Vragende kinderen, net als Karel Appel

groepswerk leerlingen groep 3

Benodigdheden:

• groot schildersdoek
• doosjes
• plakkaatverf
• kwasten
• lollystokjes

Voorleesverhaal bij deze les: 
Vragende kinderen, uit het boek: Een hele kunst, van Arend van Dam en Alex de Wolf, blz. 33-35.

Of: Karel Appel uit de kapperszaak in de Dapperstraat. 

Een boek van Imme Dros, helemaal op rijm! 

Jan Appel, kapper in de Dapperstraat 

die scheert, knipt en kapt van vroeg tot laat. 

Hij heeft een zoon Karel die als hij sterft 

de kapperszaak in de Dapperstraat erft! 

De kleine Kareltje veegt het haar 

voor pappa Jan Appel bij elkaar. 

Hij schikt de kleuren zo op de grond 

dat er een kat ligt, een muis of een hond.

 

Het kunstwerk van Karel Appel

Op weg naar Denemarken wordt Karel Appel (1921-2006, CoBrA-groep) getroffen door de armoede in het Duitsland van na de Tweede Wereldoorlog. Op treinstations ziet hij  hongerige kinderen bedelen om iets te eten. Het beeld van deze starende kinderen laat hem niet los.   
Om aandacht te vragen voor de situatie in Duitsland maakt hij de bedelende kinderen tot onderwerp van zijn kunstwerken. Een van deze kunstwerken is een beschilderd paneel met vierkante details van afvalhout: de vragende kindergezichten met holle ogen. Dit werk vormt de basis voor deze les. 

Van het reliëf Vragende Kinderen bestaan diverse uitvoeringen, o.a. in het Stedelijk Museum in Amsterdam. De foto hieronder heb ik gemaakt in Centre Pompidou in Parijs. 

Bespreek wat opvalt: 

• ruwe materialen
• felle kleuren
• kinderlijke vormen
• grote vragende ogen
• geen lach 
• de handtekening van Karel Appel staat op het werk

Alle leerlingen beschilderen een doosje in de stijl van Karel Appel: geen vrolijke gezichten, maar vragende ogen die niet blij kijken.
Laat enkele leerlingen gekleurde vlakken op het doek schilderen. Dan plakt elke leerling zijn doosje op het doek en plakt eventueel armen/benen erbij in de vorm van lollystokjes.     

Beeldaspecten: ruimte, kleur, textuur, vorm. 

Katte(n)kop - in de stijl van Corneille

Door een leerling van groep 5

 Benodigdheden:

1. oliepastel krijtjes
2. vloeibare waterverf
3. kwasten 

Corneille schilderde vaak katten, vogels en vrouwen. Er zijn schilderijen waar hij de kat op het hoofd van de vrouw heeft geschilderd: een katte(n)kop?

Laat schilderijen van Corneille zien op het digibord; google op 'Corneille vrouw kat'.

Wie heeft er thuis een kat? Komt die wel eens bij je liggen? Ligt jouw kat wel eens op je hoofd?

Kijk eens goed naar deze twee schilderijen. Wat valt je op? Waarom zou Corneille bij de katten de ogen wit hebben gelaten? Hebben deze vrouwen haar? 

Teken op het tekenvel met een donkere kleur oliepastel een hoofd. Het mag je eigen hoofd zijn, maar dat hoeft niet. Op het hoofd ligt, zit of staat een kat. De kat lijkt wel haar! Welk kapsel het wordt, heeft te maken met de houding van de kat. 

Kleur de tekening in met heldere kleuren oliepastel. Schilder de achtergrond met verdunde vloeibare waterverf.   

Door een leerling van groep 5

Voor meer informatie over Corneille over hem en andere lessen over hem op dit blog: Les 1 en  les 2 en les 3. 

Servies van Corneille

Door Chelsey, groep 3 

Benodigdheden:

1. papieren bordjes (zonder plastic laagje)
2. zwarte markeerstiften 
3. acrylverf
4. kleine kwasten
5. potjes water en papieren handdoekjes

Laat afbeeldingen zien van vogels die Corneille heeft geschilderd. Wat zie je? Wat kun je zeggen over de kleuren? Wat vind je er van? 

Kies een dier. Teken dit met een zwarte marker op het bordje. Je kunt er ook voor kiezen om alleen zijn kop te tekenen. Het moet wel groot, je dier moet bijna het hele bordje vullen. Verzin je er nog iets bij? Schijnt de maan? Staat jouw dier in het gras? Zijn ze met z’n tweeën? Alles is goed!

Verf je dier met acrylverf.  Kies heldere kleuren en zorg dat het dekkend is. Spoel je kwast bij elke nieuwe kleur uit en droog hem goed in een papieren handdoekje; de acrylverf moet niet te nat worden.
De zwarte lijnen kunnen eventueel nog bijgewerkt worden, maar alleen als je verf echt goed droog is.

Voor meer informatie over Corneille over hem en andere lessen over hem op dit blog: Les 1 en  les 2.

Beeldaspecten: kleur en lijn.
Techniek: schilderen met acrylverf op een niet-vlakke ondergrond.

Appeltje eitje

op zwart karton geplakt

Lesdoelen:

• kennismaken met CoBrA en Karel Appel
• verschillen ontdekken tussen abstract en figuratief
• werken van abstract naar figuratief  
• techniek van het scheuren beoefenen

Benodigdheden:

1. zwart of wit papier A3 formaat
2. gekleurd A4 papier, per leerling 5 felle kleuren 
3. lijm
4. zwarte plakkaatverf
5. smalle kwast
6. gekleurd karton of vloeibare waterverf voor de achtergrond of

Karel Appel (1921-2006) was een Nederlandse expressionistische schilder en beeldhouwer die vooral bekend werd als een van de oprichters van de CoBrA-groep, waarin dichters, schrijvers en kunstenaars zich verenigden. CoBrA staat voor de Kopenhagen, Brussel en Amsterdam, de plaatsen waar de kunstenaars vandaan kwamen. 

CoBrA keerde zich af van de traditionele schilderkunst; de kunstenaars laten hun motieven uit de fantasie komen. Ze lieten zich inspireren door de kunst van verstandelijk gehandicapten en door kindertekeningen. In CoBrA-kunst zie je veel mens- en diermotieven. 

Leg uit wat abstracte en figuratieve kunst is. Laat een aantal figuratieve en abstracte werken zien en vraag welk woord erbij hoort. 

Bekijk dan enkele werken van Karel Appel: Little Boy, Some people together, Blue faced beast en Saarbrücken. Is dit figuratief of abstract? Leg je hand op je ogen. Is het kunstwerk nog steeds figuratief? Kinderen zullen zo ontdekken dat de kunst van Appel heel dicht tegen het abstracte aanligt. 

Bespreek aan de hand van de kunstwerken wat opvalt:

• grote vlakken
• felle kleuren
• beperkt aantal kleuren 
• dikke zwarte lijnen

met geschilderde achtergrond

Wat moet je doen?

1. Scheur met twee duimen en twee wijsvingers organische vormen uit gekleurd papier. Het is niet de bedoeling dat je probeert een mens of dier te scheuren. Het moeten echt 'zomaar' vormen zijn. 
2. Als je voldoende vormen hebt gescheurd, maak je een compositie van deze vormen op het grote vel en plakt ze vast. De stukjes mogen ook over of op elkaar geplakt worden. 
3. Dan komt het spannendste: wat zie ik in mijn collage? Vraag een klasgenootje om jouw werk omhoog te houden. Wat zie je? Draai het werk 90 graden. Wat zie je nu? Zie je een mens of dier? Draai het werk net zo vaak tot je er iets in ziet. 
4. Trek met zwarte verf en een dunne kwast lijnen over je kunstwerk zodat jouw mens of dier ook voor anderen zichtbaar wordt. Niet te veel, want er moet wel wat te raden over blijven. Appeltje eitje!

Kunstwerken zijn gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Beeldaspecten: vorm
Termen: figuratief, abstract, organisch, CoBrA, fantasie

Vogels in de stijl van Corneille (2e les)

Door leerlingen van groep 5

Deze les over Corneille is qua inhoud vrijwel dezelfde als de les die ik een paar dagen geleden plaatste, met dit verschil dat de tekeningen van deze Corneille-les in oliepastel zijn uitgevoerd en in een lagere groep zijn gemaakt.
Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. oliepastel krijt
3. ecoline/vloeibare waterverf
4. kwasten
5. potten water
6. gekleurd papier voor achtergrond
7. nietapparaat of lijm

Leven en werk van Corneille

Guillaume Cornelis Beverloo (1922 - 2010), Corneille, was een Nederlandse kunstenaar. Tijdens de oorlog studeert hij aan de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam en volgt een cursus tekenen en etsen aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten. Als schilder is hij autodidact. Aanvankelijk gaat Corneille in zijn kunst uit van de realiteit; hij schildert stillevens, landschappen en figuren.

In 1948 is Corneille betrokken bij de oprichting van de Cobra-groep, een club van Deense (Copenhagen), Belgische (Brussels) en Nederlandse (Amsterdam) kunstenaars. Ook schrijvers als Remco Campert en Hugo Claus behoren tot de Cobra-groep. De kunstenaarsgroep blijft slechts drie jaar bestaan, maar is wel bepalend geweest voor het werk van Corneille. Volgens Corneille willen de Cobra-kunstenaars zich vooral uiten als kinderen en onbevangen met kleuren kunnen spelen.

Sinds 1950 woonde en werkte hij in Parijs. Zijn schilderijen zijn vrolijk en kleurrijk. De zon, vrouwen, bomen en vogels zijn steeds weer terugkerende elementen. Vooral voor vogels heeft hij een zwak; de artiestennaam Corneille betekent in het Frans 'kraai'.

Door Justin, groep 5

Aan het werk

Laat voorbeelden Corneilles werk zien via het smartboard. Welke onderwerpen zie je in zijn schilderen vaak terug? Wat valt je op aan de stijl? Bespreek de opvallende kenmerken: felle kleuren, dikke zwarte omlijningen, weinig details, voorstelling alsof het door een kind geschilderd is, een beeld dat soms niet compleet is en van het papier af valt.
Bij deze opdracht moeten de kinderen direct tekenen met zwarte oliepastels, om te voorkomen dat ze gaan 'priegelen'. Teken de omtrek van een vogel die aan drie kanten het tekenvel raakt: groot dus! Kleur de vogel in met vrolijke kleuren en/of patronen. Schilder de achtergrond met verdunde ecoline of kleur deze ook in met oliepastel. Plak of niet het werk op een gekleurde achtergrond.

Door Niels, groep 5

In de stijl van Corneille

Door Floor, groep 8

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A3 formaat
2. plakkaatverf
3. kwasten
4. papieren doekjes
5. potten water
6. gekleurd karton voor achtergrond
7. nietapparaat

Leven en werk van Corneille
Guillaume Cornelis Beverloo (1922 - 2010), Corneille, was een Nederlandse kunstenaar. Tijdens de oorlog studeert hij aan de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam en volgt een cursus tekenen en etsen aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten. Als schilder is hij autodidact. Aanvankelijk gaat Corneille in zijn kunst uit van de realiteit; hij schildert stillevens, landschappen en figuren. In 1948 is Corneille betrokken bij de oprichting van de CoBrA-groep, een club van Deense (Copenhagen), Belgische (Brussels) en Nederlandse (Amsterdam) kunstenaars. Ook schrijvers als Remco Campert en Hugo Claus behoren tot de CoBrA-groep. 

De kunstenaarsgroep blijft slechts drie jaar bestaan, maar is wel bepalend geweest voor het werk van Corneille. Volgens Corneille willen de Cobra-kunstenaars zich vooral uiten als kinderen en onbevangen met kleuren kunnen spelen. Sinds 1950 woonde en werkte hij in Parijs. Zijn schilderijen zijn vrolijk en kleurrijk. De zon, vrouwen, bomen en vogels zijn steeds weer terugkerende elementen. Vooral voor vogels heeft hij een zwak; de artiestennaam Corneille betekent in het Frans 'kraai'.

Door Malou, groep 8

Aan het werk
 Laat voorbeelden Corneilles werk zien via het smartboard. Welke onderwerpen zie je in zijn schilderen vaak terug? Wat valt je op aan de stijl? Bespreek de opvallende kenmerken: felle kleuren, dikke zwarte omlijningen, weinig details, voorstelling alsof het door een kind geschilderd is, een beeld dat soms niet compleet is en van het papier af valt. Bij deze opdracht mogen de kinderen slechts heel kort schetsen, om te voorkomen dat ze gaan 'priegelen'. Laat het schetsen met potlood niet langer dan 5 minuten toe. Je kunt er ook voor kiezen om te laten schetsen met een dunne kwast en lichtgele verf. Hierdoor wordt vanzelf bereikt dat er niet te gedetailleerd wordt gewerkt, en de gele verflijnen kunnen later gemakkelijk met andere kleuren overgeschilderd worden.

Schetsen met lichtgele verf.

Schets op je papier de omtrek van een vogel of een kat die (bijna) de boven- en onderkant van het vel raakt: groot dus! Verf het dier met vrolijke kleuren en/of patronen. Schilder ook de achtergrond. Als je werk droog is, omlijn je alles met zwarte verf en een smalle kwast. Schilder met zwarte letters je naam ergens op het werk, net als Corneille deed. Plak of niet het werk op een gekleurde achtergrond.

Door Jeroen, groep 8