Winterbomen doorkijkje

Wat heb je nodig? 

• Engels karton 15 bij 20 cm in drie kleuren
• liniaal
• potlood
• stanleymes
• snijmat
• dubbelzijdig foamtape

Wat moet je doen? 

1. Teken op elk karton een rechthoek op 2 cm van de buitenkanten. 
2. Teken in elke rechthoek een winterboom. Laat de drie boomstammen iets verspringen ten opzichte van elkaar. Zorg dat de takken aan de linker-, boven- of rechterkant het frame raken.  
3. Snijd de delen tussen de takken en naast de stam weg. 
4. Plak de drie ramen aan elkaar met dubbelzijdige foamtape: de lichtste kleur vooraan, de donkerste achteraan.
5. Maak een haakje of touwtje aan je werk en hang het voor een raam. 

Beeldaspecten: ruimte, vorm, kleur. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8.

Kerst cadeautasje

Wat heb je nodig?

1. bruin inpakpapier
2. viltstiften
3. schaar en lijm
4. liniaal
5. patroon cadeautasje
6. stukje touw van 25 cm

patroon: klik en print

Wat heb je nodig?

1. Neem het patroon over op bruin inpakpapier. 
2. Maak een kersttekening op de brede delen van het inpakpapier. Of maak een tekening op wit papier en plak deze later op het tasje . 
3. Vouw en plak de lange plakstrip van de zijkant naar binnen. 
4. Vouw de twee kleinste plakranden voor de bodem naar binnen en dan de twee bredere. 
5. Plak de brede bodemplakstroken aan de kleine en aan elkaar vast.
6. Maak bovenin het tasje aan beide kanten 4 gaatjes met een perforator. 
7. Rijg een touwtje door de gaatjes zodat je twee hengels krijgt en knoop dit vast.

Waxinelichthouder van papier en slaolie!

Dit is de hit van elk jaar: waxinelichthouders van papier, ecoline en slaolie!

Wat heb je nodig?

• schetspapier
• patroon*
• ecoline
• kwast
• schaar
• sterke lijm
• slaolie
• keukenpapier
• glazen potje
• waxinelichtje

Wat moet je doen?

1. Neem het patroon over op ruw schetspapier. Maak het papier nat met een plantenspuit en laat er met een grote kwast druppels ecoline op vallen zodat het uitloopt. Maak het hele vel zo vol. 
2. Laat dit goed drogen. 
3. Smeer het vel in met slaolie en laat het weer drogen. Je kunt het vette vel het beste tussen twee stukjes keukenrol leggen, want het drogen duurt lang.
4. Knip het patroon uit. 
5. Vouw de naden en de plakronden en plak de lampion in elkaar met sterke lijm. 
6. Zet er een glazen potje in met daarin het waxinelichtje.

* Ook in 2025 aan te vragen! Zet je mailadres bij Opmerkingen onderaan deze blogpost en ik stuur het patroon. 

Vragende kinderen, net als Karel Appel

groepswerk leerlingen groep 3

Benodigdheden:

• groot schildersdoek
• doosjes
• plakkaatverf
• kwasten
• lollystokjes

Voorleesverhaal bij deze les: 
Vragende kinderen, uit het boek: Een hele kunst, van Arend van Dam en Alex de Wolf, blz. 33-35.

Of: Karel Appel uit de kapperszaak in de Dapperstraat. 

Een boek van Imme Dros, helemaal op rijm! 

Jan Appel, kapper in de Dapperstraat 

die scheert, knipt en kapt van vroeg tot laat. 

Hij heeft een zoon Karel die als hij sterft 

de kapperszaak in de Dapperstraat erft! 

De kleine Kareltje veegt het haar 

voor pappa Jan Appel bij elkaar. 

Hij schikt de kleuren zo op de grond 

dat er een kat ligt, een muis of een hond.

 

Het kunstwerk van Karel Appel

Op weg naar Denemarken wordt Karel Appel (1921-2006, CoBrA-groep) getroffen door de armoede in het Duitsland van na de Tweede Wereldoorlog. Op treinstations ziet hij  hongerige kinderen bedelen om iets te eten. Het beeld van deze starende kinderen laat hem niet los.   
Om aandacht te vragen voor de situatie in Duitsland maakt hij de bedelende kinderen tot onderwerp van zijn kunstwerken. Een van deze kunstwerken is een beschilderd paneel met vierkante details van afvalhout: de vragende kindergezichten met holle ogen. Dit werk vormt de basis voor deze les. 

Van het reliëf Vragende Kinderen bestaan diverse uitvoeringen, o.a. in het Stedelijk Museum in Amsterdam. De foto hieronder heb ik gemaakt in Centre Pompidou in Parijs. 

Bespreek wat opvalt: 

• ruwe materialen
• felle kleuren
• kinderlijke vormen
• grote vragende ogen
• geen lach 
• de handtekening van Karel Appel staat op het werk

Alle leerlingen beschilderen een doosje in de stijl van Karel Appel: geen vrolijke gezichten, maar vragende ogen die niet blij kijken.
Laat enkele leerlingen gekleurde vlakken op het doek schilderen. Dan plakt elke leerling zijn doosje op het doek en plakt eventueel armen/benen erbij in de vorm van lollystokjes.     

Beeldaspecten: ruimte, kleur, textuur, vorm. 

Waterlelies op een bordje

Door Jesper, groep 3

Claude Monet (1840- 1926) geldt als een van de belangrijkste schilders van het impressionisme. Zijn schilderij 'Impression, soleil levant' uit 1872 is de aanzet geweest tot de term impressionisme. 

Impressionisme is in de 2e helft van de 19e eeuw ontstaan in  Frankrijk.  Typerend voor impressionisten: 

• keuze voor onderwerpen uit het gewone leven waarin het draait om sfeer
• bijzondere aandacht voor licht en kleur
• werken in de open lucht
• vlotte penseelstreken
• streepjes, klodders - lijkt op een schets
• het gaat om de impressie!

Monet heeft ook in Nederland gewoond en gewerkt. Over zijn periode in Zaandam heeft Kaatje Vermeire het kinderboek 'In de tuin van Monet' geschreven. 

Monet had bij zijn atelier in Giverny een kleurrijke tuin met vijver en een Japanse brug. In die tuin schilderde hij graag. Beroemd zijn dan ook zijn werken van de waterlelies. 

Bespreek de term impressionisme. Laat enkele schilderijen van Monet zien en zoom in op een werk met waterlelies via Arts & Culture. Zien de leerlingen de kenmerken van impressionisme hierin terug? 

Benodigdheden:

1. papieren bordjes
2. plakkaatverf in blauw en wit
3. tamponneerkwast
4. wit tekenpapier, zo groot als de doorsnee van het bordje 
5. vloeipapier in licht- en donkergroen
6. bakje water en spons
7. vloeipapier in roze, geel
8. mal van een waterlelieblad
9. lijm
10. schaar

Stap 1:

Tamponneer het bordje met blauw en wit. 

Stap 2:

Maak het witte papier nat met een spons. Knip vierkantjes van het groene vloeipapier. Leg deze op het natte papier. Laat dit drogen. 

 

Stap 3

Haal het vloeipapier eraf. Leg de mal van het lelieblad erop en trek dit om. Knip het blad uit. 

Stap 4

Vouw de vloeiblaadjes voor de lelie twee keer diagonaal en knip de punt rond weg zodat een bloemvorm ontstaat. 

Stap 5

Pak de bloemvormen in het midden vast. Frommel ze tot een bloem. Doe een drupje lijm op het lelieblad en plak het midden van de lelie daarop. Rol een propje van een restje vloeipapier en plak dit in het midden van de bloem. 

Beeldaspecten: textuur, kleur, ruimte. 

Deze les is gegeven in groep 3 tijdens onze Arts & Activities-lessen over het impressionisme in maart/april 2021. 

Collage in een kleur (thuiswerkopdracht)

 Benodigdheden:

1. diverse spulletjes in een kleur
2. wit papier

Deze opdracht is bedoeld als thuisopdracht! 

1. Verzamel in je huis kleine spulletjes in een kleur. Hoe meer, hoe beter!
2. Leg ze netjes op een witte ondergrond. 
3. De dingen mogen elkaar raken, maar het hoeft niet. 
4. Zorg dat de zijkanten mooi recht zijn. 
5. Maak een foto van je kunstwerk.
6. Mail deze foto naar je juf of meester. 

De foto's zijn van leerlingen van groep 4. Voor leerlingen uit hogere groepen is de opdracht eenvoudig aan te passen. Laat dan niet een kleur kiezen, maar bv. twee complementaire kleuren of alle kleuren van de regenboog. 

Beeldaspecten: kleur, ruimte, textuur, vorm. 

Een bord vol bordjes

door leerlingen van groep 5

Benodigdheden: 

1. kranten in stroken
2. plaksel
3. borden/schaaltjes
4. vaseline
5. witte latex
6. blauwe plakkaatverf
7. wattenstaafjes

Smeer een bord of schaaltje in met vaseline. Beplak het met stroken krantenpapier en behangersplaksel (papier maché). Zorg voor minimaal 6 lagen kranten. 

Laat dit goed drogen. 

Haal het papier maché schaaltje/bord voorzichtig van het echte schaaltje/bord af en knip eventueel de randen bij. Verf het wit met latex. 

Laat drogen.

Gebruik blauwe verf en een wattenstaafje en stempel stippelpatronen op het werk. 

De danseres van Degas

Door Eva, groep 6

Benodigdheden:

1. blokje hout
2. ijzerdraad
3. aluminiumfolie
4. diverse tangen
5. secondenlijm

De Franse kunstschilder en beeldhouwer Edgar Degas (1834-1917) is beroemd door zijn schilderijen van balletdanseressen, die hij vanaf 1867 schildert. Hij wordt gerekend tot het impressionisme vanwege zijn deelname aan de eerste belangrijke tentoonstelling van de impressionisten in 1874 in Parijs. Degas zag zichzelf echter liever als een zelfstandig kunstenaar, onafhankelijk van deze stroming.

In het begin van zijn loopbaan, schilderde Edgar Degas vooral historische stukken en portretten. Zijn onderwerpen koos Edgar Degas vooral uit de theater- en balletwereld. 

Vanaf 1870 krijgt Degas problemen met zijn ogen. Hij trok zich steeds meer terug uit het openbare leven en legde zich meer toe op beeldhouwen. Edgar Degas maakte in de laatste jaren tientallen beelden van balletdanseressen, die hij soms tentoonstelde met balletkleding.

Onderstaand beeld is wellicht het beroemdst: Danseresje van 14 jaar. Het beeld is gemaakt van bijenwas, waaraan pigmenten zijn toegevoegd zodat het lijkt op een bronzen beeld. Degas voegde aan zijn danseres echt mensenhaar toe en een tutu van zijde. 

De originele versie van het beeld in bijenwas staat in het Smithsonian in Washington. De stof van de rok is uiteraard vervangen. Inmiddels zijn er 25 bronzen afgietsels van het beeld te bekijken in diverse musea. 

Bekijk werk van Degas: zijn schilderijen en beelden van balletdansers en bespreek wat opvalt. 

Met behulp van ijzerdraad maken leerlingen een poppetje. Hiervoor zijn voldoende beschrijvingen te vinden op internet (google op: ijzerdraad poppetje). Of op Youtube: how to make a wire sculpture. 

Omwikkel het geraamte met aluminiumfolie zodat een hoofd en een tutu ontstaat. Boor een gat in blokje hout, laat er een druppel secondenlijm inlopen en steek een 'voet' van de danseres daarin.  

Beeldaspecten die in deze les aan de orde komen: textuur, vorm, ruimte. 
Technieken: figuur maken van met ijzerdraad, boren. 

Mondriaan kubus

Door Tijmen, groep 8

Benodigdheden:

1. wit karton A3 formaat
2. liniaal
3. potlood
4. snijmat + mesje
5. viltstiften
6. lijm

Na een beschouwende les over het werk van Piet Mondriaan, tekenen de leerlingen een plattegrond van een kubus op wit karton (mooi klusje voor de rekenles!) De vlakken zijn 8 bij 8 cm, de plakranden zijn 1 cm. Uiteraard kun je de leerlingen ook een kopie geven van de plattegrond. :) 

Snijd de plattegrond uit. Teken met een zwarte fineliner lijnen op 1 cm vanaf de randen vierkanten op de zes vlakken. Binnen deze vlakken teken je opnieuw lijnen, zodat er rechthoeken en/of vierkanten ontstaan. Kleur de vlakken in met de Mondriaankleuren rood, blauw en geel, en laat ook enkele vlakken wit.

Vouw de plakstroken om naar binnen. Ril ze eventueel aan de buitenkant met een mesje, zodat de vouw scherper wordt. Plak de kubus in elkaar.

Waxinelichthouder De Stijl

Benodigdheden:

1. zwart knutselpapier in strook van 41 bij 12 cm 
2. vliegerpapier in rood, blauw en geel
3. snijmat en mesje
4. lijm

Bespreek voorafgaand aan deze les de kunststroming De Stijl, waartoe o.a. Mondriaan en Van Doesburg behoorden.

Trek op de zwarte strook om de 10 cm een lijn van boven naar beneden. Goed meten! Je houdt een plakstrookje van 1 cm over.
Teken in elk vak eenzelfde rechthoek of vierkant. Teken daarin dikke dubbele lijnen die overal even breed zijn, en snijd de vakjes uit. Hierachter plak je vliegerpapier.
Als alle vliegerpapier is opgeplakt, zet je de lantaarn in elkaar.

Gesmolten klokken van Dalí

Door leerlingen van groep 6

Benodigdheden:

1. klei
2. kleiplaat
3. kleiroller
4. mesjes
5. glazuur
6. kwast

Voor meer informatie over Salvador Dalí, zie de les van de olifanten op hoge poten.
Bekijk het schilderij De volharding der herinnering van Salvador Dalí. Op Wikipedia is achtergrondinformatie te vinden over dit schilderij. Bekijk de gesmolten klokken in het schilderij en bespreek de symboliek die hieruit spreekt.

De kinderen maken van klei een gesmolten klok zoals Dalí ze in zijn kunstwerk schilderde. Gebruik een plastic doosje om de klok in vorm te houden. Rol dunne sliertjes van klei om de cijfers en wijzers te maken.

Bak de klokken in een kleioven en glazuur ze. Bak opnieuw.

Sculpturen .... In de stijl van Niki de Saint Phalle

Benodigdheden:

1. stroken krantenpapier
2. behangerslijm
3. keukenrol
4. plakkaatverf
5. blanke lak
6. kwasten
7. visdraad

Niki de Saint Phalle (1930 - 2002) was een Franse kunstschilder en beeldhouwer. Ze maakte reliëfs in gips en andere materialen. Vooral haar vrouwelijke 'Nana's' zijn beroemd. Deze grote vrouwenbeelden beschilderd in expressieve felle kleuren zijn wereldberoemd en in verschillende grote steden op de wereld te vinden.

Laat enkele beelden van Niki de Saint Phalle zien via het smartboard. Bespreek de opvallende kenmerken: felle kleuren, zwarte omlijning van de kleurvlakken - waaronder cirkels, vaak (dikke) vrouwen zonder duidelijk gezicht. Laat daarna de beelden zien die bij het Centre Pompidou in Parijs staan - google daarvoor op 'Niki de Saint Phalle' en 'Paris'. Wat is anders aan deze beelden? Het gaat niet om vrouwfiguren, maar om beelden die niet allemaal iets concreets voorstellen. Ze hebben verder wel de typische De Saint Phalle kenmerken.

De opdracht luidt: maak een beeld van papier maché met minimaal één gat erin en twee uitsteeksels. Zorg voor zeker acht lagen kranten en werk het beeld af met keukenrolpapier.
Verf het beeld na het drogen wit met witte latex beschilder het daarna met felle kleuren. Wacht opnieuw tot de verf goed droog is en schilder met een kleine kwast de zwarte lijnen tussen de kleurvlakken. Je kunt natuurlijk ook kiezen voor een zwarte markeerstift.
Haal een draadje door het gat en hang het werk op.

Door leerlingen van groep 7

Drie uilen

Door Simon, groep 7

Benodigdheden:

1. klei
2. bierviltjes
3. kleiplaat
4. kleimesje

In deze les gaan de leerlingen drie massieve vormen aan elkaar boetseren en de vormen daarna versieren.
Bekijk aan de hand van foto's van uilen de basisvormen van de uil: een eivormig lichaam, ronde oogvormen, kegelvormige snavel en oorpluimen (let op, dit zijn geen oren, want die zitten aan de zijkant van het hoofd).

Door Jesse, groep 7

De kinderen maken van klei drie eivormen in verschillende groottes. De spitse kant is de onderkant van de uil. Boetseer de vormen aan elkaar. Werk de vormen uit door het aanbrengen van vleugels, snavels, oorpluimen, ogen enz. De vleugels worden uit geplette kleibollen gedrukt en gesneden. Om de vleugels vast te maken moet de hechtingskant ruw worden gemaakt, waarna de vleugel stevig aangedruk moet worden. Maak een snavel en oorpluimen op dezelfde manier uit kleine kegelvormen. Maak de ogen door met een vinger in het hoofd te drukken.
Breng textuur aan op de vleugels en de buik en rondom de ogen met behulp van een mesje.
Plaats het werk op twee aan elkaar geniete bierviltjes. Laat het een paar weken goed drogen alvorens het te bakken.

Gipsmakser

Benodigdheden:

1. gipsverband
2. vaseline
3. bakje met water
4. schaar
5. handdoek
6. schildersdoek
7. textieltape
8. plakkaatverf
9. pot water
10. kwast
11. veren
12. lijm

Werk voor deze opdracht in tweetallen.
Laat dit filmpje zien voor je aan de les begint: maskers maken.
Bespreek nog een keer de aanwijzingen uit dit filmpje:
1. Doe een handdoek om je schouders en haal de haren uit het gezicht.
2. Smeer het gezicht goed in met vaseline, ook wenkbrauwen en wimpers.
3. Knip gipsverband in stukjes. Maak het verband nat en leg het op het gezicht. Leg het volgende stukje verband eroverheen en strijk dit glad. Laat de neus open.
4. Zorg voor drie lagen gips voor een stevig masker.
5. Verwijder het masker na 15 minuten.
6. Plak gipsverband op de opening van de neus.

Omlijn het masker met potlood op een schildersdoek. Snijd een gat in het doek dat rondom een halve centimeter kleiner is. Duw het masker aan de achterkant in het gat van het doek, en plak het aan de achterkant envoorkant vast met textieltape.

Schilder het doek en het gezicht met verdunde plakkaatverf en versier het. Kies hiervoor veertjes, oals in het voorbeeld, of kies voor lint, schelpen, steentjes etc. Natuurlijk kun je er ook voor kiezen het makser helemaal te schilderen.

Makers en dragers van het masker bij elkaar!

Golvende stroken

Door leerlingen van groep 5

Benodigdheden:

1. papieren stroken in 2 kleuren, 4 cm breed
2. zwart karton
3. schaar
4. lijm
5. geprint hokjesvel van 5 bij 5 hokjes; elk hokje is 4 bij 4 cm.

1. Geef alle leerlingen een A4 vel met hierop een vierkant raster van 25 vierkantjes van 4 bij 4 cm. Knip het vierkant met de 25 vakjes uit langs de buitenrand en plak dit  op een stevig vel zwart of gekleurd papier.

2. Knip 10 stroken van 4 cm breed (even groot als de vakjes) en ongeveer drie keer zo lang in twee verschillende kleuren. Vouw de stroken aan beide kanten ongeveer een centimeter om.

3. Plak de vouwrandjes precies langs de stippellijnen van de vierkantjes. Gebruik de twee verschillende kleuren om en om. De boogjes worden van onder naar boven en van links naar rechts geplakt, doe dat steeds om en om. Als afwerking kun je nog kleine vierkantjes plakken aan de uiteinden van de rijen.

4. Als je voorzichtig zachtjes drukt op je werk gaan de stroken een beetje in elkaar zitten en  ziet je ‘vlechtwerk’ er prachtig uit!

Met dank aan Klara Schreuder

De spin Sebastiaan

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 20 bij 20 cm
2. restjes wit tekenpapier
3. gele wasco
4. ecoline of vloeibare waterverf
5. dik penseel
6. potje water
7. zwart knutselpapier
8. schaar
9. lijm

Het gedicht 'De spin Sebastiaan' van Annie M.G. Schmidt is een mooie inleiding op deze les. De kinderen tekenen een spinnenweb met een geel wascokrijtje. De handigste manier hiervoor is om eerst diagonale lijnen te trekken vanuit de hoeken van het papier. Vervolgens worden meer lijnen getekend door van boven naar beneden, van links naar rechts. De lijnen moeten allemaal door het middelpunt gaan. Hierna worden cirkels getrokken rondom het middelpunt, tot het blad vol is. Verf het vel met koude kleuren ecoline. Gebruik twee kleuren. Laat het drogen. Teken met wasco in warme kleuren een aantal bladeren op een stuk wit tekenpapier. Teken hierin ook de bladnerven. Verf de bladeren met warme kleuren ecoline. Laat de bladeren drogen.

Maak een spin van zwart knutselpapier. In het voorbeeld hierboven is de spin gemaakt van een rondje met een doorsnee van ongeveer 4 cm. Knip dit in tot het middelpunt en plak de knipkanten over elkaar zodat het middelpunt omhoog komt. Teken eventueel een kruis op de rug. Knip een kleiner cirkeltje voor het hoofd, teken er oogjes op en plak dit aan het lijf van de spin. Knip voor de poten 8 strookjes van 5 cm bij 1/2 cm. Plak de poten aan de onderkant van het lijf. Maak halverwege de poten een vouw naar binnen en op 1 cm van het eind een vouw naar buiten. Als het werk helemaal droog is, worden de blaadjes uitgenknipt en op het spinnenweb geplakt. Plak de spin vast door de onderste stukjes van de poten en eventueel de kop vast te zetten met lijm. Plak het werk op een zwarte ondergrond. Teken eventueel de spinnenweblijnen door op de achtergrond.

Golvende golven

Benodigdheden

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. viltstiften
3. gekleurd papier voor achtergrond
4. lijm
5. schaar

Teken op een wit vel tekenpapier met grijs potlood heel dun vier golvende lijnen van links naar rechts.

Teken vervolgens vijf golvende lijnen van boven naar beneden.

Teken in elk vak een kruis van licht golvende lijnen.

Kies drie kleuren die je mooi vindt, of die je bij golven vindt passen. Kleur de driehoekjes in volgens het patroon op je tekening; alle onderste driehoekjes in één kleur, de linker driehoekjes in een andere kleur en de rechter driehoekjes in een derde kleur. Het bovenste driehoekje in een vierkant blijft altijd wit. Dit is de schuimende kop van de golf!

Knip links, rechts en onderaan een licht golvende lijn door smalle stukjes weg te knippen. Knip aan de bovenkant de bovenste strook driehoekjes weg, zodat je punten overhoudt. Plak het werk golvend op een ondergrond van gekleurd papier, zodat het wat omhoog komt.