Onder de deken, net als Gustav Klimt

Baby, van Gustav Klimt (1917/1918)

Vooraf

Gustav Klimt (Oostenrijk, 1862 – 1918) valt onder de stroming Jugendstil. Zijn werk bestaat uit schilderijen van veelal vrouwen, maar hij heeft ook muurschilderingen, tekeningen en collages gemaakt. Klimt is veel geroemd voor het gebruik van goud in zijn schilderijen. 

Wat heb je nodig?

• foto's van leerlingen met ogen dicht
• tekenpapier A3
• schaar en lijm
• viltstiften

Kunstbeschouwing

Zet het originele schilderij 'Baby' van Gustav Klimt op het digibord. 

Bespreek de opvallende kenmerken: 

• verschillende patronen in de deken
• veel kleuren
• de deken is belangrijker dan de baby
• golvende lijnen om de plooien in de deken weer te geven

Wat moet je doen?

1. Knip je foto uit en plak die op het grote vel.
2. Teken een bedframe achter je hoofd. 
3. Teken een deken en verdeel die in golvende vlakken.
4. Kleur in met patronen in kleurpotlood en/of viltstift. 
5. Teken een behangetje met patronen op de achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5. 

Beeldaspecten: lijn, kleur.

Kerstengeltjes

Benodigdheden:

1. zwart tekenpapier A4
2. kleurpotloden in wit, geel, goud en zilver

Wat moet je doen?

• Teken op zwart papier kerstengeltjes onder een sterrenhemel. 
• Kleur de jurken in met patroontjes. Pas op: je hebt maar 3 kleuren!
• Teken een kader rond het papier: strakke lijn, stippen of een ingekleurd gouden lijstje!

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Kerstbomenbos

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A4
• meerdere kleurmaterialen, bv. wasco, oliepastel, waterverf, kleurpotlood, viltstift
• geprint muziekpapier
• lichtblauw pastelkrijt
• zwarte markeerstift
• schaar + lijm
• groen papier voor achtergrond

Vooraf

Verdeel de kleurmaterialen over de tafelgroepjes: een plek met verf (plakkaat- + waterverf), een plek met krijt (wasco + oliepastel) en een plek met kleurpotlood en viltstift. Om te kleuren gaan leerlingen zitten waar het materiaal van hun keuze ligt. 

Wat moet je doen?

1. Teken drie overlappende driehoeken. 
2. Kleur in met verschillende materialen en patronen. Je mag alleen groen gebruiken!  
3. Omlijn bomen en patronen met zwarte markeerstift. 
4. Knip de bomen uit, inclusief de zwarte omlijning! 
5. Scheur een vel met bladmuziek in stukken en plak die op een wit vel. 
6. Kleur de achtergrond lichtblauw met pastelkrijt. 
7. Plak de bomen op het blauwe vel.
8. Plak je kunstwerk op een groene achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5 en 7. 

Beeldaspecten: kleur, lijn (patroon), nuance. 

Herinnering aan de zomer

Benodigdheden

1. wit tekenpapier A4
2. waterverf
3. plaksel
4. kleurpotloden
5. wit karton voor achtergrond

Aan de vakantie heeft iedereen meestal mooie herinneringen. Een zonsondergang aan het strand, een zomerse middag op de hei of de dreigende wolken boven de zee.
Welke kleuren horen bij die herinnering? Welke kleuren horen bij een zonsondergang, welke bij een middag op de hei en welke kleuren zou je kiezen bij de dreigende storm boven de zee?

Verf met waterverf het tekenvel vol in de kleuren die bij de zomerherinnering passen. Verf hiervoor glooiende banen in verschillende kleuren. Laat het werk drogen en scheur dan het vel in de breedte in een aantal repen. 

Plak de repen met iets tussenruimte op het grotere vel papier, waarbij je links, rechts en bovenaan evenveel ruimte vrij laat. Onderaan moet een grotere strook overblijven.
Schrijf onderaan in een mooie letters de titel, verwijzend naar die vakantieherinnering. Maak langs de drie andere kanten kleine tekeningetjes die te maken hebben met de herinnering. 　

Beeldaspecten: kleur, ruimte.
Technieken: werken met waterverf, scheuren, tekenen.

Door een zomerse bril

Wat heb je nodig?

• zwart knutselpapier A4
• wit tekenpapier half A4
• viltstiften of kleurpotloden
• goud- en zilverkleurige stiften
• schaar
• lijm

Wat moet je doen?

1. Teken op een dubbelgevouwen zwart vel papier een halve zonnebril tegen de papiervouw aan. 
2. Knip de bril uit. 
3. Maak op een half wit A4 vel een zomerse tekening. Kleur deze in. 
4. Leg de bril erop en schuif zo lang tot je de mooiste uitsnede ziet. 
5. Plak de bril op de tekening en knip de bril nogmaals uit. 
6. Versier de bril eventueel met goud- of zilverkleurige stift.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8.

Een dagje aan het strand

Door Demi, groep 7

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A3 formaat
2. restjes wit papier
3. plakkaatverf
4. kwasten
5. tamponneerkwast
6. schaar
7. viltstiften en kleurpotloden
8. lijm

Maak met de klas een woordveld met woorden die je kunt bedenken bij 'aan het strand'. Denk aan dingen voor op het zand, in het water en in de lucht: surfplanken, zeilbootjes, badgasten, parasols, vliegers.

Zet in een tafelgroepje bedekt met kranten drie bakjes met verf klaar:

• geel met een beetje bruin ernaast (strand) + twee grote kwasten
• blauw met een beetje groen ernaast (zeewater) + twee grote kwasten
• blauw met wit (lucht)  + twee grote kwasten
• wit (branding) + twee tamponneerkwasten

Laat vier kinderen tegelijk werken aan het schilderen van het basisvel waarop het strand komt. Doe voor hoe er geschilderd moet worden: veel geel aan de kwast en een beetje bruin voor het strand (niet mengen dus!). Idem blauw met wit voor de lucht, en blauw met groen voor het water. Maak golvende bewegingen met de kwast om het water te accentueren. Eindig met een getamponneerde rand wit voor de branding.

Kinderen die niet schilderen, werken aan de tekeningetjes van mensen en dingen die je op het strand ziet. Kleur in met viltstift of kleurpotlood. Knip alles netjes uit en maak er een mooie collage van op het geschilderde vel.

Door Meghan, groep 7

Wat heb jij op je hart?

Een les over spreekwoorden en uitdrukkingen met het woord 'hart', te gebruiken rond Valentijnsdag. Of bekijk een van de andere lessen die je kunt doen rond 14 februari.

een hart van goud 

 Wat heb je nodig?

• tekenpapier A6
• potlood
• zwarte fineliner
• rode viltstift
• kleurpotloden, stiften of krijt

uit het oog, uit het hart

Wat moet je doen?

1. Bedenk een spreekwoord met het woord 'hart'. 
2. Maak hiervan een tekening in de stijl van de kaarten van Quizlet.
3. Laat het figuurtje wit. Kleur het hart met viltstift rood.  
4. Omlijn alles met een zwarte fineliner.
5. Teken op 1 cm vanaf de rand een vak rond de tekening.
6. Kleur het vak in met materiaal naar keuze. 

uit het zicht, uit het hart 

je hart vasthouden

Beeldaspecten: kleur, lijn, vorm.
Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Zonnebloem met verschillende materialen

Benodigdheden:

1. zonnebloemen of foto's daarvan
2. wit tekenpapier A1 formaat, gesneden in stroken van 30 bij 65 cm
3. vijf verschillende materialen, bv. kleurpotlood, stiften, plakkaatverf, waterverf, oliepastels, aquarelpotloden, ecoline, wasco etc.
4. kwasten
5. potlood, liniaal
6. gekleurd papier
7. schaar

Bekijk hoe zonnebloemen eruit zien. Hoe dik is de steel, hoe ziet het blad eruit, hoe zijn de bloemblaadjes verdeeld, welke kleuren zie je in het hart van de bloem enz.
Verdeel het vel papier met dunne schetslijntjes in vijf vakken van 13 cm hoog. Maak een tekening van enkele zonnebloemen. Zorg ervoor dat de bloemen zelf getekend worden op de scheidingslijnen van de vakken, zodat je straks goed de verschillende kleurmaterialen kunt zien. Zorg er voor dat in elk vak minstens een halve zonnebloem of een blad getekend is.

Kies vijf verschillende kleurmaterialen. Gebruik in elk vak een ander materiaal. Let goed op de scheidingslijnen. Bedenk zelf de volgorde van de materialen, bv. van felle kleuren (stiften) naar steeds minder fel (aquarelpotlood). Wat is het verschil tussen de materialen? Wat zie je en wat voel je? (textuur)

Plak het werk op een gekleurde ondergrond. Of: snijd de vijf vakken los van elkaar en plak ze met wat tussenruimte op een gekleurde ondergrond.

Door leerlingen van groep 7

Beeldaspecten: kleur, textuur, nuance. 

Drie lentebloemen, drie materialen

 

Wat heb je nodig?

• drie stukjes wit tekenpapier 10 bij 10 cm
• gekleurde vouwblaadjes 12 bij 12 cm
• gekleurd fotokarton14 bij 38 cm
• verschillende kleurmaterialen, bv. wasco, oliepastel, pastelkrijt, viltstift, waterverf, kleurpotlood, plakkaatverf
• tulpen, narcissen, blauw druifjes of afbeeldingen hiervan
• lijm

Wat moet je doen? 

1. Schets met potlood 3 verschillende lentebloemen op de 3 tekenvelletjes: blauw druifje, tulp en narcis. 
2. Kleur in met 3 verschillende materialen: wasco, oliepastel, pastelkrijt, viltstift, waterverf, kleurpotlood. Kies zelf welk materiaal je bij welke bloem kiest. Of: combineer je materialen binnen de tekening! 
3. Omlijn de bloemen eventueel met een zwarte fineliner. 
4. Plak de tekeningen elk op een gekleurd vouwblaadje en vervolgens op gekleurd karton.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5 en 8.

Beeldaspecten: nuance, kleur. 

Eén pompoen, vier materialen

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier
2. oliepastelkrijtjes
3. pastelkrijtjes
4. kleurpotlood
5. waterverf

Vouw het tekenpapier in vieren. 

Teken in elk vak een pompoen. Kleur in met de vier verschillende  materialen. Accentueer dieperliggende delen door donkerder in te kleuren. 

Beeldaspecten: kleur, nuance. 

Maak je eigen spel

Dè activiteit voor de laatste schoolweek: maak met een groepje kinderen je eigen spel!
Hier een variant op Ganzenbord. Natuurlijk horen er ook spelregels bij: schrijf een instructietekst voor jouw spel. 

Het speelbord. Op internet staan diverse templates van het speelbord. Print dit op A3 formaat. 

Gelamineerde verrassings- en opdrachtkaartjes. 

Opbergdoos gemaakt van een doos A3 kopieerpapier. 

Lesje over kleuren

Benodigdheden:

1. vier 'kaartjes' tekenpapier, 10 bij 7 cm
2. potlood
3. liniaal
4. viltstiften of kleurpotloden
5. zwart karton voor achtergrond

Bespreek de termen primaire en secundaire kleuren aan de hand van een afbeelding van de kleurencirkel. Wat zijn primaire kleuren en waarom heten ze zo? Wat zijn de secundaire kleuren, hoe maak je ze en waarom heten ze zo? Wat zijn de neutrale kleuren?  

Bespreek het woord kleurnuance.

Wat moet je doen?

1. Teken met dunne zwarte stift een kader op 2 mm van de kant op de kaartjes. 
2. Teken met potlood een patroon naar keuze op elk kaartje. 
3. Kleur de kaartjes in volgens de besproken termen. 
4. Omlijn de patronen met dunne zwarte stift. 
5. Plak de kaartjes op een zwarte ondergrond.      
6. Schrijf de geleerde woorden erbij. 

Beeldaspecten: kleur, lijn, nuance.

Zelfportret met Art Nouveau lijst net als Alphonse Mucha

Wat heb je nodig?

1. foto van jezelf
2. wit tekenpapier
3. gekleurd papier voor achtergrond
4. gekleurd papier voor een lijst
5. kleurpotloden, waaronder goudAlphonse Mucha
6. snijmat en snijmesje

Alphonse Mucha (Tsjechië, 1860-1939) bepaalde het gezicht van de Art Nouveau schilderkunst. Sierlijke vrouwen, motieven uit de natuur, zachte kleuren en gestileerde letters vormen de basis van zijn werk.
In 1887 vertrekt hij naar Parijs, op dat moment het centrum van de moderne wereld: een bruisend nachtleven, moderne warenhuizen en kunstlicht dat de stad tot na zonsondergang verlicht. Mucha heeft niet veel succes, maar dat verandert bij zijn eerste opdracht: een affiche voor de theatervoorstelling Gismonda. Mucha maakt een levensgroot affiche van een prachtige vrouw omringd door gestileerde bloempatronen en zwierige lijnen. Hiermee vestigt hij zijn naam als kunstenaar en weet zich verzekerd van voldoende werk in de jaren die volgen. Zijn posters maken van Parijs een openluchtmuseum met kunst die door iedereen te bekijken is.

Laat werken van Mucha zien op het digibord en bespreek de kenmerken: sierlijke golvende lijnen, organische motieven, geen felle kleuren, vaak asymmetrisch.

Wat moet je doen?

1. Teken een foto van jezelf na en kleur die in met kleurpotlood.
2. Knip uit en plak op gekleurd papier.
3. Teken op de achtergrond met goudkleurig potlood organische motieven.
4. Snijd een lijst voor je portret en plak dit op je kunstwerk

Beeldaspecten: kleur, lijn, vorm
Woordenschat: art nouveau, organische motieven, zelfportret. 
Kunstwerken van leerlingen van groep 7 en 8. 

Verjaardagskalender: dit ben ik!

Traditioneel aan het begin van het schooljaar is het maken van een verjaardagskalender. 

Benodigdheden:

1. tekenpapier A4 en A6 
2. viltstiften
3. kleurpotloden
4. liniaal
5. lijm
6. zwarte fineliner

Wat moet je doen? 

1. Schrijf met zwarte stift je naam op het A6-vel. 
2. Trek met drie kleuren stift lijnen rondom je naam.
   
3. Knip dit vel evt. kleiner en plak het op het A4-vel. 
4. Verdeel het A4-vel in vakjes en teken in elk vak iets wat met jou te maken heeft. 
5. Kleur in met kleurpotlood. 
6. Omlijn de tekeningetjes met zwarte fineliner. 

Herinnering aan de vakantie

Benodigdheden: 

1. tekenpapier
2. eventueel geprinte tekening van een shirt
3. kleurpotloden en viltstiften
4. gekleurd papier voor achtergrond
5. lijm

Geef leerlingen een geprinte afbeelding van een T-shirt of laat hen er zelf een tekenen. 

Wat moet je doen?

Waar ben je op vakantie geweest? Was je in het buitenland of ben je in Nederland gebleven? Wat heb je gedaan en gezien? Teken dit op het T-shirt. Kleur in met viltstift en/of kleurpotlood. Knip het shirt uit en plak het op een gekleurd ondervel. 

Kubistisch stilleven met potlood

 Benodigdheden:

1. 160 grams tekenpapier A3 formaat
2. kleurpotloden
3. aquarelpotloden en/of huidskleur potloden
4. liniaal
5. zwarte watervaste stift
6. oploskoffie
7. grote kwast 

Inleiding
Kubistische kunstenaars zoals Picasso, Georges Braque en Juan Gris ontwikkelden rond 1907 een geheel eigens schilderstijl: kubisme. Driedimensionale voorwerpen werden als het ware uit elkaar gehaald en als losse stukjes op een tweedimensionaal doek geschilderd. Zo ontstaat een vervormde verzameling van platte vlakken die samen het beeld vormen. De kijker ziet de voorwerpen zo vanuit verschillende standpunten. We noemen deze stijl het analytisch kubisme. Kleur is voor de analytisch kubisten minder belangrijk, je ziet enkel bruine en grijze tinten. Onderwerpen zijn stillevens, portretten en landschappen. 

Bekijk werken van Gris, Braque en Picasso uit de periode 1907-1911 en bespreek ze. Wat zie je? Wat herken je in het werk? Wat valt op aan de kleuren? Wat vind je ervan? 

Les 1
Verdeel de leerlingen in groepjes van vijf. Maak in elk tafelgroepje in het midden een opstelling van eenvoudige voorwerpen, bv. blikje, beker, vaas, fles o.i.d. Leg ook 5 verschillende kleurpotloden klaar. Leg de stappen uit die de leerlingen moeten volgen. 

"We zitten in groepjes van 5. In het midden zie je een eenvoudige compositie. Teken jouw kant na met een kleurpotlood. Niet realistisch, maar met geometrische vormen. 

Schuif je tekening door naar links. Je schoudermaatje tekent nu zijn standpunt erbij, dat moet ergens overlappen. Schuif dan weer door. De laatste (nummer 5) tekent het bovenaanzicht. Je mag daarvoor op je stoel gaan staan!"

Les 2
Stap 1: Trek met liniaal en grijs potlood schuine lijnen van links naar rechts en boven naar beneden. 

Stap 2: Trek alle lijnen, dus die van de tekening èn de schuine lijnen, over met een dikke watervaste stift. (In groep 3 zijn de schuine lijnen door de leerkracht gedaan). 

Stap 3: Kleur de vakken in met huidskleurpotloden en/of aquarelpotloden in bruine en grijze tinten. 

Stap 4: Verf het hele vel met verdunde oploskoffie en laat het drogen. 

Beeldaspecten: vorm, kleur, nuance, lijn.
Woordenschat: compositie, aquarelpotlood, stilleven, kubisme, geometrische vormen, aanzicht (boven-, zij-, voor-), standpunt, overlappen. 

Deze les is uitgevoerd tijdens de Arts & Activitieslessen over kubisme in groep 3 en 4. 

Blokken aan touw

Benodigdheden:

1. tekenpapier 20 bij 20 cm
2. potlood
3. liniaal
4. kleurpotloden

Deze les gaat over het eenpuntsperspectief: alle lijnen verdwijnen in één verdwijnpunt, in dit geval in het centrum van de tekening. 

Stap 1: Teken vijf vierkanten op het tekenvel. 

Stap 2: Zet een stip (verdwijnpunt) in het midden van het vel. Trek met liniaal en potlood lijnen vanaf alle hoeken van de vierkanten naar het verdwijnpunt. 

Stap 3: Trek evenwijdig aan de binnenlijnen van de vierkanten lijnen zodat de vierkanten kubussen worden. Gum het teveel aan lijnen weg. 

 

Stap 4: Teken gaatjes in de blokken en laat er een koord doorheen lopen. 

Stap 5: Kleur de blokken met potlood in. Het licht valt op de bovenkant van de blokken, die zijn dus lichter dan de zijkanten die zich in de schaduw bevinden.  Breng nuance aan door hard of zacht te drukken. 

Stap 6: Kleur de achtergrond met een materiaal naar keuze. 

door leerlingen van groep 8

Een andere les over eenpuntsperspectief is Huizen in een rondje. 

Beeldaspecten: ruimte, nuance, kleur, lijn, vorm.