Vuurkorf of lantaarn

 Wat heb je nodig?

• tekenpapier A4
• vloeibare waterverf
• oliepastels
• zwart papier
• schaar en lijm 

 Wat moet je doen?

1. Teken een houtvuurtje of een kaars/kaarsen.
2. Kleur in met oliepastel.
3. Kleur het hele vel met vloeibare waterverf. 
4. Knip stroken van zwart papier.
5. Plak er een vuurkorf of lantaarn van. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 6.

Beeldaspecten: kleur, ruimte.

Naar de bollen!

Wat heb je nodig?

• tekenpapier 20 bij 10 cm
• potlood
• viltstiften
• fineliner
• liniaal

Wat moet je doen?

1. Trek een horizonlijn op ongeveer 2 cm vanaf de bovenkant van het papier. 
2. Zet in het midden daarvan een stip, dit is het verdwijnpunt. 
3. Trek vanaf de onderkant en zijkanten met potlood dunne lijnen naar de stip. 
4. Kleur de stroken in met 'bloembollenkleuren'. Denk aan de looppaden tussen de bollenvelden. 
5.  Kleur de lucht. Teken met zwarte fineliner een skyline van gebouwen, (wind)molens en bomen.

Liever als handvaardigheidsopdracht? Klik dan hier.

Beeldaspecten: lijn, ruimte, kleur. 

Doel: aanleren eenpuntsperspectief. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Blokken aan touw

Benodigdheden:

1. tekenpapier 20 bij 20 cm
2. potlood
3. liniaal
4. kleurpotloden

Deze les gaat over het eenpuntsperspectief: alle lijnen verdwijnen in één verdwijnpunt, in dit geval in het centrum van de tekening. 

Stap 1: Teken vijf vierkanten op het tekenvel. 

Stap 2: Zet een stip (verdwijnpunt) in het midden van het vel. Trek met liniaal en potlood lijnen vanaf alle hoeken van de vierkanten naar het verdwijnpunt. 

Stap 3: Trek evenwijdig aan de binnenlijnen van de vierkanten lijnen zodat de vierkanten kubussen worden. Gum het teveel aan lijnen weg. 

 

Stap 4: Teken gaatjes in de blokken en laat er een koord doorheen lopen. 

Stap 5: Kleur de blokken met potlood in. Het licht valt op de bovenkant van de blokken, die zijn dus lichter dan de zijkanten die zich in de schaduw bevinden.  Breng nuance aan door hard of zacht te drukken. 

Stap 6: Kleur de achtergrond met een materiaal naar keuze. 

door leerlingen van groep 8

Een andere les over eenpuntsperspectief is Huizen in een rondje. 

Beeldaspecten: ruimte, nuance, kleur, lijn, vorm. 

De Schreeuw, net als Edvard Munch

Bang voor een overstroming

Edvard Munch (1863-1944) is een Noorse kunstschilder. 

De moeder van Munch overleden toen hij 5 jaar was. Kort daarna stierf ook zijn zusje. De angst voor het verliezen van geliefden achtervolgde Munch. Hij kreeg last van depressiviteit en angsten. Deze angst en zijn eenzaamheid zie je terug in zijn werken. 

Munch was niet alleen schilder. Hij maakte ook houtsnedes en etsen. Hij beeldde in zijn werk menselijke emoties, angsten en onzekerheden uit. Door deze onderwerpkeuze, maar ook door het gebruik van felle kleuren en expressieve lijnen had hij veel invloed op de ontwikkeling van het expressionisme. 

In de schilderijen De Schreeuw (Munch heeft hiervan meerdere versies gemaakt) zie je de angst terug. De persoon met de open mond kijkt naar de toeschouwer. Hij heeft zijn oren bedekt met zijn handen, terwijl zijn mond lijkt te schreeuwen. De rode en gele golvende lijnen van de lucht versterken het gevoel van angst. De zwarte figuren op de achtergrond benadrukken de eenzaamheid van de figuur op de voorgrond. 

Zet een afbeelding van het schilderij op het digibord en bespreek het. 

• Wat zie je? 
• Wat kun je zeggen over de kleuren? (fel en zacht door elkaar)
• Wat zie je aan de lijnen? (golvende en rechte)
• Het schilderij werd eerst 'Wanhoop' genoemd. Waarom?
• Wat zou er met de figuur op de voorgrond aan de hand kunnen zijn?
• Wat zie je aan het lichaam van de figuur op de voorgrond? (golvende lijnen, meebewegend met de lucht)
• Wat kun je zeggen over de figuren op de achtergrond? 
• Hoe komt het dat het pad en het hek erlangs steeds smaller worden?
• Wat vind je van dit schilderij? Wat voel je erbij?  

In deze les maken de leerlingen zelf een 'Schreeuw'. 

Bang voor monsters 

Benodigdheden: 

• wit tekenpapier (25 bij 32,5 cm)
• potlood
• liniaal
• oliepastels of wasco
• geprinte zwart wit foto's van leerlingen vanaf het middel
• sterke lijm

Stappenplan

1. Leg het papier met de smalle kant naar beneden voor je. 
2. Zet aan de linkerkant een punt op het vel op 1/3 deel van bovenaf. 
3. Trek met de liniaal lijnen van de punt naar de hoek rechtsonder (in het voorbeeld de blauwe lijnen). 
4. Teken paaltjes (de rode lijnen) in het hek. Dit zijn loodrechte lijnen. 
5. Schets met potlood op de achtergrond iets waarvoor je heel bang bent. 
6. Schets twee mensen die over het hek kijken.
7. Schets de rechte lijnen in het pad en de golvende lijnen in de lucht. 
8. Kleur je werk in met oliepastel of wasco. 
9. Knip de foto van jezelf uit en plak die op het werk. 

Bang voor een cheetah 

Kunstwerken zijn gemaakt tijdens de lessen over het expressionisme door leerlingen van groep 6.

Beeldaspecten: lijn, kleur, ruimte (perspectief). 

Huizen in een rondje

Benodigdheden: 

1. wit tekenpapier
2. passer
3. liniaal
4. potlood
5. viltstiften
6. gekleurd papier
7. lijm

Bespreek het eenpuntsperspectief: voorwerpen die verder weg staan, lijken kleiner. Als je een laan tekent in de richting van de horizon, dan wordt die smaller en de bomen worden kleiner. 
Bij een eenpuntsperspectief trek je alle lijnen evenwijdig aan de kijkrichting naar één punt. Je zet letterlijk een stip op de horizon. 

Wat moet je doen? 

• Trek met de passer een cirkel van 20 cm doorsnee. Markeer het gaatje in het midden met een stip. 
• Trek lijnen met liniaal en potlood vanaf de randen van de cirkel naar het midden. 
• Teken zo gebouwen in verschillende hoogtes. Maak de cirkel vol. Teken ramen en deuren. Zorg ervoor dat de tussenlijnen steeds parallel aan elkaar open. 
• Kleur alles in met viltstift. Omlijn alle vlakken met een zwarte stift of fineliner.
• Knip de cirkel uit en plak deze op een gekleurde ondergrond. 

De tekeningen zijn van leerlingen uit groep 6.

Beeldaspecten: ruimte, lijn, kleur.  

Geometrische figuren met schaduw

door Zehra, groep 8

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A4 formaat
2. potlood
3. viltstift

Bekijk en bespreek deze foto van de drie driedimensionale geometrische figuren. Waar komt het licht vandaan? Hoe weet je dat? Waar zijn de vlakken donker? Waar zie je schaduwen? Hoe kun je in een tekening diepte laten zien? Hoe teken je schaduwen? 

Er zijn meerdere manieren om schaduwen te tekenen. In deze les oefenen de leerlingen met drie manieren. Door de lijnen dichter op elkaar te zetten, ontstaan nuances. 

1. diagonale lijnen
2. mengen
3. krabbelen

Teken de foto na of teken zelf drie geometrische figuren. Breng op elke figuur op de juiste plek schaduwen aan, per figuur één manier. 

Kies een kleur viltstift. Vul de achtergrond met patronen. 

door Sanne, groep 8

door Leila, groep 8

Beeldaspecten: vorm, nuance, lijn, ruimte. 

Bron les: Artescula. 

Bron foto: C. Snedeker 

Surrealistische gang

Door Lieke, groep 8

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 24 bij 24 cm
2. waterverf
3. penselen
4. potlood
5. liniaal
6. water
7. tijdschrift
8. schaar en lijm
9. rubber foam 

Laat surrealistische werken zien van bv. Dali en bespreek de term surrealisme. 

Voer de eerste twee stappen van deze les via directe instructie uit: de leerlingen volgen de aanwijzingen die de leerkracht geeft.

Stap 1

Trek twee diagonale lijnen. Teken rondom het snijpunt een vierkantje van 8 bij 8 cm. Zet rondom het vierkant stippen telkens op 1 cm. Zet aan de buitenranden van het vel stippen om de 3 cm. 

Stap 2

Verbind de tegenoverliggende stippen d.m.v. lijnen. Zet op de diagonale lijnen streepjes op 2 cm en verbind deze met elkaar, zodat er een dambordpatroon ontstaat. 

Stap 3

Kleur de vakjes in met waterverf. Kies steeds twee kleuren bij elkaar en houd beide wanden gelijk qua kleur.

Stap 4

Snijd enkele hokjes aan drie kanten los, vouw het papier om en plak hier een plaatje uit een tijdschrift achter. 

Stap 5

Knip uit foam twee mensfiguren en plak ze op alsof ze zweven in de ruimte. 

Bron: There's a dragon in my artroom, Phil Brown.

Lappendeken landschap

Door Mayke, groep 5

Benodigdheden:

1. wit papier
2. plakkaatverf
3. kwasten

Dit is een eenvoudige perspectiefles voor de middenbouw. Bespreek eerst wat perspectief is aan de hand van het plaatje van de spoorlijn.
Maak samen met de kinderen de schets voor deze tekening. Teken zelf op het bord en begeleid stap voor stap.



Stappenplan:
1. Leg het blaadje in de breedte voor je.
2. Trek op ongeveer 2/3 deel vanaf de onderkant een golvende lijn.
3. Zet bovenaan het vel in het midden een stipje.
4. Trek met je liniaal lijnen vanaf de onderkant en zijkanten van het vel naar het stipje.
5. Verdeel de verkregen stroken in vakjes.
6. Teken huizen en bomen op de horizonlijn.

Hierna kunnen de leerlingen zelfstandig verder. Schilder de vakken allemaal verschillend in en maak gebruik van verschillende patronen. Schilder de huizen en de lucht. Trek dunne strepen met een smalle kwast en zwarte verf om alle vlakken en huizen. Niet of plak het werk op een gekleurde achtergrond.

Museum voor moderne kunst

Een les over eenpuntsperspectief.

Wat heb je nodig?

1. wit tekenpapier A4
2. kleurpotloden
3. liniaal

Wat moet je doen?

• Teken twee diagonale lijnen van hoek tot hoek.
• Teken een vierkant of rechthoek rondom het kruispunt van deze lijnen, parallel aan de zijkanten.
• Trek vanaf beide zijkanten twee lijnen naar de middenstip. 
• Teken hiertussen schilderijen. Zorg dat de schilderijen aan de bovenkant op gelijke hoogte zijn.
• Trek lijnen vanaf de onderrand tot het middelpunt voor de vloer.
• Teken schilderijen van opdrachten die eerder dit schooljaar gemaakt zijn of kies voor werk van bekende kunstenaars. 
• Kleur in met kleurpotlood. 

Beeldaspecten: ruimte, kleur.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8. 

Help, ik val!

Door Seda en Yara, groep 7

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A4 formaat
2. kleurpotloden
3. gekleurd papier voor achtergrond

Sportschoenen hebben tegenwoordig prachtige zolen. Soms zijn de zolen nog mooier dan de schoenen zelf! Deze tekenopdracht gaat over de onderkant van schoenen en de binnenkant van handen.
Vertel de klas een verhaal over een eng monster. "Stel je voor dat een vreselijk eng monster op je afkomt. Het monster is vele malen groter dan jij en loopt hard. Je schrikt en probeert achteruit te rennen. Dit lukt niet en je valt op je billen. Het monster buigt zich over je heen en je probeert met je handen af te weren …. "
 Dit moet getekend worden. Teken twee grote schoenzolen op circa de helft van het vel. Versier de schoenzolen met mooie patronen (beeldaspect: vorm). Teken hierboven de binnenkant van twee handen met de duimen naar elkaar toe. Pas op, dit is lastig: als je je handen van de binnenkant bekijkt, wijzen de duimen namelijk naar de buitenkant! Teken tussen handen en voeten je lijf. Dit lijf is uiteraard veel kleiner, want je voeten en handen steken immers uit? (beeldaspect ruimte: perspectief en diepte). En vergeet niet een uitdrukking van schrik op het gezicht te tekenen: mond open en grote ogen!
Kleur alles in met kleurpotlood. Plak het werk op een gekleurd achtergrondvel.

Door Carlos, groep 7

Studiedag

Schatten van het strand, workshop aquarelpotloden en waterverf

Op 23 augustus heb ik een studiemiddag verzorgd op basisschool de Beijumkorf in Groningen. Het team wil het tekenonderwijs onder de loep nemen en proberen op een hoger plan te tillen. Het was voor het eerst dat ik zo'n vraag kreeg naar aanleiding van deze website. Spannend! De bedoeling was een presentatie te houden over het belang van tekenen voor kinderen en daarna de leerkrachten aan het werk te zetten met opdrachten die ze dan later zelf in de klas konden doen.

Grachtenhuizen, tekenen met oost-indische inkt

Na overleg met de cultuurcoördinator van de school, hebben we gekozen voor zes workshops: Portret van vroeger, schilderen met koffie Naar de bollen, over eenpuntsperspectief Grachtengordel, tekenen met oost-indische inkt Bloedmooie anemonen, schilderen met vloeipapier Slang in de slingers, drukken met spijkers Schatten van het strand, werken met aquarelpotloden.

Portretten van vroeger, schilderen met koffie

In een presentatie van ca. drie kwartier heb ik verteld over de kerndoelen van beeldend onderwijs, de middelen die je hierbij kunt gebruiken, het nut van tekenen, de ontwikkeling van de kindertekening en de uitgangspunten die je zou kunnen kiezen voor het opzetten van een leerlijn tekenen. Ga je uit van techniek, materiaal, onderwerp? Gaat het je om het proces of is het eindproduct vooral belangrijk? Wat moeten de kinderen aan het eind van de basisschool kunnen? Hoe waarborg je de doorgaande lijn? Welke materialen heb je nodig?

Naar de bollen, workshop eenpuntsperspectief

Hierna heb ik kort de workshops besproken en kon iedereen zelf aan het werk. Bij elke workshop stond een bak met de benodigde materialen en een duidelijk opdrachtkaart. Er werden mooie dingen gemaakt, vooral de 'koffietafel' leverde prachtige resultaten op. Bij de workshop 'Schilderen met vloeipapier' ging het in eerste instantie minder soepel. Conclusie: het is altijd goed om eerst zelf een techniek uit te proberen, voor je het met de leerlingen gaat doen.

Bloedmooie anemonen, workshop schilderen met vloeipapier

In de hal had ik een tafel gevuld met lesvoorbeelden van alle lessen van het weblog en een portfoliomap van een van de leerlingen van groep 8.

Lesvoorbeelden en portfoliomap

En net als in de klas hebben we aan het eind van de middag gezamenlijk afgesloten met een reflectie op eigen werk!

Hartstikke spannend om voor het eerst zo'n dag te verzorgen, maar voor herhaling vatbaar! Wil jij op jouw school ook een studiemiddag over tekenen, waarbij iedereen vooral zelf veel aan het werk moet met workshops naar keuze? Mail me dan!

Help, mijn naam verdwijnt!

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A4 formaat
2. liniaal
3. passer
4. viltstiften

In deze opdracht combineren we perspectief tekenen met een optische illusie.

Wat moet je doen?

1. Leg het papier in de breedte. 
2. Zet met potlood een stip halverwege de rechter zijkant. 
3. Trek vijf strepen van de stip naar de linkerzijkant van het papier. 
4. Trek vijf strepen vanuit de stip naar de boven- en onderkant van het papier. Trek met een passer steeds groter wordende cirkels rondom de stip tot het blad vol is.
5. Schrijf je naam in grote blokletters tussen de schuine lijnen; hierbij ga je over een breedte van drie blokken. Laat de blokletters driedimensionaal lijken door de onderkanten en linkerzijkanten erbij te tekenen.
6. Kleur de voorkant van de letters. 
7. Kleur de schaduwen met een andere kleur. Kleur tenslotte de blokken. 
8. Kies twee kleuren (of één kleur en laat de helft van de blokken wit) en kleur de blokken om en om, net als een dambord. 
9. Omlijn de letters eventueel met een fineliner om ze er nog beter uit te laten springen.

Groeten uit ... Holland!

En dit is ook Nederland! Hoewel, meestal is de weg voller ....

Benodigdheden:

1. tekenpapier van 20 bij 10 cm
2. potlood
3. viltstiften
4. fineliner
5. liniaal

Trek een horizonlijn op ongeveer 2 cm vanaf de bovenkant van het papier. Zet in het midden een stip, dit is het verdwijnpunt. Trek vanaf de onderkant en zijkanten met potlood zes dunne lijnen naar deze stip. Dit zijn de stroken van de snelweg. Kleur de stroken in met grijs, en laat daarbij witte strepen vrij die de markering tussen de rijbanen aangeven. Trek naast de snelweg meer schuine lijnen naar het verdwijnpunt. Dit zijn de akkers. Kleur ze in met gewassen. Kleur de lucht. Teken met een zwarte fineliner een stadsgezicht van huizen en flatgebouwen. Kleur deze gebouwen zwart en grijs (voor de verder weg liggende gebouwen) in. Tezamen met het resultaat van de les Naar de bollen kun je van deze twee tekeningen een mooie ansichtkaart maken!