Spook in de slaapkamer

Help, spoken in mijn slaapkamer! 

Achter de kast, onder het bed, achter de gordijnen .... 

Wat heb je nodig?

1. wit tekenpapier A5
2. Oost-Indische inkt + kroontjespen
3. potlood
4. papieren doekje
5. zwart papier voor achtergrond

Wat moet je doen?

1. Schets met potlood je slaapkamer: bed, kast, nachtkastje, raam enz. 
2. Teken spoken op verschillende plekken. 
3. Trek de tekening over met Oost-Indische inkt.
4. Laat de spoken wit en vul de rest van de tekening in met diverse texturen, om 'kleurverschil' aan te brengen. 

Kijk voor een les over textuur ook bij de oefening met Oost-Indische inkt.

Beeldaspecten: lijn, textuur

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8. 

Lelijke heksen

Wat heb je nodig?

• houtskool
• pastelkrijt
• wit tekenpapier A4
• zwart papier voor achtergrond
• haarlak

Vooraf

Waaraan herken je een heks? Welke voorwerpen of dieren associeer je met een heks? Hoe ziet een boze heks eruit? Denk aan gezichtskenmerken als mond, ogen en wenkbrauwen.

Laat leerlingen eerst op een kladje oefenen met houtskool. Leg uit hoe je  kleurverschillen maakt en hoe je met je vingers of een papieren doekje vlakken en lijnen kunt uitvegen. Met kneedgum kun je fouten verwijderen. 

Wat moet je doen?

1. Teken met houtskool het gezicht plus de hoed van een heks.
2. Kleur het gezicht in met pastelkrijt in een koude kleur. 
3. Teken daarna met houtskool ogen, neus en mond in het gezicht. 
4. Teken de schouders met een deel van de jurk. 
5. Kleur de hoed zwart. 
6. Teken rondom dingen die te maken hebben met heksen/Halloween. 
7. Fixeer het werk met haarlak. 

Beeldaspecten: kleur, nuance.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Gespiegelde pompoenen

Wat heb je nodig?

• zwart knutselpapier A4 
• oranje knutselpaper half A4
• liniaal
• potlood
• schaar en lijm
• snijmesje en snijmat

Wat moet je doen?

1. Verdeel het zwarte vel met potlood en liniaal in 4 rechthoeken. 
2. Verdeel elke rechthoek verticaal in tweeën; je hebt nu 8 vakken. 
3. Verdeel het oranje vel in 4 rechthoeken en knip ze uit. Hieruit knip je straks de 4 halve pompoenen.
4. Teken tegen de lange kant van een oranje velletje de helft van een pompoen. Teken hierin een oog, halve mond en halve neus. 
5. Knipt de pompoen uit; zorg dat de rest van het papier heel blijft.
6. Snijd oog, mond en neus uit. 
7. Plak deze halve pompoen tegen de middellijn van een zwarte rechthoek. 
8. Plak het restant van de uitgeknipte pompoen aan de andere kant van de zwarte rechthoek; ook oog, neus en mond. 
9. Herhaal dit drie keer, zodat je vier pompoenen hebt. Zorg dat er geen twee zwarte of twee oranje achtergronden tegen elkaar liggen. 

Beeldaspecten: ruimte (positief en negatief), kleur 

Halve heksen

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A4
• potlood
• viltstiften
• wit potlood of gel-pen
• zwart papier voor achtergrond

Vooraf

Start de les met een klassengesprek over heksen en/of Halloween. Wat is Halloween? Wat vieren we dan? Wat heeft een heks te maken met Halloween? Waaraan kun je een heks herkennen? Welke spullen doen je denken aan een heks? Welke dingen heeft een heks vaak bij zich? Wat kun je zeggen over de kleding van een heks?

Wat moet je doen? 

1. Schets met potlood de onderste helft van het lichaam van een heks: rok en benen. Teken daaromheen dingen die met heksen of Halloween te maken hebben. 
2. Trek op ongeveer 1/3 deel vanaf de onderkant een horizonlijn. 
3. Kleur alles in met viltstift. 
4. Plak je tekening op een zwart vel. 
5. Teken op de rand met wit potlood of gel-pen dingen die bij heksen passen. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.

Pompoen, net als Burton Morris

 Benodigdheden: 

1. diverse kleuren knutselpapier
2. zwart vouwkarton 20 bij 20 cm
3. gekleurd vouwkarton 20 bij 20 cm
4. schaar
5. lijm
6. zwarte viltstift

Burton Morris (Pittsburgh, 1964) is een Amerikaanse pop-art artiest. Hij is beïnvloed door pop-art kunstenaars uit de jaren '60 en '70 en is inmiddels uitgegroeid tot de bekendste hedendaagse post pop-art artiest. Morris geeft met zijn werk een hedendaagse draai aan de traditionele pop-art. Zijn werk is vrolijk, energiek en kleurrijk. De voor hem karakteristieke lijnen in combinatie met de vrolijke heldere kleuren geven zijn werk een spetterende energie. Morris' werk is bekend uit de tv-serie 'Friends' en verschijnt verder in grote reclamecampagnes van Amerikaanse bedrijven als AT&T, Pepsi en Heinz. 

Laat werk van Morris zien. Bespreek de opvallende kenmerken: 

• felle kleuren
• zwarte omlijning
• weinig details
• beweging d.m.w. streepjes
• witte streepjes die lichtval suggereren
• zwarte stervorm rondom 

De leerlingen maken een werkstuk in de stijl van Burton Morris met als onderwerp: pompoenen.

Zie voor een stap-voor-stap beschrijving met foto's de vorige les van Morris op dit weblog. 

Oh en ... de niet eerder hier geposte mail die ik van Burton Morris kreeg naar aanleiding van die vorige les uit 2011:

Dear Jacquelin,
I came across your blog and saw your student's artworks. I am truly touched that you honored my artwork in your teaching lessons and hope it was a success and inspired the children! 
I hope to show again in the Netherlands one day and feel free to keep in touch.
Your friend,
Burton Morris

Pompoenen in het maanlicht

Benodigdheden:

1. zwart tekenpapier A4 formaat
2. pastelkrijt of bordkrijt
3. pompoenen of afbeeldingen van pompoenen
4. spuitbus met haarlak
5. papieren handdoekjes
6. gekleurd papier 

Pompoenen werden duizenden jaren voor Christus al verbouwd in Midden- en Zuid-Amerika. In Europa is de pompoen pas sinds de 16e eeuw bekend. In Mexico en het zuidoosten van de VS worden pompoenen gegeten in traditionele gerechten. In Nederland worden pompoenen ook steeds meer gegeten. 
We kennen de pompoen ook als decoratiemiddel. Vanaf september liggen de tuincentra er vol mee. Rond Halloween worden pompoenen gebruikt om er lampions van te snijden. 

Bekijk enkele meegebrachte pompoenen of foto's ervan en bespreek de verschillende vormen, de grootte, kleuren en de inzet van de steel. De lange stelen met de bladeren zullen er niet meer aanzitten, laat deze zien a.d.h.v. foto's. 

Wat moet je doen?

1. Teken twee of meer pompoenen op zwart papier en zorg ervoor dat een van de pompoenen een ander overlapt. 
2. Kleur in met pastelkrijt (zet je vieze vingers niet op het tekenvel!). Mix de kleuren om ze te verdiepen en lichtval (maanlicht!) aan te geven. 
3. Klaar? Fixeer met haarlak en plak je werk op een passende achtergrond.

Alle kunstwerken gemaakt door leerlingen groep 8.
Beeldaspecten: ruimte (overlapping), kleur, nuance. 

Spookhuis in maanlicht

Door een leerling van groep 8

Benodigheden:

1. wit tekenpapier op A4formaat
2. zwart knutselpapier
3. geel bordkrijtje
4. schaar
5. snijmesje en -mat
6. lijm
7. wit potlood
8. zwarte viltstift
9. blauwe en paarse verf
10. schoteltje
11. stukje spons

Deze les staat in het teken van Halloween en spookhuizen. Maak eerst een woordweb: waar denk je aan als je aan een spookhuis denkt: skeletten, spinnen, vleermuizen, oud, vervallen, donker, eng enz.

Scheur van het zwarte papier een strook van ongeveer 5 cm en plak die op het witte vel; de bodem. Teken op zwart papier een huis dat er vervallen en oud uitziet. Knip het uit.

Snijd met een stanleymesje de ramen en deuren eruit. Plak het op het witte vel. Teken met wit potlood details, zoals stenen, spoken, spinnenwebben. Teken met zwarte stift dingen in de raamopeningen.

Knip een rondje - de maan - uit een restje papier en leg dit los op het werk. Trek met een geel bordkrijtje een lijn van ongeveer een cm breed rondom het huis en de maan en veeg dit naar buiten toe uit.

Gebruik een stukjes spons om de achtergrond te stempelen met paarse en blauwe plakkaatverf. Kom niet te dicht bij het gele krijt.

Plak het werk op een gele ondergrond.

Eén pompoen, vier materialen

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier
2. oliepastelkrijtjes
3. pastelkrijtjes
4. kleurpotlood
5. waterverf

Vouw het tekenpapier in vieren. 

Teken in elk vak een pompoen. Kleur in met de vier verschillende  materialen. Accentueer dieperliggende delen door donkerder in te kleuren. 

Beeldaspecten: kleur, nuance. 

Halloween: kat voor het raam

Door Mila, groep 6

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier
2. vloeibare waterverf of ecoline
3. kwast
4. zwart papier
5. snijmesje en snijmat
6. lijm
7. zwarte viltstift 
8. wit bordkrijt
9. carbonpapier
10. patroon

Beschilder een wit tekenvel met vloeibare waterverf of ecoline in de kleuren geel en oranje. Vergroot het patroon op het kopieerapparaat en neem het met carbonpapier over op zwart papier. Zet met wit krijt een kruis op de vlakken die uitgesneden moeten worden. Snijd het patroon uit. Plak het op het geverfde papier. Teken Halloween details met een zwarte stift.  

Bron: halloweenwitchesflyinmachine.blogspot.nl/

Uilen in maanlicht

Achtergrond van verdunde ecoline

Benodigdheden:

1. tekenpapier 60 bij 25 cm
2. wit tekenpapier
3. bruin inpakpapier
4. Oost-Indische inkt
5. vloeibare waterverf of ecoline
6. kwasten
7. penselen
8. gladde vleeswarenschaaltjes van schuim
9. potlood
10. glasplaat
11. inktroller
12. blockprint
13. bordkrijt
14. schoteltje

's Ochtends: Leg de opdracht helemaal uit. Vertel hoe de les georganiseerd is en wat je van de leerlingen verwacht. Vraag hulp van een stagiaire of leerling uit groep 8 voor de eerste stap van deze les, het schilderen van de achtergrond. Maak hiervoor een plek vrij in de gang en laat steeds twee of drie kinderen tegelijk gaan.

Achtergrond van verdunde vloeibare waterverf met toevoeging van druppel Oost-Indische inkt.

's Ochtends: de achtergrond:
Leg een schoteltje op het grote vel papier; dit is de maan, die blijft wit. Beschilder het vel met zeer sterk verdunde Oost-Indische inkt of vloeibare waterverf (ook deze met veel water verdunnen) en een grote kwast in één richting. Zorg dat het schoteltje niet verschuift. Schilder met grote streken en laat aan de randen een stukje wit. Laat drogen.

's Middags: drukken en verven. 
Verdeel de klas in twee groepen. Groep 1 schildert de tak, groep 2 gaat drukken.

Groep 1: Tak schilderen:
Schilder met Oost-Indische inkt een tak met zijtakjes op het grote vel geschilderde papier. Denk eraan dat een tak naar het eind toe steeds dunner wordt. Ga niet om de maan heen, maar schilder er doorheen. Mocht de tak te weinig afsteken tegen de grijze achtergrond, dan kun je later, als het werk droog is, met wit bordkrijt de contouren nog omtrekken voor een beter contrast.

Groep 2: Uiltjes drukken:
Elke leerling krijgt twee stukjes foam. Teken twee verschillende uiltjes in het schuim door er met potlood in te drukken. Niet te hard, dan druk je door het foam heen, maar ook niet te zacht - er moet een duidelijke afdruk te maken zijn.
Rol blockprintverf uit op een glasplaat. Rol de verf op het stukje schuim. Leg daarop een blaadje (denk eraan, vooraf op elk blaadje je naam schrijven!) en wrijf er met vlakke hand overheen. Trek het blaadje eraf en de afdruk is klaar. Maak meerdere afdrukken in verschillende kleuren en op verschillende papiersoorten. In deze les hebben we wit tekenpapier en bruin inpakpapier gebruikt.

Een leerling die klaar is met drukken, neemt plaats aan de schildertafel en begint met zijn tak. Leerlingen die klaar zijn met de tak, gaan drukken.

Volgende dag:
Knip de uiltjes met een millimeter ruimte rondom uit. Trek met geel bordkrijt een cirkel rond de maan en veeg deze iets uit. Maak een collage van de uiltjes, denk aan overlapping (beeldaspect ruimte). Plak ze op de takken.

Achtergrond verdunde Oost-Indische inkt, takken omlijnd met bordkrijt

Alle werken gemaakt door leerlingen van groep 6. 

Halloween scène

Door Rebecca, groep 8

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A4 formaat
2. ecoline of vloeibare waterverf in geel en oranje
3. kwast
4. pot water
5. zwarte vilstiften
6. zwart papier voor achtergrond

Start de les met een klassengesprek over Halloween. Waar denk je aan bij Halloween?

Deze les gaat over silhouetten. Een silhouet is een schaduwbeeld waarvan je alleen de buitenlijnen ziet. Laat enkele silhouetten zien of vorm met je handen in het licht van de beamer silhouetten op het smartboard. Laat zien dat er soms licht door het silhouet komt, zodat het niet alleen maar zwart is.

Maak het tekenvel vochtig en verf het met ecoline/vloeibare waterverf geel en oranje om een zonsondergang te suggereren. Trek een horizonlijn. Teken in elk geval een boom of een spookhuis, en vul de tekening aan met dingen die met Halloween te maken hebben. Kleur de silhouetten zwart en laat licht doorschijnen waar dit kan. Plak het werk op een zwarte achtergrond.

Happy Halloween

Door Rochelle, groep 7

Benodigdheden

1. oranje papier op A4 formaat
2. zwart papier
3. dikke zwarte stift
4. zwarte fineliners
5. witte correctievloeistof

Start de les met een spannend verhaal! Op www.beleven.org staan er een heleboel.

Halloween vieren we op 31 oktober. De naam Halloween is afgeleid van Hallow-e'en of All Hallows Eve. In de Iers-Keltische kalender begon het jaar op 1 november, dus 31 oktober was oudejaarsavond. De oogst was binnen, het zaaigoed voor het volgend jaar lag klaar en dus was er tijd voor een vrije dag: het Keltische nieuwjaar of Samhain (uitspraak Saun). Samhain was ook om een andere reden bijzonder. De Kelten geloofden namelijk dat op die dag de geesten van alle gestorvenen van het afgelopen jaar terugkwamen om te proberen een levend lichaam in bezit te nemen voor het komende jaar. De geesten die uit dode mensen op zouden rijzen, werden aangetrokken door voedsel voor hen neer te leggen voor de deuren. Om de boze geesten af te weren droegen de Kelten maskers.
In Nederland wordt Halloween door sommigen ook gevierd door het versieren van huizen en het organiseren van Halloweenfeesten. (Bron tekst: Wikipedia)

Rondom Halloween hangt een spannend sfeertje. Logisch, want dood en geesten zijn altijd een beetje eng.
De leerlingen maken een tekening over Halloween bij nacht. Bespreek eerst de dingen waaraan je kunt denken bij Halloween: spinnen, skeletten, spoken, heksen, vleermuizen, zwarte katten, donker, kerkhof, pompoenen enz.
In deze les worden alleen contouren getekend. Wat zijn contouren en hoe teken je die?
Elk kind krijgt een oranje vel papier. Teken de breedte van een liniaal af aan de boven- en onderkant van het vel. Maak een schets van een halloweenfeest zoals jij denkt dat het eruit zou kunnen zien. Trek je potloodtekening over met fineliner en kleur de figuren in met zwarte stift. Maak met kleine stipjes correctievloeistof de ogen. Plak onder- en bovenaan het vel een zwarte strook papier. Mooi om alle tekeningen naast elkaar te hangen, voor een Big Happy Halloween Party!

Beeldaspecten die in deze les aan de orde komen: lijn (contouren), ruimte (diepte).
Technieken: tekenen van silnouetten met zwarte stift

Door Charmaine, groep 7

Spookhuizen

Door Milan, groep 7

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. vloeipapier in twee kleuren
3. kwast en water
4. zwarte fineliners
5. zwarte markers
6. wit bordkrijt
7. haarlak

Spookhuizen …. genoeg spannende verhalen te vinden op internet (www.beleven.org) om deze les in te leiden! Bespreek vervolgens de kenmerken van een spookhuis: scheef gezakt, stille plek, spinnenwebben, martelwerktuigen, grafstenen, vleermuizen enz.

De achtergrond wordt gemaakt met vloeipapier. Dit papier heeft de eigenschap kleur los te laten als het nat wordt. Alle kinderen krijgen een vel wit tekenpapier dat ze met een kwast insmeren met water. Hierop moeten gescheurde stroken vloeipapier worden gelegd die elkaar iets overlappen. Let erop dat de gescheurde kanten op het witte vel komen, en niet de gesneden kanten. Als het vel vol ligt, gaan de kinderen er nog een keer met een kwast met water overheen, zodat het vloeipapier goed nat is. Even onder het vloeipapier kijken of de kleur al is doorgelopen, en dan alle strookjes eraf halen. Als het goed is, zijn de kleuren mooi door elkaar heen gelopen. Laat dit gekleurde vel goed drogen.

Met potlood schetsen de leerlingen een spookhuis op hun vel. Hierbij moeten ze rekening houden met het feit dat straks alles met zwart moet worden ingekleurd, dus dat er enkel contouren te zien zullen zijn. Als de potloodtekening klaar is, worden de lijnen overgetrokken met zwarte fineliners. Hierna kan er ingekleurd worden met zwarte markers. Met wit bordkrijt worden rondom het huis spookjes getekend die met haarlak worden gefixeerd. Plak het werk op een zwarte achtergrond.

Door leerlingen van groep 7

Spoken op het hek

Benodigdheden:

1. zwart knutselpapier op A4 formaat
2. restjes karton
3. schaar
4. wit pastelkrijt
5. haarlak

Rondom Halloween hangt een spannend sfeertje: spoken, geesten en enge donkere plekken horen bij dit feest. 
In deze les knippen leerlingen organische vormen: spoken. De spoken vliegen rondom een hek. 
Knip een hek van restjes karton. Het hoeft niet kaarsrecht te zijn, want het is een oud hek en dus krom of vervallen. Knip drie spookjes uit restjes karton. 
De opdracht luidt: een spook vliegt boven het hek, een vliegt erachter en de laatste vliegt ervoor (beeldaspect: ruimte). 
Rangschik het hek en de spookjes zo op het zwarte papier dat je aan de opdracht voldoet. 
Kleur de randen van alle geknipte onderdelen met wit krijt. Veeg het krijt uit op het zwarte papier. Knip een maan en doe hiermee hetzelfde.
Fixeer het werk met haarlak.