Een wandeling door impressionistisch Parijs, door Charlotte Dematons

Bij de opening van de tentoonstelling Nieuw Parijs: van Monet tot Morisot in het Kunstmuseum in Den Haag (feb. 2025), is er weer een prachtig boek verschenen in de collectie kinderkunstboeken van uitgeverij Leopold. Dit keer van niemand minder dan Charlotte Dematons: Een wandeling door impressionistisch Parijs met Georges en Jacques. Vanuit het perpectief van twee dakloze mannen, Georges en Jacques, zien we het Parijs van de 19e eeuw.

Op een bankje in de Jardin de Tuileries zit Georges te mijmeren over vroeger. Over zijn impressionistische schildervrienden van die tijd: Monet, Degas, Renoir, Cezanne, Morisot en Bazille. Over Jeanne, van wie hij zoveel hield, maar die omkomt in de Frans-Duitse oorlog van 1870. 

Georges haalt de tekening die Degas van Jeanne maakte uit zijn binnenzak. Dan komt Jacques naast hem zitten. Om Georges op te beuren, stelt Jacques een wandeling door Parijs voor. Ze lopen langs de bezienswaardigheden die we kennen van de impressionistische schilderijen, zien de Eiffeltoren in aanbouw, de bouw van de Sacré-Coeur op de heuvel van Montmartre en gaan tot slot met de trein ("Kaartje hoeft niet, ik ken de directeur, kennis van Monet") naar de kikkerpoel bij Bourgival, de plek waar Georges vroeger met Jeanne en zijn vrienden de zondag doorbracht. 

In het boek zijn veel originele schilderijen te zien die het verhaal ondersteunen. Op de achtergrond getekende stukjes plattegrond van Parijs. Onderaan de pagina's illustreert Dematons de verhaallijn in een doorlopende strook: Georges die vanuit het park met Jacques door Parijs wandelt. Op alle pagina's vind je de typerende Dematons-zoekplaatjes: de gele ballon, een luchtballon, een zwarte kat en de zwerver met Georges. Op de laatste twee bladzijden korte uitleg bij het boek.

Een geweldig boek om voor te lezen en/of te gebruiken bij je kunstlessen. 

Sterrennacht met lijm en krijt

Laat tijdens de les, die uit twee lesmomenten bestaat,  het schilderij Sterrennacht op het digibord staan. 

Info voor leerkracht

Vincent van Gogh (1853-1890) was een Nederlands kunstschilder. Zijn werk valt onder het postimpressionisme, de stroming na het impressionisme. In zijn begintijd schildert Van Gogh vooral gewone mensen, bv. arme boeren die zwaar werk doen. De kleuren van zijn schilderijen zijn donker (de Aardappeleters). 

In Parijs ontdekt hij de lichte en kleurige werken van Franse schilders. Van de schilder Pissaro leert hij impressionistisch te schilderen. Van Gogh verandert de stippen in streepjes en zijn werk wordt kleuriger en helderder. 

Na twee jaar Parijs gaat Van Gogh naar Zuid-Frankrijk, waar hij o.a. boomgaarden en korenvelden schildert. Van Gogh krijgt angstaanvallen en laat zich opnemen in een ziekenhuis bij Arles. In de tuin van het ziekenhuis maakt hij de mooiste schilderijen. Een van de werken die daar is ontstaan, is Sterrennacht. In 1890 pleegt Van Gogh zelfmoord. 

Vooraf
Laat het schilderij Sterrennacht zien. Bespreek wat opvalt: 

• heldere kleuren
• korte kwaststreken
• geen gemengde kleuren, maar kleuren die naast elkaar gebruikt zijn
• je ziet beweging in de lucht

Zoom in op het werk via Arts & Culture en zie de textuur: zichtbare dikke klodders verf met barstjes erin. Her en der zie je zelfs het schildersdoek er doorheen.

Wat heb je nodig?

• zwart papier A3 formaat
• wit potlood
• witte lijm die transparant opdroogt, bv. houtlijm of schoollijm
• oliepastelkrijtjes

Wat moet je doen?

Les 1: Tekenen met lijm 

1. Teken met wit potlood jouw Sterrennacht op zwart papier. Teken de buitenlijnen van de huisjes en de hoge cipres of een andere boom. Teken de grote krullen in de lucht. 
2. Oefen met het tekenen met lijm op een kladje. Hoe hard moet je drukken? Hoe voorkom je dikke klodders? 
3. Trek de potloodlijnen in jouw Sterrennacht over met lijm. 
4. Laat je werk drogen.

Les 2: Inkleuren met oliepastel

1. Kleur het werk in met oliepastelkrijtjes. Kleur geen vlakken, maar trek korte streepjes rondom de lijmlijnen, net zoals Van Gogh deed. 
2. Maak de streepjes in de lucht zo dat je de beweging erin goed ziet. 

Beeldaspecten: kleur, lijn, nuance, textuur. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 5. 

Zelfportret, net als Vincent van Gogh

 Benodigdheden: 

1. tekenpapier
2. plakkaatverf in huidskleuren + basiskleuren
3. kwasten + schotels eierdozen
4. papieren doekjes
5. zwarte fineliner 
6. gekleurd papier of stroken
7. lijm

Voor info over Van Gogh, zie een van de andere lessen over hem op dit weblog. 

Bekijk zelfportretten van Vincent van Gogh. Wat valt op?

• heldere kleuren
• geen kleurvlakken
• snelle korte verfstreken
• achtergrond lijkt soms te bewegen

Ter voorbereiding op deze les en het schilderen van streepjes zie de les Schilderen zoals een impressionist. 

Wat moet je doen?

• Bekijk het filmpje over het tekenen van een gezicht. 
• Schets een portret van jezelf. Gebruik eventueel een spiegeltje.
• Oefen het schilderen van streepjes op een kladje. 
• Schilder het portret net als Van Gogh deed, dus met korte penseelstreken. Ga geen verf mengen, maar schilder kleuren over elkaar zoals Van Gogh deed, of doe twee kleuren aan je kwast.  
• Schilder de achtergrond ook in korte penseelstreken. 
• Omlijn eventueel ogen, neus en mond met een fineliner. 
• Signeer je werk met je eigen naam of de naam Vincent. 
• Plak of niet je werk op een gekleurde achtergrond.

Beeldaspecten: kleur, nuance, textuur. 

Technieken: schilderen in korte streken, portret tekenen.

Deze les is gegeven in groep 8 tijdens onze Arts & Activities-lessen over het impressionisme in maart/april 2021. 

In de tuin van Monet

Wat heb je nodig?

• stevig tekenpapier A3
• plakkaatverf in groen, blauw, wit, rood en geel
• per leerling 2 kwasten + 2 sponsjes
• papieren doekjes
• oliepastelkrijtjes 
• schotels 

Vooraf

Claude Monet (Frankrijk, 1840 - 1926) werkte graag buiten om landschappen, parken en zijn eigen tuin te schilderen. Beroemd zijn de waterlelies van Monet, die hij in verschillende seizoenen en op verschillende momenten van de dag schilderde. 

Gebruik bij de les het prentenboek 'In de tuin van Monet' door Kaatje Vermeire. Een lesbrief bij dit boek staat hier. 

Bekijk schilderijen van Monet die buiten zijn gemaakt.
Wat zie je? Hoe kun je zien dat dit een werk van Monet is?

• korte kwaststreken
• streepjes/klodders
• je ziet het licht in het werk heel goed
• deze werken zijn buiten gemaakt

Wat moet je doen?

Les 1: Achtergrond en blad 

1. Knijp wat blauwe, groene en witte verf op je bordje. 
2. Dip je sponsje in de blauwe verf. Stempel en smeer het blad vol. Werk snel, net als Monet.
3. Gebruik de andere hoek voor de groene verf. Stempel overal over het blad. 
4. Doe dit tot slot ook met de witte verf. Dit mag best met je groene kant, dan worden je leliebladen lichtgroen! 
5. Laat je werk drogen.

Les 2: Bloemen

1. Meng voor de waterlelies met een kwast een kleine beetje rood door witte verf. Schilder verspreid over je blad liggende ovaaltjes. Niet te netjes. Denk eraan: het gaat om de impressie! 
2. Schilder aan de onderkant van de ovaaltjes een groene rand: het blad. Om het frisser te maken kun je wat lichtgroene verf mengen en gebruiken. Je hoeft je groene kwast niet schoon te maken. 
3. Schilder met geel een hart in je bloem.
4. Laat het werk drogen.
5. Teken met een donkerrood of paars oliepastelkrijtje lijnen in je lelie: de bloemblaadjes. En klaar is je impressie van de vijver met waterlelies! 

Technieken: schilderen in korte streken, stempelen, kleuren mengen.

Beeldaspecten: kleur, nuance. 

Deze les is gegeven in groep 1/2 tijdens onze lessen Arts & Activities in mei 2024.

De stoel van Vincent van Gogh

Benodigdheden:

1. gekleurd papier 14 bij 14 cm
2. linoleum 12 bij 12 cm
3. carbonpapier
4. gutsjes
5. glasplaat
6. blockprint
7. roller
8. kranten
9. drukpers
10. lijm

Vincent van Gogh (1853-1890) was een Nederlands kunstschilder. Zijn werk valt onder het postimpressionisme. In zijn beginjaren portretteert hij vooral gewone mensen en zijn de kleuren van zijn schilderijen donker (de Aardappeleters). 

Hij verhuist naar Parijs en leert werk van de Franse schilders kennen: licht en kleur zijn in hun werk belangrijk. Van Gogh verruilt de donkere kleuren voor heldere. Van de schilder Pissaro leert hij impressionistisch te schilderen. Van Gogh verandert de stippen in streepjes en zijn werk wordt kleuriger en helderder. 

Na twee jaar Parijs gaat Van Gogh naar Zuid-Frankrijk, waar hij o.a. boomgaarden en korenvelden schildert. 

Van Gogh krijgt angstaanvallen en laat zich opnemen in een ziekenhuis bij Arles. In de tuin van het ziekenhuis maakt hij de mooiste schilderijen. Een van de werken die daar is ontstaan, is Sterrennacht. In 1890 pleegt Van Gogh zelfmoord. 

Het schilderij De stoel (The London Gallery) is geschilderd in 1888. 

Bekijk het schilderij en bespreek het aan de hand van de beeldaspecten. Wat zie je? Wat valt op? Wat ligt op de stoel? Wat kun je zeggen over het kleurgebruik? Welk materiaal is er gebruikt? Wat vind je van het schilderij? Wat kun je zeggen over  de kleuren? 

Print voor elke leerling onderstaande afbeelding op 12 bij 12 cm. 

Breng de afbeelding met carbonpapier over op linoleum.

Snijd de lijnen uit met een gutsje. 

Rol het linoleum in met blockprint en maak twee afdrukken zonder dat je een tweede keer het linoleum inrolt. Experimenteer met kleuren door elkaar of twee kleuren op een afdruk. 

Plak de werken naast of onder elkaar op een passend gekleurd vel. 

Beeldaspecten: kleur, ruimte, lijn. 

Deze les is gegeven in groep 6 tijdens onze Arts & Activities-lessen over het impressionisme in maart/april 2021. 

Op de brug in de tuin van Claude Monet

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A3
• plakkaatverf
• kwasten
• wit knutselpapier
• schaar
• oliepastels
• lijm

Vooraf

Claude Monet (1840- 1926) geldt als een van de belangrijkste schilders van het impressionisme. Zijn schilderij Impression, soleil levant uit 1872 is de aanzet geweest tot de term impressionisme. 

Typerend voor impressionisten: 

• keuze voor onderwerpen uit het gewone leven waarin het draait om sfeer
• bijzondere aandacht voor licht en kleur
• werken in de open lucht
• vlotte penseelstreken
• streepjes, klodders - lijkt op een schets
• het gaat om de impressie!

Instructie

Bespreek de term impressionisme. Laat enkele schilderijen van Monet zien en zoom in op een werk met waterlelies via Arts & Culture. Zien de leerlingen de kenmerken van impressionisme hierin terug? 

Monet had bij zijn atelier in Giverny een kleurrijke tuin met vijver en een Japanse brug. In die tuin schilderde hij graag. Beroemd zijn dan ook zijn werken van de waterlelies. Zowel de brug als de waterlelies staan centraal in deze les. 

Les 1

1. Leg een A3-tekenvel voor je. Trek met potlood een horizonlijn iets boven het midden. 
2. Schilder de vijver en de lucht met opwaartse korte kwaststreken. Meng de verf niet, maar doe steeds twee kleuren aan de kwast. Zorg ervoor dat het blauw van het water een ander blauw is dan dat van de lucht. 
3. Schilder op dezelfde manier aan weerszijden van het tekenvel bomen. 
4. Schilder waterlelies in de vijver. Denk eraan dat ze voor in de vijver groter zijn dan achterin. 

Les 2

1. Laat iemand een foto van je maken waarop je helemaal te zien bent. Print de foto en knip hem uit. 
2. Knip uit wit tekenpapier drie evenwijdige bogen van circa 1,5 cm breed.
3. Knip vier rechte stukken van 1,5 breed, dit zijn de staanders. 
4. Kleur ze met oliepastel zo dat het op oud hout lijkt. 
5. Plak de foto op het werk en plak de brug eroverheen. 

Beeldaspecten: kleur, nuance, ruimte. 

Werkstukken van leerlingen uit groep 6.   

De slaapkamer van Vincent

door Dylan, groep 8

Dit is de 500e les op Tekenen en zo!

Benodigdheden:

1. wit en zwart tekenpapier 18 bij 14 cm
2. wit en zwart tekenpapier 31 bij 20
3. linoleum 16 bij 12 cm
4. carbonpapier
5. gutsjes
6. glasplaat
7. blockprint
8. roller
9. kranten
10. drukpers
11. lijm

Vincent van Gogh (1853-1890) was een Nederlands kunstschilder. Zijn werk valt onder het postimpressionisme. In zijn beginjaren portretteert hij vooral gewone mensen en zijn de kleuren van zijn schilderijen donker (de Aardappeleters). 

Hij verhuist naar Parijs en leert werk van de Franse schilders kennen: licht en kleur zijn in hun werk belangrijk. Van Gogh verruilt de donkere kleuren voor heldere. Van de schilder Pissaro leert hij impressionistisch te schilderen. Van Gogh verandert de stippen in streepjes en zijn werk wordt kleuriger en helderder. 

Na twee jaar Parijs gaat Van Gogh naar Zuid-Frankrijk, waar hij o.a. boomgaarden en korenvelden schildert. 

Van Gogh krijgt angstaanvallen en laat zich opnemen in een ziekenhuis bij Arles. In de tuin van het ziekenhuis maakt hij de mooiste schilderijen. Een van de werken die daar is ontstaan, is Sterrennacht. In 1890 pleegt Van Gogh zelfmoord. 

Het schilderij De slaapkamer is uit 1888. Bekijk het schilderij en bespreek het aan de hand van de beeldaspecten. Wat zie je? Wat valt op? Wat zie je aan de wand? Wat kun je zeggen over het perspectief? Welk materiaal is er gebruikt? Wat vind je van het schilderij? Wat kun je zeggen over  de kleuren? 

Print voor elke leerling onderstaande afbeelding op 12 bij 16 cm. 

Breng de witte lijnen van de afbeelding met carbonpapier over op linoleum. Dat wat wit is, moet worden uitgesneden. 

Schrijf linksonder je naam in spiegelbeeld. 

Maak dan vier drukken: twee met witte verf op zwart papier en twee met zwarte verf op wit papier. 

Laat de drukwerken goed drogen en plak ze dan op de vellen van 31 bij 19 cm: wit op zwart, zwart op wit. Gebruik 1 cm om deze twee vellen aan elkaar te plakken. 

Beeldaspecten: kleur, ruimte, lijn. 

Deze les is gegeven in groep 8 tijdens onze Arts & Activities-lessen over het impressionisme in maart/april 2021. 

Waterlelies op een bordje

Door Jesper, groep 3

Claude Monet (1840- 1926) geldt als een van de belangrijkste schilders van het impressionisme. Zijn schilderij 'Impression, soleil levant' uit 1872 is de aanzet geweest tot de term impressionisme. 

Impressionisme is in de 2e helft van de 19e eeuw ontstaan in  Frankrijk.  Typerend voor impressionisten: 

• keuze voor onderwerpen uit het gewone leven waarin het draait om sfeer
• bijzondere aandacht voor licht en kleur
• werken in de open lucht
• vlotte penseelstreken
• streepjes, klodders - lijkt op een schets
• het gaat om de impressie!

Monet heeft ook in Nederland gewoond en gewerkt. Over zijn periode in Zaandam heeft Kaatje Vermeire het kinderboek 'In de tuin van Monet' geschreven. 

Monet had bij zijn atelier in Giverny een kleurrijke tuin met vijver en een Japanse brug. In die tuin schilderde hij graag. Beroemd zijn dan ook zijn werken van de waterlelies. 

Bespreek de term impressionisme. Laat enkele schilderijen van Monet zien en zoom in op een werk met waterlelies via Arts & Culture. Zien de leerlingen de kenmerken van impressionisme hierin terug? 

Benodigdheden:

1. papieren bordjes
2. plakkaatverf in blauw en wit
3. tamponneerkwast
4. wit tekenpapier, zo groot als de doorsnee van het bordje 
5. vloeipapier in licht- en donkergroen
6. bakje water en spons
7. vloeipapier in roze, geel
8. mal van een waterlelieblad
9. lijm
10. schaar

Stap 1:

Tamponneer het bordje met blauw en wit. 

Stap 2:

Maak het witte papier nat met een spons. Knip vierkantjes van het groene vloeipapier. Leg deze op het natte papier. Laat dit drogen. 

 

Stap 3

Haal het vloeipapier eraf. Leg de mal van het lelieblad erop en trek dit om. Knip het blad uit. 

Stap 4

Vouw de vloeiblaadjes voor de lelie twee keer diagonaal en knip de punt rond weg zodat een bloemvorm ontstaat. 

Stap 5

Pak de bloemvormen in het midden vast. Frommel ze tot een bloem. Doe een drupje lijm op het lelieblad en plak het midden van de lelie daarop. Rol een propje van een restje vloeipapier en plak dit in het midden van de bloem. 

Beeldaspecten: textuur, kleur, ruimte. 

Deze les is gegeven in groep 3 tijdens onze Arts & Activities-lessen over het impressionisme in maart/april 2021. 

Schilder als een impressionist

Deze les is bedoeld als oefening voor het schilderen van een impressionistisch werk. 

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4
• plakkaatverf in rood, blauw en geel
• smalle kwasten
• papieren doekjes

Instructie vooraf

Bekijk impressionistische schilderijen, bv. van Claude Monet of Van Gogh. Zoom bij Van Gogh in tot op linnen-niveau via deze link. (of kies een ander schilderij via website Google Arts and Culture).

Wat zie je?

• het schilderij bestaat uit losse streepjes
• de streepjes geven een richting of beweging aan, ze zijn niet zomaar geplaatst
• je ziet het schildersdoek tussen de streepjes door. De kleur van het doek maakt dus onderdeel uit van het schilderij. Het zijn de lichtere streepjes tussen de geverfde. 

Bekijk en bespreek een foto van een zonsondergang. 

Wat zie je?

• reflectie van de zon op het water
• de zonnestralen wijzen naar links, boven en rechts
• de horizon is hier halverwege de foto 

Oefening vooraf: 

• Oefen op een kladje met het schilderen van korte streepjes. Til daarvoor de kwast steeds op van het papier.  
• Oefen met twee kleuren aan je kwast; niet mengen!
• Maak smalle/brede streepjes door je kwast te draaien/niet te draaien.
• Maak de kwast bij een nieuwe kleur schoon met een doekje, gebruik geen water!

En dan nu het echte kunstwerk:

1. Vouw je tekenvel over de lengte dubbel, dit is de horizonlijn. 
2. Teken met potlood een halve cirkel op de horizonlijn, dit is de zon. 
3. Verf de zon oranje: doe hiervoor rood en geel aan je kwast. Niet mengen!
4. Verf de zonnestralen met geel en heel weinig rood. Doe van beide kleuren iets aan je kwast en maak korte streken door de kwast steeds van het papier op te lichten. Laat ook wit tussen de verfstreken. 
5. Maak zo ook de reflectie van de zon in het water. Pas op: de richting van de verfstreken is nu horizontaal, net als het water. 
6. Maak de lucht met blauw en wit (twee kleuren aan de kwast). Met het wit maak je het blauw lichter. Volg de richting van de zonnestralen. Maak de lucht niet helemaal vol, je moet papier blijven zien. 
7. Schilder de zee met blauw, wit (en eventueel groen). Niet mengen! De richting is hier horizontaal en denk ook hier aan de witte ruimte tussen de streepjes.
8. Laat je werk drogen en plak het op een gekleurde ondergrond. 

Beeldaspecten: lijn, nuance, kleur. 

Deze les is gegeven in groep 6-8 tijdens onze Arts & Activities-lessen over het impressionisme in maart/april 2021.  

De waterlelies van Claude Monet

Claude Monet (1840- 1926) geldt als een van de belangrijkste schilders van het impressionisme. Zijn schilderij 'Impression, soleil levant' uit 1872 is de aanzet geweest tot de term impressionisme. 

Impressionisme is in de 2e helft van de 19e eeuw ontstaan in  Frankrijk.  Typerend voor impressionisten: 

• keuze voor onderwerpen uit het gewone leven waarin het draait om sfeer
• bijzondere aandacht voor licht en kleur
• werken in de open lucht
• vlotte penseelstreken
• streepjes, klodders - lijkt op een schets
• het gaat om de impressie!

Monet heeft ook in Nederland gewoond en gewerkt. Over zijn periode in Zaandam heeft Kaatje Vermeire het kinderboek 'In de tuin van Monet' geschreven. 

Monet had bij zijn atelier in Giverny een kleurrijke tuin met vijver en een Japanse brug. In die tuin schilderde hij graag. Beroemd zijn dan ook zijn werken van de waterlelies. 

Bespreek de term impressionisme. Laat enkele schilderijen van Monet zien en zoom in op een werk met waterlelies via Arts & Culture. Zien de leerlingen de kenmerken van impressionisme hierin terug? 

Benodigdheden:

1. 3 vellen tekenpapier per leerling
2. vloeibare waterverf of ecoline.
3. kwasten
4. schaar
5. sterke lijm 
6. mal voor bloemblaadjes: 1 grote, 1 middelgrote en een kleine (deze mal maakt u zelf)

Beschilder je eerste vel papier met blauwe waterverf/ecoline.

Beschilder je tweede vel met rood en oranje waterverf/ecoline.

Beschilder je derde vel met voor 3/4 deel met groene waterverf/ecoline. Schilder op het resterende deel twee gele ronde vlekken en een grotere oranje vlek. 

Laat alles drogen. 

Voor groep 5/6: Knip uit vel twee 5 grote bloemblaadje, 6 kleinere bloemblaadjes en een paar nog kleinere bloemblaadjes. Doe dit totdat al het papier is gebruikt. 

Groep 3/4: Trek de mal om. Maak zo 5 grote bloemblaadjes, 6 kleinere bloemblaadjes en nog een paar kleinere bloemblaadjes. 

Leg de 5 grootste bloemblaadjes in een bloemvorm en plak de onderkanten over elkaar zodat je een 3D bloem krijgt. 

Doe dit ook met de kleinere bloemblaadjes tot alle blaadjes op zijn. 

Knip 5 bladeren uit het groene vel. Eigenlijk heeft een waterlelie overigens één groen blad :) - zie afbeelding. 

Plak de groene bladeren aan de onderkant van de gemaakte bloem. Schik ze gelijkmatig zodat ze onder de bloem uitkomen en verdeeld zitten.

Knip uit de oranje vlek een rondje en knip de zijkanten in. Plak dit bloemhart in de lelie. 

Plak de volledige bloem op het blauwe vel. 

Door leerlingen van groep 5

Beeldaspecten: vorm, textuur, ruimte, kleur

Inspiratie: artwithmrsfilmore.com 

Deze les is gegeven in groep 4 en 5 tijdens onze Arts & Activities-lessen over het impressionisme in maart/april 2021. 

Van Gogh's Starry Night in meerdere technieken

Laat tijdens beide lessen het schilderij Sterrennacht van op het digibord staan, zodat leerlingen telkens kunnen gaan kijken.   

Info voor leerkracht: Vincent van Gogh (1853-1890) was een Nederlands kunstschilder. Zijn werk valt onder het postimpressionisme, een stroming die het impressionisme opvolgde. In zijn begintijd schildert Van Gogh vooral gewone mensen, bv. arme boeren die zwaar werk doen. De kleuren van zijn schilderijen zijn donker (de Aardappeleters). 

In Parijs leert hij het werk van de Franse schilders kennen: licht en kleur zijn in hun werk belangrijk. Van de schilder Pissaro leert hij impressionistisch te schilderen. Van Gogh verandert de stippen in streepjes en zijn werk wordt kleuriger en helderder. 

Na twee jaar Parijs gaat Van Gogh naar Zuid-Frankrijk, waar hij o.a. boomgaarden en korenvelden schildert. 

Van Gogh krijgt angstaanvallen en laat zich opnemen in een ziekenhuis bij Arles. In de tuin van het ziekenhuis maakt hij de mooiste schilderijen. Een van de werken die daar is ontstaan, is Sterrennacht. In 1890 pleegt Van Gogh zelfmoord. 

Lees voor en vertel over Vincent van Gogh, bv. met een van deze twee boeken. 

Laat het schilderij Sterrennacht zien. Bespreek wat opvalt: heldere kleuren, korte kwaststreken, kleuren die naast elkaar gebruikt zijn i.p.v. gemengd. Zoom in op het werk via Arts & Culture en zie de textuur: zichtbare dikke klodders verf en her en der zie je nog het schildersdoek erdoorheen. 

Het werk dat de leerlingen gaan maken wordt verspreid over twee lessen. De tweede les kunt u nog splitsen in twee momenten, door stap 7 op een later moment te doen). 

Benodigdheden voor les 1:

1. zwart knutselpapier 
2. aluminiumfolie
3. klei-onderlegger, snijmat of stuk karton
4. schilderstape
5. blauwe en witte plakkaatverf
6. wattenstaafjes
7. kwasten
8. bord of palet

Les 1

Span voorafgaand aan de les aluminiumfolie over snijmat/kleionderlegger/ stuk karton en tape dit vast aan de achterkant. 

Stap 1: Voor elk tweetal leerlingen is er een palet met blauwe en witte verf. Met kwast en/of wattenstaafjes beschilderen leerlingen het aluminiumfolie met spiraalvormen. 

Stap 2: Maak een afdruk door een vel zwart papier op je schilderwerk te leggen en hier met je handen op te drukken. 

Stap 3: Haal het zwarte vel eraf en laat dit drogen. 

 Benodigdheden voor les 2:

1. oliepastel in zwart, grijs en paars
2. gele en witte plakkaatverf
3. zwart knutselpapier
4. kwasten
5. schaar
6. lijm
7. bord of palet

Stap 4: Teken en kleur de bergen met oliepastel. Teken de draaibewegingen in de lucht. 

Leg tijdens uw instructie de nadruk op de tekenlijntjes en kwaststreken: de streepjes moeten evenwijdig aan elkaar lopen en bij een beweging ook dezelfde kant op gaan. 

Laat leerlingen ook zien dat je de kleuren kunt vervagen door de oliepastel uit te smeren. Op deze manier kun je de kleuren ook donkerder of lichter maken.  

Stap 5: Bepaal waar de grote donkere cipres in de voorgrond moet komen en knip deze na uit zwart papier. (In groep 3 hebben we de leerlingen voor deze cipres een mal gegeven.)

Stap 6: Knip huisjes voor het dorp en plak deze vast. Teken de verlichte raampjes met geel oliepastel. 

Stap 7: Schilder de sterren en maan met gele verf. Plak het werk op een donkerblauwe achtergrond.

Alle kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 3.

Beeldaspecten: kleur, lijn, nuance, textuur. 

Deze les is gegeven in groep 3 tijdens onze Arts & Activities-lessen over het impressionisme in maart/april 2021.