Broodjes bouwen

Benodigdheden:

1. fotokarton A3 verticaal gehalveerd
2. ribkarton
3. restjes gekleurd papier
4. crepepapier
5. tijdschriften
6. viltstiften
7. draadjes
8. lapjes stof
9. droge etenswaren als macaroni, rijst, bonen, zaden
10. perforator
11. schaar en lijm

Dit is een mooie les om uit te leggen wat textuur is.
Bespreek vooraf wat er allemaal op een broodje kan en hoe je dat kunt maken van de materialen die je hebt. Voorbeelden: geel papier met gaatjes wordt kaas, rode draad is ketchup, een opgerold stukje roze stof is worst enz. Het is de bedoeling dat het een gedeeltelijk 3D werkstuk wordt. Niet alles plat opplakken, maar ruimtelijk en dus deels over elkaar heen. 

Wat moet je doen? 

1. Plak met restjes stof of papier een tafelkleed onderaan het vel karton. 
2. Knip uit gekleurd papier een bord en plak dit op het tafelkleed.
3. Knip van ribkarton de onderkant van een broodje en plak dit op het bord. 
4. Vul je broodje met allerlei etenswaren tot je bijna bovenaan het karton bent. 
5. Plak bovenaan weer een half broodje van ribkarton.

Werkstukken van leerlingen uit groep 6, 7 en 8.

Beeldaspect: ruimte.

Ijs in een coupe

Benodigdheden:

1. A4 tekenpapier 
2. potlood
3. viltstiften 
4. waterverf
5. penselen
6. zout

Wat moet je doen?

1. Trek op circa 1/3 van onderaf een lijn, de grens tussen tafel en muur. 
2. Teken een coupe met ijsbollen. Zorg voor overlapping. 
3. Kleur in met viltstof of waterverf. Bij viltstift: omlijn de onderdelen met zwarte fineliner. Bij waterverf: oefen de nat-in-nat techniek door stippen in een andere kleur zetten in nog natte verf, zodat de verf iets gaat vloeien. Strooi zout op de natte onderdelen voor een 'crunchy' effect, zie afbeelding hieronder. 
4. Maak een patroon op het tafelkleed en de achterwand en kleur deze in.

Beeldaspecten: kleur, nuance, ruimte, textuur. 

Wij eisen ijs!

Deze les past goed bij hete zomerdagen, maar ook bij een spellingles over ei- en ij-woorden. Het fragment uit het boek Floddertje van Annie M.G. Schmidt, Wij eisen ijs, vormt dan een mooie inleiding. 

illustratie Fiep Westendorp

Benodigdheden: 

1. wit tekenpapier
2. potlood
3. penselen
4. waterverf
5. schaar
6. lijm

In deze les leren de leerlingen twee technieken over waterverf: 

• nat-in-nat: een schildertechniek waarbij je met natte verf op nat papier schildert. De verf vloeit in en uit over het papier, mengt zich met de papiervezels en de andere kleuren.
• droog-droog: voordat je aan een volgende kleur begint, wacht je tot het vorige kleurvlak droog is. Verf loopt bij deze techniek niet uit. 

Wat moet je doen? 

• Teken met potlood minimaal 4 ijsjes. Zorg dat ze symmetrisch zijn.
• Verf de ijsjes met waterverf. Pas de twee technieken toe: nat-in-nat en droog-droog. 
• Knip de ijsjes uit met een wit randje van ongeveer 3 mm. Plak ze in overleg met klasgenoten naast elkaar op de blauwgeverfde vellen. 

Ontwerp een chipszak

Benodigdheden:

1. tekenpapier A4 formaat
2. potlood
3. afbeeldingen van chipszakken
4. kleurpotloden
5. markeerstift

Bekijk voorkanten van chipszakken via het digibord en bespreek deze. 

Wat valt op? 

• de naam van de chips staat meestal bovenaan de zak
• de naam is groot, soms in 3D letters en springt er echt uit 
• felle kleuren 
• de smaak is vermeld
• het gewicht staat erop
• er staat een afbeelding op van een of enkele chips  
• soms bijzonderheden in de vorm van een opvallende kreet: Nieuw, Party Pack of Minder vet 
  

Teken de buitenlijnen van een chipszak. Geen rechte, maar glooiende lijnen. Bedenk een naam en smaak voor je chips. Teken de naam op de zak in grote 3D letters. Teken de chips die erin zitten op de voorkant. Schrijf het gewicht op de zak en de eventuele bijzonderheden. 

Kleur in met kleurpotloden of aquarelpotloden. Omlijn de letters en eventueel andere details met een zwarte fineliner. 

Door brugklasleerlingen van het Connect College in Echt. 

Stilleven van fruit

door leerlingen van groep 5

Benodigdheden:

1. ribkarton
2. schaar
3. wit tekenpapier
4. plakkaatverf
5. kwasten
6. schaar
7. lijm
8. gekleurd papier voor achtergrond

Bekijk stillevens van fruit en bespreek deze. Wat valt op? Hoe is het fruit gerangschikt? Waar valt het licht op? 

Zorg per groep leerlingen voor een schaal met verschillende soorten fruit.  Leerlingen schilderen met plakkaatverf fruit naar waarneming. Niet eerst tekenen, maar direct schilderen en daarbij zelf kleuren mengen. 

Knip uit ribkarton een fruitschaal. Knip de vruchten uit met een heel klein randje wit. Plak de vruchten op een gekleurd vel, denk aan overlapping. Plak of niet de fruitschaal zo dat de vruchten er deels in verdwijnen. 

Beeldaspecten: ruimte (overlapping), kleur. 

In 'De Fabriek' van Andy Warhol

door leerlingen van groep 3

Benodigdheden:

1. vouwblaadjes 12 bij 12 cm
2. zwart papier 50 bij 15 cm
3. plakkaatverf
4. zwarte markeerstift
5. appels

De kunstenaar

Andy Warhol (VS, 1928-1987) is een van de bekendste en succesvolste popart (popular art) kunstenaars. Popart kunstenaars kozen hun onderwerpen uit de massacultuur: reclame, tijdschriften, films, strips en grafische vormgeving. Met hun kunstwerken reageerden ze op de stortvloed aan beelden die over iedereen heen kwam. Warhol maakte zo zijn beroemde Campbell Soup kunstwerk.

Andy Warhol gebruikte in zijn kunstwerken afbeeldingen die verwezen naar de consumptiemaatschappij, bv. de Campbell Soup blikken en colaflesjes. Voorwerpen uit het dagelijks leven werden zo kunst. Zijn werken waren zeefdrukken, een techniek die tot dan toe aan in de grafische wereld werd gebruikt. Door te kiezen voor zeefdruk kon Warhol zijn kunstwerken in massaproductie maken. 

Ook Hollywood en filmreclames waren een favoriet onderwerp van Warhol. Zijn zeefdrukken van Marilyn Monroe zijn wereldwijd bekend.  

The Factory

Warhol werd zo beroemd dat hij gevraagd werd portretten in opdracht te maken. Hij deed dit volgens een vaste handelswijze: hij maakte meerdere foto's, koos de beste uit en maakte er een zeefdruk van. Daarna kleurde hij de print in met verf. Binnen een serie portretten veranderde hij details, bv, een andere kleur of omlijning. 

Op het hoogtepunt van zijn roem werkten er meerdere mensen in Warhol's Factory. Kunst was een product geworden en de massaproductie van de kunstwerken sloot aan bij het onderwerp: de consumptiemaatschappij.

De les

Vertel over The Factory van Andy Warhol en dat we in de klas deze fabriek gaan imiteren. 

Vertel aan de hand van de kleurencirkel over complementaire kleuren. "Complementaire kleuren zijn kleuren die tegenover elkaar staan in de kleurencirkel. Ze versterken elkaar, ze laten elkaar stralen." 

Check of de leerlingen het hebben begrepen. "Wat is de complementaire kleur van geel?"  etc.

Laat de kleurencirkel op het bord staan, zodat leerlingen kunnen kijken welke kleur ze moeten gebruiken.

Leerlingen krijgen elk vier vouwblaadjes en een halve appel. De appel wordt gedrukt in de complementaire kleur van het vouwblaadje. Dus: is het vouwblaadje oranje, dan druk je de appel met blauw. Elke leerling drukt zo vier keer. 

Laat drogen en plak de vier drukwerken op een strook zwart papier.

In de tweede les moet er nog een keer gedrukt worden. Kies de complementaire kleur van de eerste druk, dus op de blauwe appel komt nu een oranje druk. Laat de druk iets verschuiven, net als Warhol deed. Doe dit met alle vier drukwerkjes.

Laat drogen en omlijn de appel met een zwarte stift en teken pitjes en een steeltje. 

Beeldaspecten: kleur, ruimte (overlapping) 

Met dank aan Jeannette Janse 

Een bord vol bordjes

door leerlingen van groep 5

Benodigdheden: 

1. kranten in stroken
2. plaksel
3. borden/schaaltjes
4. vaseline
5. witte latex
6. blauwe plakkaatverf
7. wattenstaafjes

Smeer een bord of schaaltje in met vaseline. Beplak het met stroken krantenpapier en behangersplaksel (papier maché). Zorg voor minimaal 6 lagen kranten. 

Laat dit goed drogen. 

Haal het papier maché schaaltje/bord voorzichtig van het echte schaaltje/bord af en knip eventueel de randen bij. Verf het wit met latex. 

Laat drogen.

Gebruik blauwe verf en een wattenstaafje en stempel stippelpatronen op het werk. 

Stilleven van groente of fruit

door leerlingen van groep 3

Benodigdheden:

1. foto's op A4 formaat van groente en fruit 
2. tekenpapier A4
3. vloeibare waterverf
4. waterverf
5. penselen
6. zwarte fineliner

 

Een stilleven is een kunstwerk of foto waarbij de kunstenaar een aantal voorwerpen opstelt en die als model gebruikt voor zijn werk. In de 17e eeuw werden zeer realistische stillevens geschilderd van bv. bloemen, huishoudelijke voorwerpen, schelpen of etenswaren. Kunstenaars uit die tijd die zich bezighielden met stillevens zijn Pieter Claes en Adriaen Coorte. 

Laat bovenstaande stillevens van Adriaen Coorte zien en bespreek ze. 

Wat valt op?

• zeer realistisch, lijkt op een foto
• donkere achtergrond zodat het licht op de voorstelling valt
• op het schilderij is het net wat mooier dan in het echt!

Ook nu zijn er nog kunstenaars die zo realistisch mogelijk schilderen of er nog een schepje bovenop doen: hyperrealisme of megarealisme. Schilderijen die zo echt lijken, dat het juist onwerkelijk wordt. Tjalf Sparnaay is een Nederlandse kunstschilder. Met zijn natuurgetrouwe schilderijen verwijst hij naar de stillevens uit de 17e eeuw. Zijn werken zijn, in tegenstelling tot de 17e eeuwse werken, zo groot, dat je de kleinste details kunt zien. 

Laat ook stillevens van Sparnaay zien en bespreek de verschillen met de 17-eeuwse werken. 

Wat moet je doen?

Teken de vrucht of groente van de foto zo nauwkeurige mogelijk na. Kleur in met waterverf. Gebruik meer of minder water om de kleuren aan te passen (beeldaspect: nuance). 

Schilder de achtergrond met vloeibare waterverf. Laat het werk drogen en omlijn de onderdelen met een zwarte fineliner.

Beeldaspecten die in deze les aan de orde komen: kleur, nuance (waterverf lichter maken), ruimte (plaatsing van objecten).
Technieken: realistisch natekenen van een object, schilderen met waterverf, omlijnen met fineliner.

Waterijsjes

Door Faya, groep 7

Benodigdheden:

• wit tekenpapier 25 bij 25 cm
• witte wasco
• waterverf
• penselen
• potjes water 

Teken met een wit wascokrijtje twee rijen van drie waterijsjes op het papier en verf ze met waterverf. Verf de achtergrond lichtblauw en laat daarbij een rand van circa cm wit. 

Citrusfruit in complementaire kleuren

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 20 bij 20 cm
2. potlood+liniaal
3. oliepastels
4. waterverf
5. penselen
6. pot water 
7. citrusvruchten

Bron van deze les is de website Arteascuola. 

Complementaire kleuren zijn de kleuren die in de kleurencirkel tegenover

elkaar liggen: rood - groen, geel - paars, blauw - oranje. Complementaire kleuren versterken elkaar. 

Begin de les met de kleurencirkel. Bespreek de primaire en de secundaire kleuren en voeg het begrip complementaire kleuren daaraan toe. 

Verdeel het papier met potlood en liniaal in 25 vakjes van 4 bij 4 cm. Meten en trekken van lijnen is voor veel kinderen lastig, dus neem de tijd of doe dit op een eerder moment, bv. bij de rekenles 😉

Geef elk groepje leerlingen een halve citrusvrucht en bespreek hoe die eruit ziet. Laat de leerlingen twee complementaire kleuren kiezen die ze willen  gebruiken. 

Teken met potlood de citrusvrucht na en trek deze lijnen over met oliepastel. Trek ook de rasterlijnen over tot aan de buitenlijn van de vrucht. 

Verf de fruitparten met verschillende tinten van de ene kleur en de blokken rondom in verschillende nuances van de tweede kleur.

Door leerlingen van groep 6

Stilleven fruit

Gemaakt door Lieke, groep 8

Benodigdheden:

1. schildersdoek
2. acrylverf
3. kwasten
4. schaal met fruit

In deze les schilderden de leerlingen zo natuurgetrouw mogelijk een schaal met fruit, net zoals de stillevenschilders dat deden in de 17e en 18e eeuw.

Bekijk een aantal van deze schilderijen en bespreek waar het om gaat bij een stilleven: compositie en kleur. 

Groente

Door Lilly, groep 5

Benodigdheden:

1. diverse soorten groente
2. wit tekenpapier
3. vloeibare waterverf
4. wasco
5. oost-indische inkt
6. penselen
7. pot met water

Bespreek met de klas welke varianten aan groente ze kennen. Laat deze zien of laat afbeeldingen zien.
De opdracht is: teken met wasco op je tekenvel verschillende groenten. Teken alleen de contouren en eventueel wat kleine lijntjes. Kleur in met waterverf en zorg dat de kleuren gaan bloeden door ze door elkaar te laten lopen.
Verf de achtergrond met verdunde oost-indische inkt donkergrijs.

Belegde broodjes

Door leerlingen van groep 5

Benodigdheden:

1. tekenpapier A4 formaat over de lengte doorgesneden
2. kleurpotloden

Wat past er zoal tussen een broodje? Teken boven- en onderaan het vel twee halve broodjes. Teken daartussen allerlei etenswaren en kleur in met kleurpotlood.

Broodjes bouwen

Deze les stond al in oktober 2009 op dit blog, en is sindsdien door veel scholen gedaan.

De week van het Nationaal Schoolontbijt was een mooie aanleiding om de les nog een keer te doen,

nu in groep 6.

Voor de beschrijving van de les, kijk hier.

Gevuld met fruit

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. oliepastels
3. gekleurd papier voor achtergrond 

Kies vier verschillende vruchten en vul hiermee het tekenvel. Zorg voor overlapping (beeldaspect ruimte) en maak het hele vel vol. Kleur de vruchten in met oliepastels en omlijn ze met zwart. Plak het werk op een gekleurde achtergrond.

Door leerlingen van groep 5

Stapelgek op ijs!

Door leerlingen van groep 3

Benodigdheden:

1. gekleurd fotokarton A2 formaat
2. bruin knutselpapier
3. wit tekenpapier op A4 formaat
4. plakkaatverf
5. kwasten
6. schoteltjes
7. vloeipapier
8. zout
9. schaar
10. plaksel
11. goudkleurige viltstift
12. fiberfill of watten

Bij deze opdracht maken de leerlingen gebruik van elkaars werk.
Verdeel de klas in zes groepjes. Geef elk groepje kinderen een aantal witte tekenblaadjes, een schoteltje met daarom één kleur plakkaatverf, zout, kwasten, een pot water en vloeipapier in een iets donkerder kleur dan de verf.
Meng plakkaatverf op een schotel met veel water, zodat het een lichte (ijs)kleur krijgt. Elk groepje verft dan een aantal vellen tekenpapier met deze verdunde plakkaatverf. Met zout kan textuur worden aangebracht en met kleine stukjes vloeipapier en water maak je stukjes chocola of fruit in het ijs. Zorg dat er van elke kleur zoveel vellen zijn dat elke leerling straks een half vel kan krijgen van alle zes kleuren. Hang de vellen aan een wasrek buiten te drogen.

Snijd de grote vellen gekleurd fotokarton in de lengte in drieën zodat je drie stroken krijgt van ca. 14 bij 60 cm. Geef elke leerling zo'n strook.
Elke leerling knipt uit het bruine knutselpapier een ijshoorntje. Doe dit door het vel over de lengte dubbel te vouwen en er vanaf de vouw een langgerekte driehoek uit te knippen. Teken met goudkleurige stift een wafelpatroon op dit hoorntje. Laat op het bord zien hoe dit moet.
Geef elke leerling een half vel geverfd papier van elke kleur. en laat hen hierop cirkels tekenen door een beker om te trekken. Knip de cirkels uit.
Plak de ijshoorn op het grote vel karton en leg daar bovenop zes verschillende kleuren ijsbolletjes. Denk eraan dat de eerste bol deels onder het hoorntje geplakt moet worden, zodat je kan zien dat hij in het hoorntje zit (overlapping). 

Knip tenslotte uit een stukje fiberfill een halve cirkel voor de slagroom of gebruik een half wattenschijfje. Voeg eventueel een ijsparasolletje toe.

Blaas op, Engels drop

Door Malou, groep 7

Benodigdheden:

1. Engels drop
2. grijs knutselpapier op A3 formaat
3. oliepastels

Maak groepjes van twee leerlingen. Koop een paar zakken Engels drop (wij hadden een zak Engels drop per zes leerlingen). Verdeel ze zo over de tweetallen dat elk duo een compositie van verschillende dropjes kan maken.
Geef de leerlingen een grijs tekenvel. Grijs, omdat hierop de oliepastelkleurtjes iets minder fel zullen zijn en ook het wit van de dropjes goed zichtbaar wordt. Laat de kinderen een mooie compositie maken van de snoepjes.
Op het grijze vel tekenen de leerlingen de dropjes groot na. Ze moeten echt worden opgeblazen! Er moet direct met oliepastel getekend worden, dus niet eerst schetsen met potlood. Het hele papier moet vol, dus aan de randen zullen halve snoepjes te zien zijn (afsnijding).

Kleur alles dropjes in. Kijk daarbij goed naar de lichtval: welk deel van het dropje zie je donkerder, en welk deel het lichtst? Varieer in donkere en lichte kleuren door harder of zachter in te kleuren, of een donkerder variant van een kleur te kiezen (beeldaspect: nuance). En natuurlijk worden de Engels dropjes na de tekenopdracht lekker opgegeten!

Blaas op, Engels drop - door leerlingen van groep 7

Fruitautomaat

Benodigdheden:

1. stukje karton van 9 bij 9 cm
2. tekenpapier gesneden op 20 bij 29 cm
3. kleurpotloden of viltstiften
4. zwarte fineliner

Trek een kader van 1 cm rondom het tekenvel. Teken binnen dit kader zes hokken van 9 bij 9 cm, met 1 cm tussenruimte.
Teken op het stukje karton een stuk groente of fruit (organische vorm) met een cartoonachtig uiterlijk. Knip deze uit en trek het zes keer om, binnen de vakken van het tekenvel. Inkleuren met viltstift of kleurpotlood. Om het eten uit het blad te laten 'knallen', vul je de achtergronden met verschillende patroontjes in zwarte fineliner.

Met dank aan Inge Bruinen.

Wat eten we vandaag?

Door Lotte, groep 7

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A3 formaat
2. kleurpotloden
3. plakkaatverf en kwasten
4. of restjes gekleurd papier en plaksel

Eten, dat moeten we elke dag. Soms is het lekker, andere keren is de maaltijd minder geslaagd.
Houd een klassengesprek over lekker eten en tafelaankleding. Welke serviesonderdelen ken je? Wat is bestek? Wat voor bestek ken je? Hoe moet het liggen op de tafel?

Teken de maaltijd die jij het lekkerst vindt. Dit kan een broodmaaltijd zijn met een beker melk, maar ook een hoofdmaaltijd met een glas water en een schaaltje sla. Alles mag, als het maar eten is.
Alles moet van bovenaf getekend worden, een glas is dus een rondje!
Teken je bord met eten, schaaltje, glas, bestek en kleur het in. Knip vervolgens alle onderdelen uit. Beschilder een vel wit papier zodat het een placemat wordt. Kies een patroon en kleuren die mooi bij je serviesgoed passen. Of beplak je placemat met restjes gekleurd papier. Als je placemat droog is, plak je de uitgeknipte onderdelen erop.

Beeldaspecten bij deze les: ruimte (van bovenaf zien), vorm.
Techniek: knippen en plakken.

Door leerlingen van groep 7

Fruit van papier maché

Door leerlingen van groep 8

Benodigdheden:

1. behangersplaksel
2. stroken krantenpapier
3. wc-papier of keukenrol
4. tijdschriften

Van papier maché kun je een mooie fruitmand maken. Begin met een prop krantenpapier en plak hier omheen stroken krantenpapier. Gebruik voldoende lijm, zodat het werk zo nat is dat je het kunt vormen. Maak de laatste laag van wc-papier en strijk deze mooi glad.

Scheur uit tijdschriften kleine stukjes gekleurd papier in de kleur van je vrucht en plak deze rondom. Maak gebruik van verschillende nuances binnen een kleur.