Happy new year!

Benodigdheden:

• tekenvel A3 formaat
  
• waterverf
• penselen
• wasco
• vloeibare waterverf
• kwast

Wat moet je doen?

1. Teken op de smalle kant van het tekenvel grachtenhuizen. 
2. Kleur in met waterverf. 
3. Teken met wasco siervuurwerk boven de huizen. 
4. Schilder de lucht donkerblauw met vloeibare waterverf; laat daarbij boven en aan de zijkanten een randje wit. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8. 

Gelukkig nieuwjaar!

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4
• zwart knutselpapier A5
• wasco
• blauwe ecoline of vloeibare waterverf
• kwast
• zwart en geel/oranje knutselpapier
• geel pastelkrijt

Wat moet je doen?

1. Teken met wasco siervuurwerk op wit papier. 
2. Ga er met met blauwe ecoline overheen. De wasco stoot de ecoline af en de kleurtjes komen weer tevoorschijn. 
3. Laat dit vel drogen.
4. Knip een zwart A4 vel doormidden en knip daaruit een skyline van huizen. Plak dit op het blauwe vel. 
5. Knip uit geel of oranje papier raampjes en plak ze op de huizen. 
6.  Trek met geel pastelkrijt een randje langs de daken en veeg dit uit met je vinger. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 5/6.

Beeldaspecten: kleur, vorm.

Spook in de slaapkamer

Help, spoken in mijn slaapkamer! 

Achter de kast, onder het bed, achter de gordijnen .... 

Wat heb je nodig?

1. wit tekenpapier A5
2. Oost-Indische inkt + kroontjespen
3. potlood
4. papieren doekje
5. zwart papier voor achtergrond

Wat moet je doen?

1. Schets met potlood je slaapkamer: bed, kast, nachtkastje, raam enz. 
2. Teken spoken op verschillende plekken. 
3. Trek de tekening over met Oost-Indische inkt.
4. Laat de spoken wit en vul de rest van de tekening in met diverse texturen, om 'kleurverschil' aan te brengen. 

Kijk voor een les over textuur ook bij de oefening met Oost-Indische inkt.

Beeldaspecten: lijn, textuur

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8. 

Pracht aan de gracht (in groep 8)

Wat heb je nodig? 

• tekenpapier op A4 formaat
• potlood
• liniaal
• Oost-Indische inkt
• kroontjespen
• pastelkrijt

Vooraf

Bekijk grachtenpanden en bespreek de diverse gevels: trap-. hals-, klok- en tuitgevel. Bespreek de details: verdeling in etages, plaatsing van de ramen, symmetrie, trapjes, jaartal etc. 

Wat moet je doen? 

1. Trek met potlood en liniaal een lijn op 5 cm van de onderkant van het tekenvel.  
2. Schets de huizen met potlood. Geef aan waar de ramen en deur komen, maar laat de details achterwege. 
3. Trek de lijnen over met Oost-Indische inkt en teken tegelijkertijd de details. Teken bootjes in de gracht. 
4. Kleur de tekening in met pastelkrijt. 

door leerlingen van groep 8

Beeldaspecten: kleur, lijn, vorm, nuance. 

Technieken: tekenen met Oost-Indische inkt. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8.

December skyline

Wat heb je nodig?

1. zwart papier 20 bij 20 cm
2. wit papier
3. pastelkrijt
4. wit en geel kleurpotlood
5. schaar
6. gekleurd papier

Wat moet je doen?

1. Teken op wit papier een skyline met grachtenhuisgevels. 
2. Knip uit en kleur de randen van de huizen met pastelkrijt. 
3. Leg dit vel op zwart papier. Veeg het krijt naar boven, zodat er er een skyline ontstaat. 
4. Keer het witte vel om en herhaal het proces om een tweede rij huizen te maken. Ruil je skyline met de buren als je twee verschillende dakenrijen wilt.
5. Teken met geel/wit pastelkrijt een maan en veeg deze ook uit. 
6. Teken ramen met geel en/of wit kleurpotlood. 
7. Plak het zwarte vel op een gele of rode ondergrond voor een echte Sinterklaassfeer, of kies rood of groen in de Kersttijd. 

Piet en Sint op het dak

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 
• zwart knutselpapier
• restjes geel of oranje papier
• Oost-Indische inkt
• rietjes
• vloeibare waterverf
• brede kwast
• schaar en lijm

Wat moet je doen?

1. Verf het tekenpapier blauw of paars met verdunde vloeibare waterverf. Laat dit goed drogen.
2. Laat op 1/3 vanaf de onderkant een druppel Oost-Indische inkt op het gekleurde vel vallen en blaas dit door een rietje naar boven. Doe dit enkele keren, zodat het straks lijkt alsof er takken boven de huizen uitkomen.
3. Teken op zwart papier een skyline van huizen met verschillende daken, ongeveer zo hoog als de helft van het gekleurde vel. 
4. Knip de skyline uit en plak die op het geverfde vel. 
5. Knip raampjes uit restjes geel of oranje papier en plak ze op de huizen.
6. Knip een maan en plak die in de lucht.  
7. Knip uit zwart een silhouet* van Sinterklaas of Piet en plak die op een van de daken. 

* Bovenbouwleerlingen tekenen en knippen dit silhouet zelf. Voor leerlingen uit de middenbouw kun je een patroon geven.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7.

Sinterklaas skyline

Op de site van juf Lisette staat een leuke les  om het klaslokaal in Sintstemming te krijgen: de Sinterklaas skyline! 

Benodigdheden:

1. donkerblauw of paars papier A4
2. geel papier A4
3. zwart papier A4
4. paperclips
5. schaar en lijm 
6. stanleymes en snijmat 

Wat moet je doen? 

1. Teken op het zwarte vel een skyline van een straat. Teken er eventueel een boom bij en een Piet bij een schoorsteen. 
2. Leg het zwarte vel op een geel vel en maak ze aan elkaar vast met vier paperclips. 
3. Knip/snijd de skyline uit, waarbij je dus door twee vellen tegelijk knipt.
4. Snijd alleen uit het zwarte papier raampjes uit de huizen. 
5. Knip een maan uit het overgebleven gele papier. 
6. Plak de zwarte en gele skyline op elkaar, maar verschuif het zwarte papier een millimeter, zodat het geel naar voren komt. 
7. Kijk van welke kant de maan schijnt en welke kant van de huizen wordt verlicht. Aan die kant moet je het geel zien. 
8. Plak de maan op het blauwe vel en de huizenrij eronder. Knip de onderkant eventueel bij.

Alle afzonderlijke werken naast elkaar vormen een mooi groepswerk.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8. 

Spookhuis in maanlicht

Door een leerling van groep 8

Benodigheden:

1. wit tekenpapier op A4formaat
2. zwart knutselpapier
3. geel bordkrijtje
4. schaar
5. snijmesje en -mat
6. lijm
7. wit potlood
8. zwarte viltstift
9. blauwe en paarse verf
10. schoteltje
11. stukje spons

Deze les staat in het teken van Halloween en spookhuizen. Maak eerst een woordweb: waar denk je aan als je aan een spookhuis denkt: skeletten, spinnen, vleermuizen, oud, vervallen, donker, eng enz.

Scheur van het zwarte papier een strook van ongeveer 5 cm en plak die op het witte vel; de bodem. Teken op zwart papier een huis dat er vervallen en oud uitziet. Knip het uit.

Snijd met een stanleymesje de ramen en deuren eruit. Plak het op het witte vel. Teken met wit potlood details, zoals stenen, spoken, spinnenwebben. Teken met zwarte stift dingen in de raamopeningen.

Knip een rondje - de maan - uit een restje papier en leg dit los op het werk. Trek met een geel bordkrijtje een lijn van ongeveer een cm breed rondom het huis en de maan en veeg dit naar buiten toe uit.

Gebruik een stukjes spons om de achtergrond te stempelen met paarse en blauwe plakkaatverf. Kom niet te dicht bij het gele krijt.

Plak het werk op een gele ondergrond.

In de stijl van James Rizzi

Benodigdheden:

1. stevig tekenpapier A4 in lengte doorgesneden
2. viltstiften
3. plaksel en schaar
4. blauw fotokarton A1 formaat voor achtergrond

James Rizzi is geboren in 1950 te Brooklyn, New York. Hij studeerde aan de kunstacademie, waar hij experimenteerde met schilder- en druktechnieken en beeldhouwen.
In Rizzi’s werk kom je vaak zijn geboorteplaats New York tegen. Zijn schilderijen zien er soms kinderlijk naïef uit, met felle kleuren en stralende vrolijkheid. In de kunstpers wordt Rizzi vaak bestempeld als Urban Primitive Artist. Rizzi zegt zelf beïnvloed te zijn door Picasso, Klee en Dubuffet. 

Laat enkele schilderijen van Rizzi zien en bespreek wat opvalt:

• vrolijke kleuren
• geen nuances binnen de kleuren
• alles is zwart omlijnd
• huizen hebben menselijke gezichten/kenmerken
• het werk is vol en druk 
• ook de achtergrond is gevuld

Wat moet je doen?

1. Teken een hoog huis of flat in Rizzi-stijl, dus een huis met een gezicht en menselijke dingen zoals kledingstukken en ledematen. Let op: het moet een huis blijven, dus geen vierkant mens! 
2. Kleur het huis in met viltstift. Omlijn de details met zwarte fineliner. 
3. Knip je huis uit en trek de buitenkant om met een dikkere zwarte stift. 
4. Teken dingen voor in de lu
   cht: sterren, een maan, wereldbol, luchtballon, ufo’s etc. Zie hiervoor de schilderijen van Rizzi.

Om er een groepswerk van te maken, maakt elke leerling minstens één huis en één ding voor in de lucht. 

Schik alles op een blauwe ondergrond. Begin achteraan met plakken, zodat de onderste rij huizen er deels overheen geplakt kan worden. Let bij het plakken op de kleuren: geen twee dezelfde huizen naast elkaar. Plak vervolgens de sterren e.d. op de achtergrond. 

Beeldaspecten: ruimte (overlapping), kleur, lijn
Technieken: tekenen, kleuren, omlijnen, knippen&plakken. 

Kunstwerken gemaakt in groep 7 en 8. 

De vrolijke stad van James Rizzi

 

Benodigdheden:

1. donkere kleur wasco
2. vloeibare waterverf
3. penselen
4. potten water

James Rizzi is geboren in 1950 te Brooklyn, NY. Hij studeerde op de kunstacademie van Florida (Gainesville), waar hij begon met experimenteren met schilderen, druktechnieken en beeldhouwen. In Rizzi’s werk kom je vaak zijn geboorteplaats New York tegen. De schilderijen zien er soms kinderlijk naïef uit, met de felle kleuren en stralende vrolijkheid. In de kunstpers wordt hij vaak bestempeld als ‘Urban Primitive Artist’. Rizzi zegt zelf beïnvloed te zijn door Picasso, Klee en Dubuffet. 

Laat op het digibord schilderijen van Rizzi zien en bespreek wat opvalt:

• vrolijke kleuren
• geen nuances binnen de kleuren
• alles is zwart omlijnd
• huizen hebben menselijke gezichten/kenmerken
• het werk is vol en druk
• ook de achtergrond is gevuld

Wat moet je doen?

1. Teken direct met wasco (dus niet eerst met potlood!) enkele hoge huizen in Rizzi-stijl. Zorg voor overlapping. 
2. De huizen hebben menselijke trekken, zoals ogen, haren en een mond. Let goed op dat het wel een huis moet blijven, en dus geen vierkant mens! Dit kun je voor elkaar krijgen door in elk geval de basiselementen van een huis (ramen, deuren) te tekenen. 
3. Teken een mooi randje langs de buitenkant. 
4. Kleur je werk in met vloeibare waterverf.
5. Laat drogen en plak het op een passende achtergrond. 

Beeldaspecten: kleur, ruimte. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 6. 

Huizen in een rondje

Benodigdheden: 

1. wit tekenpapier
2. passer
3. liniaal
4. potlood
5. viltstiften
6. gekleurd papier
7. lijm

Bespreek het eenpuntsperspectief: voorwerpen die verder weg staan, lijken kleiner. Als je een laan tekent in de richting van de horizon, dan wordt die smaller en de bomen worden kleiner. 
Bij een eenpuntsperspectief trek je alle lijnen evenwijdig aan de kijkrichting naar één punt. Je zet letterlijk een stip op de horizon. 

Wat moet je doen? 

• Trek met de passer een cirkel van 20 cm doorsnee. Markeer het gaatje in het midden met een stip. 
• Trek lijnen met liniaal en potlood vanaf de randen van de cirkel naar het midden. 
• Teken zo gebouwen in verschillende hoogtes. Maak de cirkel vol. Teken ramen en deuren. Zorg ervoor dat de tussenlijnen steeds parallel aan elkaar open. 
• Kleur alles in met viltstift. Omlijn alle vlakken met een zwarte stift of fineliner.
• Knip de cirkel uit en plak deze op een gekleurde ondergrond. 

De tekeningen zijn van leerlingen uit groep 6.

Beeldaspecten: ruimte, lijn, kleur.  

The sky is the limit

Golden Gate Bridge door Elize, groep 8

Benodigdheden:

1. grijs papier op A4 formaat
2. witte en zwarte potloden
3. foto's van beroemde skylines

Tijdens een bezoek aan het Eschermuseum in Den Haag, zag ik een werk dat Escher gemaakt had op grijs papier. De enige kleuren die hij gebruikt had, waren zwart en wit. Samen met het grijs, heb je hierdoor toch een aantal kleuren tot je beschikking. Deze Eschertekening vormde de inspiratie voor deze les.

Zoek foto's van een aantal bekende skylines. Houd een klassengesprek over skylines, wolkenkrabbers en opvallende gebouwen. Laat kinderen zelf een opvallende skyline zoeken op internet. Print deze uit in zwart-wit en kopieer hem vervolgens zo dat goed te zien is hoe de schaduwen van de gebouwen vallen (instellen licht-donker op kopieerapparaat). Vertel de kinderen dat ze vandaag gaan tekenen op grijs papier met alleen zwarte en witte potloden. Het bijzondere van tekenen op grijs papier is dat je die kleur dus al hebt: je hoeft het grijs niet meer te kleuren. Met zwart worden vooral de donkere delen getekend, met wit de oplichtende delen. Hiervoor moet goed naar de afbeeldingen worden gekeken. Natuurlijk kun je met deze twee kleuren nog weer kleurnuances aanbrengen door harder of zachter te drukken.

Sydney, door Adnan, groep 7

Huizengroep in één kleur

Benodigdheden:

1. vel tekenpapier op A1 formaat
2. stroken tekenpapier van 10 bij 20 cm (A4 in drieën gesneden)
3. diverse kleurmaterialen naar keuze: wasco, oliepastel, kleurpotloden, stiften, verf, ecoline enz.
4. zwarte fineliner
5. vloeibare waterverf
6. grote kwast
7. schaar 
8. lijm

Een vakantie in Italië was de inspiratie voor deze les: dit is het prachtige Cinque Terre. Laat foto's zien van deze plek en bespreek s de opvallende dingen: de kleuren van de huizen zijn bijna allemaal uit een kleurgroep, ze hebben veel ramen, de huizen staan niet naast elkaar maar achter en voor elkaar (overlapping). Je ziet dus de onderkant van de huizen die niet op de eerste rij staan, niet.

De kinderen vormen groepjes van vier en bepalen samen welke kleur ze kiezen. Een van de leerlingen maakt eerst de achtergrond: teken met witte wasco sterren of wolken op het grote witte vel en verf er overheen met vloeibare waterverf. Laat ongeveer twee cm van de zijkant wit. Het wit stoot de waterverf af en wordt na het kleuren dus zichtbaar. 

Op de smalle tekenvellen tekenen de kinderen hoge huizen, met ramen en deuren en versierselen. Inkleuren met materiaal naar keuze en aandacht voor textuur. Trek de huizen en de ramen om met zwarte fineliner en knip ze uit. Zorg per groep voor ca. 15 huizen. 

Leg de huizen op het geverfde grote vel en maak zo een mooie collage. Let op dat je geen onderkanten van de huizen die niet vooraan staan, ziet. 

Door leerlingen van groep 7/8

Kasteel in de zon, in de stijl van Paul Klee

 

Door Mayke, groep 6

Benodigdheden:

1. tekenpapier met tekst 
2. wasco
3. waterverf
4. penselen 
5. potten water

Paul Klee (1879 – 1940) is een Duits/Zwitserse kunstschilder. Zijn werk behoort tot de moderne kunst. Klee ontwikkelde zich als autodidact en liet meer dan 9000 kunstwerken na. In 1912 maakte hij kennis met werk van Picasso en Malevitsj en ontmoette hij Robert Delaunay, die kleur het belangrijkste element in de schilderkunst vond. Na een reis naar Tunesië in 1914 ging Klee steeds kleurrijker en abstracter schilderen. Hij schildert landschappen, portretten, dieren, mythologie, geheimzinnige machines. In zijn werk combineert hij abstracte en figuratieve vormen. Het werk van Klee valt niet onder één stroming: surrealisme, kubisme, abstractie zijn termen die op zijn schilderkunst van toepassing zijn. Hij wordt ingedeeld bij het expressionisme. (Bron: Wikipedia)

Print een willekeurige tekst op tekenpapier. Ik had gekozen voor de Wikipedia-pagina over Paul Klee. Laat het werk Castle and Sun van Klee zien en bespreek de kenmerken. Uit wat voor figuurtjes is het kasteel opgebouwd? Welke kleuren zijn gebruikt? 
De leerlingen tekenen met wasco in een kleur die afsteekt bij de te kiezen waterverf (scherpe punt, zodat de lijnen dun worden) een kader rondom de tekst. Daarna tekenen ze een gebouw dat alleen bestaat uit rechthoeken, vierkanten en driehoeken. Gebruik geen liniaal, want de tekst biedt voldoende steun.
Vul de vlakken in met waterverf. Kies voor koude of warme kleuren. Zorg dat er geen dezelfde kleuren naast elkaar komen.

In de stijl van Ton Schulten

Door Yalisa, groep 5

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A4 formaat of groter
2. plakkaatverf in geel, rood, blauw en zwart
3. liniaal
4. potlood
5. kwasten

Ton Schulten (1938) is een Nederlandse schilder. Hij is geboren en getogen in Ootmarsum. Na zijn werk als grafisch vormgever en ontwerper, besluit hij zich in 1989 geheel aan de schilderkunst te wijden. Zijn voornaamste inspiratiebron is het Twentse coulissenlandschap, een halfopen landschap dat door de beplanting van heggen en houtwallen lijkt op een toneel met coulissen.

Een les over Ton Schulten is in de onderbouw goed te doen als je het simpel houdt. Bekijk werk van Schulten en bespreek wat opvalt:

• kleurgebruik
• de 'gordijnen' aan de zijkant
• eenvoudige vormen 
• indeling in vakken

De leerlingen verdelen het vel tekenpapier in 24 vakken (4 bij 6). Met de primaire kleuren geel, rood en blauw en de mengkleuren hiervan, worden de vakken geverfd. Geef als opdracht mee dat elke kleur maar drie keer mag voorkomen. 

Als het werk droog is, worden met een smalle kwast en zwarte verf eenvoudige huizen over de scheidingslijnen geschilderd. 

Kleurige stad

Door Esmee, groep 7

 Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A4 formaat
2. potlood
3. viltstiften
4. zwarte fineliner

Welke lijnen ken je? Maak een overzichtje op het bord en laat kinderen ook zelf lijnen bedenken.

Recht, zigzag, golvend, spiraal, hoekig, bliksem, postzegel etc.

Teken op de bovenste helft van je tekenvel zes verschillende lijnen van links naar rechts. Teken op de onderste helft verschillende huizen. Denk aan overlapping en begin met de voorste rij. Probeer de huizen zoveel mogelijk onderling te laten verschillen. Dit doe je door de breedte en hoogte te variëren en ook verschillende daken te tekenen: spits, afgeplat, rond, getrapt enz.

Kies zeven kleuren viltstift. Kleur de ruimtes tussen de zes lijnen elk met een andere kleur in. Gebruik dezelfde kleuren voor de huizen van de stad.

Trek tenslotte alle lijnen over met een fineliner. 

Onder de regenboog

Door Yordan, groep 7

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 25 bij 34 cm
2. zwarte viltstift
3. plakkaatverf
4. kwast
5. schaar
6. lijm

Dit lesidee zag ik op Pinterest en is oorspronkelijk afkomstig van een leerkracht uit Estland.
Schilder de bovenkant van een vel wit tekenpapier met strepen in verschillende kleuren. Laat dit drogen. Teken op een tweede vel papier met dunne potloodlijnen contouren van huizen. Zorg voor overlapping. 'Kleur' de huizen in met verschillende patronen in zwarte viltstift. De huizen worden niet omlijnd, de vlakken moeten herkenbaar zijn aan de gekozen patronen.
Maak de huizenrij net zo breed als het beschilderde vel. Knip de huizenrij uit en plak het op het beschilderde papier.

Vuurtorens langs de kust

Door Ellen, groep 5

Benodigdheden:

1. teken-  of aquarelpapier op A6 formaat (A4 in vieren snijden)
2. waterverf
3. penselen
4. pot water
5. schaar en lijm

Wat zijn vuurtorens? Waar staan ze en waarom juist daar? Waarom hebben we ze? Waarom heten ze vuurtoren?
Laat foto's van vuurtorens zien op het digiboard en bespreek deze. Hoe ziet een vuurtoren eruit? Welke kleur kom je vaak tegen? Waar zit de lamp van de vuurtoren? Welke onderdelen vallen je nog meer op?

Voor de achtergrond schilderen de leerlingen met waterverf en veel water een lucht en grond. Het blaadje hoeft niet helemaal vol, het is juist mooi als er witte randen overblijven. Leg dit weg om te drogen.
Vervolgens schetsen ze met potlood een vuurtoren op een tweede tekenvel. Deze wordt naar eigen fantasie ingekleurd met waterverf. Om de kleuren beter te laten uitkomen, moet nu minder water gebruikt worden als bij de achtergrond.
Laat het werk drogen en knip de vuurtoren dan uit. Plak hem op de geschilderde achtergrond.

Door leerlingen van groep 5

Huis in kubistische stijl

Door Esmee, groep 6

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A4 formaat
2. liniaal
3. potlood
4. viltstiften

Teken een eenvoudig huis met ramen en deur, geen details. Teken een of enkele bomen. Trek drie schuine lijnen van boven naar beneden en drie schuine lijnen van links naar rechts. Kleur de vakken om en om in met vier kleuren.

Stad bij nacht

Door Justin, groep 6

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. zwart en geel knutselpapier
3. ecoline of vloeibare waterverf
4. kwast
5. pot water
6. Oost-Indische inkt
7. rietje
8. schaar
9. lijm

Beschilder een wit vel tekenpapier met blauwe ecoline. Verdun de ecoline met water en zorg zo dat de kleur lichter wordt naarmate je hoger op het vel komt. Laat dit goed drogen.

Druppel Oost-Indische inkt op het vel en blaas dit omhoog.

Teken op zwart papier de buitenranden van een rij huizen en knip dit uit. Plak het onderaan het blauw geverfde papier. Knip uit geel papier ramen en plak ze op de huizen. Knip een maan en plak deze op.

Plak het werk op een zwarte achtergrond.