Kakelbonte klasse(n)kunst

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A1 formaat
• plakband
• plakkaatverf
• kwasten

Vooraf

Plak een aantal A1 tekenvellen aan elkaar vast en leg dit grote vel op een groepje tafels van gelijke hoogte. Laat beurtelings een groepje van vier kinderen werken aan de opdracht.

Stap 1

Schilder met zwarte verf drie kleine tekeningetjes op het vel. De tekeningen mogen elkaar nergens raken. Rouleer de groepen tot het papier helemaal vol is. 

Laat vervolgens een paar kinderen de tekeningetjes met elkaar verbinden door middel van rechte zwarte lijnen, zodat er vlakken ontstaan. 

Stap 2

Kleur alle vlakken en tekeningen in met plakkaatverf. Laat hiervoor opnieuw groepjes van vier kinderen tegelijk komen. Elk kind kiest een kleur en verft hiermee enkele vlakken of tekeningetjes. Geen twee dezelfde kleuren naast elkaar. 

Stap 3

Werk de zwarte lijnen bij als er gekleurde verf op gekomen is. 

Variaties

Bij deze opdracht, die in elke klas gedaan kan worden, kun je naar hartenlust variëren: kies je bv. alleen voor primaire kleuren en rechte vormen dan heb je de Mondriaanvariant. 

Je kunt ook kiezen voor een thema in de tekeningetjes, bv. sport, eten, feest. 

Groot succes, bij welke variant dan ook, is gegarandeerd!

Door leerlingen van groep 6. 
Oorspronkelijk idee: Experiments in Art Education. 

Mooie Medusa?

Wat heb je nodig? 

• zwart papier A3 
• plakkaatverf in blauw, groen, zwart en wit
• kwasten
• potten met water

De mythe van Medusa

In het oude Griekenland woonde Medusa, een mooie vrouw met glanzend haar. Iedereen bewonderde haar en dat maakte haar hoogmoedig. Ze vond zelfs dat ze mooier was dan de godin Athena. Dat pikte de godin niet en ze sprak een vloek uit; hierdoor werden de haren van Medusa giftige slangen en iedereen die ze aankeek versteende. Medusa vluchtte en leefde jarenlang in een grot tussen de versteende lichamen van reizigers die haar per ongeluk waren tegengekomen.
Perseus kreeg de opdracht haar te doden. Met een zwaard en spiegelend schild ging hij de grot in. Hij keek strak naar zijn schild om te kijken waar Medusa was. Terwijl de slangen naar hem sisten, sloeg hij haar hoofd eraf. Perseus nam het hoofd mee als trofee. De blik van Medusa bleek een machtig wapen tegen het kwaad.

Deze mythe is de aanleiding voor een tekenles: teken het hoofd van Medusa met slangenhaar in (uiteraard!) koude kleuren. 

Wat moet je doen?

1. Teken het hoofd van Medusa met de slangen eromheen.  
2. Verf alles in koude kleuren. Let op: je maakt lichte kleuren door druppels donkere verf bij de lichte te mengen, en dus niet andersom.

Beeldaspecten: kleur (koud), nuance. 

Technieken: kleurnuances aanbrengen in verf. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.

Kloddermonsters

Vooraf
Een les om het begrip symmetrie uit te leggen.

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A4
• plakkaatverf
• schaar + lijm 
• zwarte watervaste stift
• gekleurd papier

Wat moet je doen?

1. Vouw het tekenpapier dubbel. 
2. Kies drie kleuren verf en druppel wat op het vel. Niet te dicht bij de randen, blijf in de buurt van de vouw.
3. Vouw het vel dubbel. 
4. Wrijf met vlakke hand over het tekenvel zodat de verf zich mengt en verplaatst. 
5. Houd het vel tegen het licht om te zien of de verf goed is verspreid.
6. Vouw het vel open en laat het drogen.
7. Trek het kloddermonster met een dikke zwarte stift om. 
8. Zoek naar vlekken die ogen, oren, armen, tentakels o.i.d. kunnen voorstellen en trek deze ook om.
9. Knip het monster uit met een wit randje van een halve centimeter. 
10. Plak het op een gekleurde achtergrond.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 6.

Striptaal

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 10 bij 10 cm
• wit tekenpapier 31 bij 31 cm
• plakkaatverf
• kwasten
• viltstiften
• zwarte markeerstift
• liniaal

Inleiding

Striptekenaars geven geluiden soms op een speciale manier weer. Met letters of woorden bereiken ze zo een speciaal effect. Dit heet een klanknabootsing of onomatopee. Voorbeelden: vroeoemmm = draaiende motor, splash = vallend water,  tonk = iemand die zijn hoofd stoot. 

De klanknabootsingen gaan vaak samen met een beweging. Dit kun je zien aan de vorm of richting van de letters of aan de letters zelf. Ook zie je bij het woord passende symbolen, zoals sterretjes bij TONK of waterdruppels bij  SPLASH.

Opdracht

1. Maak op het blaadje van 10 bij 10 een striptekening met een klanknabootsing. 
2. Teken op het grote vel een kader van 1 cm breed.
3. Teken je tekening van het kleine blaadje in vergrote vorm na. Moeilijk? Maak dan een raster op het grote vel: teken hokken van 3 bij 3 cm en hokjes van 1 bij 1 cm op het kleine vel. Nu kun je de kleine tekening goed natekenen.
4. Kleur in met viltstift (kleine onderdelen) en plakkaatverf (grote vlakken). Kies heldere kleuren en laat de rand buiten het kader wit. 
5. Trek alle lijnen en het kader om met zwarte stift.
6. Zet je naam plus © teken in het witte kader. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8.

Kleurige kippen

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A3
• oliepastelkrijtjes
• plakkaatverf
• kwasten
• gekleurd papier voor achtergrond

Wat moet je doen?

1. Trek een horizonlijn op het tekenvel.
2. Teken met potlood een kip.
3. Kleur in met felle kleurtjes oliepastel. 
4. Schilder de achtergrond met plakkaatverf.

Door leerlingen van groep 8. 

Sneeuwmannen in het bos

Vooraf:

Maak een landschap met textuur van gescheurde stukken papier. Oefen voorafgaand aan deze les hoe je het best papier kunt scheuren. 

In deze les maakt elke leerling zijn eigen kunstwerk, maar je kunt deze opdracht ook als groepsopdracht laten doen.

De bomen worden gescheurd uit beschilderd papier. Voor lagere groepen kun je groen papier gebruiken; sla stap 1 en 2 dan over. 

 

Wat heb je nodig?

• grijs knutselpapier A4
• wit tekenpapier A4
• restje zwart papier
• plakkaatverf
• kwast
• pot water
• viltstiften
• lijm
  

Wat moet je doen?

1. Verf een vel tekenpapier groen. Gebruik waterige verf en meng diverse kleuren, zodat het niet een egaal groen geheel wordt. 
2. Laat drogen.
3. Scheur enkele bergen van wit papier. Leg deze overlappend op het gekleurde papier. Gebruik de rechte kanten voor de onderkant. Stukjes die over de rand komen, kun je later wegknippen. 
4. Scheur een paar sneeuwpoppen uit wit papier. 
5. Scheur uit zwart papier hoeden voor de sneeuwpoppen. 
6. Scheur wolken uit wit papier. 
7. Teken op de achterkant van het groene vel een paar dennen in verschillende groottes en scheur ze uit.
8. Leg de dennen op het vel met de bergen: de grootste vooraan en de kleinere naar achter om diepte te creëren. 
9. Plaats de sneeuwmannen tussen of deels achter de bergen. 
10. Tevreden? Plak alles vast. 
11. Knip uitstekende stukjes papier aan de zijkanten weg. 
12. Teken met viltstift knopen en een neus op de sneeuwmannen.

Beeldaspecten: textuur, ruimte, vorm, nuance. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8 (bovenaan de pagina) en groep 4 (de andere). 

Kom op, we maken een sneeuwpop!

Vooraf

In deze les tekenen leerlingen een deel van een sneeuwpop. Door te kiezen voor een niet complete sneeuwpop, dwingen we hen om groot te tekenen. Bijkomend voordeel is dat er nog wat te raden over blijft, want hoe zou jouw sneeuwpop eruitzien als je hem helemaal had getekend?

Wijs de leerlingen erop dat ze beginnen te kleuren met wit. Hiermee voorkomen ze dat er andere kleuren door het wit komen en weten we zeker dat de witte krijtjes aan het eind van de les nog steeds wit zijn! 

Wat heb je nodig?

• blauw tekenpapier A4
• potlood
• oliepastelkrijt
• witte plakkaatverf
• tamponneerkwast
• schotel

Wat moet je doen?

1. Schets met potlood een deel van een sneeuwpop. 
2. Schets ook de muts, sjaal en andere onderdelen.  
3. Kleur je tekening met oliepastelkrijt en begin met wit. 
4. Omlijn alle onderdelen met zwart. 
5. Maak sneeuwvlokken rond de sneeuwman met witte verf en een tamponneerkwast.

Beeldaspecten: kleur, vorm.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.

De winter uit mijn raam

Wat heb je nodig?

• stroken bruin papier van 2 cm breed
• lichtblauw tekenpapier
• plakkaatverf
• kwasten
• oliepastelkrijtjes

Wat moet je doen? 

1. Teken een horizonlijn op het papier. 
2. Teken met oliepastels een winterboom en kleur deze in. 
3. Teken een weglopend hekje dat naar achteren toe steeds kleiner wordt.
4. Schilder met witte plakkaatverf sneeuw op de grond; meng er wat zwart door voor vegen in de sneeuw.
5. Schilder sneeuw op de takken en het hekje. 
6. Plak de bruine stroken op de tekening in de vorm van een raamkozijn.

Beeldaspecten: ruimte (perspectief, overlapping).

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Flitsend vuurwerk

Wat heb je nodig?

• zwart papier A-4
• witte en gekleurde plakkaatverf
• spatraam + oude tandenborstel
• OF een theelepel + oude tandenborstel
• schotel
• foto van skyline of bekend bouwwerk
• schaar
• rietje

Vooraf

Spatten kan met een spatraam en een tandenborstel. Je moet het eerst even oefenen op een kladje.

Met spatraam: doop de tandenborstel in verdunde plakkaatverf en wrijf daarmee stevig over het spatraam. Niet te dicht bij het papier, anders worden de spatten te groot. 

Met theelepel: houd de theelepel in je schrijfhand en de tandenborstel in de andere. Doop de borstel in verdunde plakkaatverf en schraap met de lepel over de tandenborstel. Belangrijk: schraap naar jezelf toe! Hierdoor schieten de borstelhaartjes terug waarbij ze spatjes verf loslaten. 

Wat moet je doen?

1. Kies een plaatje van een herkenbaar bouwwerk of een skyline. 
2. Print en knip uit. 
3. Leg de afbeelding op zwart papier. 
4. Verdun witte plakkaatverf met water zodat het vloeibaarder wordt. 
5. Spat rondom de afbeelding. Vlakbij de afbeelding spat je dichter, verder weg  dunner.
   
6. Haal de afbeelding weg. Je ziet nu het silhouet van je bouwwerk of skyline. Laat dit drogen.
7. Leg de foto terug op de plek waar hij lag. 
8. Meng gekleurde verf met water om het dunner te maken. 
9. Laat met een kwast een druppel verf op je werk vallen.
10. Blaas met een rietje tegen de druppel zodat de verf zich verspreidt. Doe dit net zo vaak als je mooi vindt. Pas op, er mag geen gekleurde verf op het silhouet komen. 

Beeldaspecten: nuance, ruimte (negatieve voorstelling), kleur
Technieken: knippen, spatten, verf blazen.

Winterboom in warme en koude kleuren

 Wat heb je nodig?

• tekenpapier 
• wasco
• waterverf
• zwarte plakkaatverf
• kwast en penseel
• pot water

Wat moet je doen?

1. Teken met wasco een horizonlijn. 
2. Teken dan vanaf de onderkant een boomstam. 
3. Teken takken aan de boom; zorg dat ze de zijkant of bovenkant van het tekenvel raken en elkaar overlappen. 
4. Teken een patroon in het landschap onder de horizonlijn. 
5. Verf de lucht blauw met waterverf. 
6. Verf de vlakken tussen de takken in warme of koude kleuren. 
7. Verf de vlakken in het landschap: warm als je eerst koud koos, koud als je eerst warm koos. 
8. Laat drogen. 
9. Verf de takken en de stam zwart met plakkaatverf. 
   

Beeldaspecten: kleur, ruimte, vorm. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 6

Kerstbomenbos

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A4
• meerdere kleurmaterialen, bv. wasco, oliepastel, waterverf, kleurpotlood, viltstift
• geprint muziekpapier
• lichtblauw pastelkrijt
• zwarte markeerstift
• schaar + lijm
• groen papier voor achtergrond

Vooraf

Verdeel de kleurmaterialen over de tafelgroepjes: een plek met verf (plakkaat- + waterverf), een plek met krijt (wasco + oliepastel) en een plek met kleurpotlood en viltstift. Om te kleuren gaan leerlingen zitten waar het materiaal van hun keuze ligt. 

Wat moet je doen?

1. Teken drie overlappende driehoeken. 
2. Kleur in met verschillende materialen en patronen. Je mag alleen groen gebruiken!  
3. Omlijn bomen en patronen met zwarte markeerstift. 
4. Knip de bomen uit, inclusief de zwarte omlijning! 
5. Scheur een vel met bladmuziek in stukken en plak die op een wit vel. 
6. Kleur de achtergrond lichtblauw met pastelkrijt. 
7. Plak de bomen op het blauwe vel.
8. Plak je kunstwerk op een groene achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5 en 7. 

Beeldaspecten: kleur, lijn (patroon), nuance. 

Licht in donkere dagen

Vooraf
Print voor elke leerling een lantaarn op A4 papier. 

Wat heb je nodig?

• tekenvel A3 formaat  
• plakkaatverf 
• kwast
• schaar en lijm
• geprinte lantaarn 

Wat moet je doen? 

1. Schilder in het midden van het vel een lichtgele cirkel. 
2. Schilder eromheen met kleuren die steeds donkerder worden: donkergeel, oranje, rood, donkerrood. 
   
3. Schilder de laatste cirkels in blauw en donkergrijs en maak het vel vol.
4. Laat drogen.
5. Knip de lantaarn uit en plak die op het geschilderde vel. (Zit er nog een wit randje aan de onderdelen van de lantaarn? Geen probleem, juist mooi!) 

Beeldaspecten: kleur, nuance. 
Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 5. 

Herfstbomen aan de waterkant

Wat heb je nodig?

1. lichtblauw tekenpapier A4
2. oliepastelkrijt
3. plakkaatverf
4. tamponneerkwasten

Wat moet je doen?

1. Vouw het papier over de lengte doormidden. Boven de vouw is het land, onder de vouw het water. 
2. Teken boven de vouw met oliepastels enkele bomen zonder blad in een graslandschap. 
3. Kleur bomen, takken en gras in met oliepastels. 
4. Teken bomen onder de vouw de opnieuw, maar kleur ze minder stevig in. 
5. Maak bladeren aan de bomen op het land. Doe verschillende warme kleuren tegelijk aan de kwast, zodat het lijkt alsof de bladeren aan het verkleuren zijn. Meng de verf dus niet! 
6. Vouw het vel dubbel en druk voorzichtig aan; niet wrijven! Je ziet een lichte afdruk van de bladeren: de weerspiegeling in het water. De takkenstructuur van de bomen op het land wordt weer zichtbaar, omdat een deel van de verf op de onderkant van het vel zit.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.

Beeldaspecten: kleur, nuance. 

Berken in de herfst

Benodigdheden: 

1. A3 tekenpapier*
2. schilderstape in verschillende breedtes
3. vloeibare waterverf rood, geel+groen
4. kwasten
5. plakkaatverf 
6. tamponneerkwasten
7. oude plastic winkelpasjes/klantenkaarten
8. schoteltjes en jampotjes
   *Kies dik tekenpapier, zodat het niet scheurt bij het verwijderen van de tape . 

Bekijk berkenbomen op het digibord. Wat valt op?

• stammen zijn recht
• stammen zijn wit/grijzig
• horizontale afbladderende bast
• herfstkleuren oranje, geel, rood, bruin

Wat moet je doen?
Stap 1
Leg het tekenvel voor je met de smalle kant naar beneden. Plak brede stroken tape van boven naar beneden, dit zijn de boomstammen. Plak smalle stukjes tape aan de stammen voor de takken. Let op: takken groeien omhoog!

Stap 2

Verf met verdunde vloeibare waterverf horizontale banen voor de achtergrond. Je kunt over de tape heen verven. Laat drogen en haal de tape er voorzichtig af. 

Stap 3

Doe wat zwarte plakkaatverf op een schaaltje. Doop je klantenpasje in de verf. Trek het pasje dan op verschillende plekken van links naar rechts (of andersom!) tot halverwege de stam zodat er zwarte vegen ontstaan. 

Stap 4

Spuit enkele warme kleuren plakkaatverf + groen op een bordje. Tamponneer bladeren bovenaan de bomen. Meng de kleuren niet, maar doe meerdere kleuren tegelijk aan de kwast. 

Stap 5

Ophangen! 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 3. 

Beeldaspecten: kleur, lijn. 

Begrippen: koude en warme kleuren, tamponneren.

Met een gouden randje

Benodigdheden:

• wit tekenpapier op A4 formaat
• potlood
• liniaal
• plakkaatverf
• kwast
• goudkleurige markeerstift

Vraag leerlingen herfstbladeren meenemen. Bespreek de vormen: hartvormig, ovaal, rond, langwerpig enz. Ook de samenstelling van de bladeren kan verschillen: een blad kan enkelvoudig zijn of samengesteld uit meerdere blaadjes (geveerd of handvormig). 

Wat moet je doen?

1. Schets een aantal bladeren op het tekenvel: alleen de buitenranden en de steel. Ze mogen elkaar niet overlappen, wel mogen delen van het blad van het tekenvel 'afvallen'. Maak het tekenvel vol. 
2. Trek met potlood en liniaal schuine lijnen: twee van links naar rechts en twee van boven naar beneden. Zorg dat de lijnen de blaadjes doorkruisen.  
3. Kies vier warme kleuren: twee voor de bladeren en twee voor de achtergrond. Verf binnen een vak de bladonderdelen in één kleur en de achtergrond in een andere kleur. In het vak ernaast krijgen de bladonderdelen kleur drie en de achtergrond kleur vier.
4. Laat drogen. Trek de buitenlijnen van de blaadjes en de schuine lijnen over met goudkleurige stift. 

Beeldaspecten: vorm, kleur, nuance

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8.