maandag 15 augustus 2022

Herinnering aan de vakantie


Benodigdheden: 

  1. tekenpapier
  2. eventueel geprinte tekening van een shirt
  3. kleurpotloden en viltstiften
  4. gekleurd papier voor achtergrond
  5. lijm
Geef leerlingen een geprinte afbeelding van een T-shirt of laat hen er zelf een tekenen. 

Wat moet je doen?
Waar ben je op vakantie geweest? Was je in het buitenland of ben je in Nederland gebleven? Wat heb je gedaan en gezien? Teken dit op het T-shirt. Kleur in met viltstift en/of kleurpotlood. Knip het shirt uit en plak het op een gekleurd ondervel. 


zaterdag 13 augustus 2022

Portret zoals Picasso

 Benodigdheden:

  1. zwart A4 papier 
  2. oliepastels
  3. pastelkrijt
Zie voor  informatie over Picasso een van de andere posts op dit blog met het label kubisme

Wat moet je doen?
Schets met pastelkrijt een portret zoals Picasso dat deed. De ene helft van het gezicht zie je van de voorkant, de andere helft en profil. Kleur in met oliepastels. Zorg ervoor dat het hele vel gevuld is. Trek de omlijningen van het gezicht met zwarte oliepastel.


Beeldaspecten: kleur, vorm. 
Deze les is gegeven in groep 8 tijdens de Arts & Activitieslessen over kubisme.

donderdag 11 augustus 2022

Kubistisch stilleven met waterverf en koffie


Benodigdheden:
  1. 160 grams tekenpapier A4 formaat
  2. schilderstape van circa 3 cm breed
  3. waterverf
  4. penselen
  5. schoteltjes
  6. oploskoffie
  7. zwarte stift
Inleiding
Kubistische kunstenaars zoals Picasso, Georges Braque en Juan Gris ontwikkelden rond 1907 een geheel eigens schilderstijl: kubisme. Driedimensionale voorwerpen werden als het ware uit elkaar gehaald en als losse stukjes op een tweedimensionaal doek geschilderd. Zo ontstaat een vervormde verzameling van platte vlakken die samen het beeld vormen. De kijker ziet de voorwerpen zo vanuit verschillende standpunten. We noemen deze stijl het analytisch kubisme. 

Kleur is voor de analytisch kubisten minder belangrijk, je ziet enkel bruine en grijze tinten. Onderwerpen zijn stillevens, portretten en landschappen. 

Bekijk werken van Gris, Braque en Picasso uit de periode 1907-1911 en bespreek ze. Wat zie je? Wat herken je in het werk? Wat valt op aan de kleuren? Wat vind je ervan? 

Aan het werk
Voor deze les heb je drie lesmomenten nodig. Les 1 is voor de kunstbeschouwing, de uitleg en stap 1-3. Les 2 is voor het verven. Het derde lesmoment, dit zal geen hele les duren, is voor het desgewenst overtrekken van de lijnen met zwarte stift. 

Stap 1:
Vorm op een centrale plek in het lokaal een stilleven van verschillende voorwerpen. 

Stap 2: Leerlingen tekenen het stilleven met potlood na vanuit minimaal drie standpunten. Overlappingen zijn verplicht. 

Stap 3: Trek met een liniaal en potlood schuine lijnen van boven naar beneden en van links naar rechts, zodat er vakken ontstaan. 

Stap 4: Plak de tekening met schilderstape op de tafel. Zo  krijgt het werk een mooi wit frame. Schilder de vakken met waterverf (alleen grijs- en geeltinten) en verdunde oploskoffie. Hoe meer water bij de koffie, hoe lichter de kleur. Is een vak nog nat? Verf dan het vak ernaast nog niet, anders loopt de verf of koffie door. 

Stap 5: Wacht tot het werk droog is. Gum de potloodlijnen die nog in het frame staan weg. Omlijn alle vakken met zwarte stift of met grijs potlood zoals hieronder. 

Beeldaspecten: lijn, vorm, kleur, nuance. 
Woordenschat: stilleven, compositie, overlappen, frame, schilderstape, tweedimensionaal, driedimensionaal, kubisme, standpunt. 

Deze les is uitgevoerd tijdens de Arts & Activitieslessen over kubisme in groep 6 en 7. Bron: Artescuola

woensdag 10 augustus 2022

Picasso's gitaar - collage

Door leerlingen van groep 8

Benodigdheden:

  1. A3 tekenpapier
  2. liniaal
  3. potlood
  4. geprint muziekpapier
  5. waterverf
  6. penselen
  7. pot water
  8. plakkaatverf in zwart en bruin
  9. kwasten
  10. zwarte wasco
  11. zwart katoen
  12. ribkarton
  13. lijm

Picasso
Pablo Picasso (Spanje, 1881 - 1973) is een van de beroemdste kunstenaars aller tijden. Hij was beeldhouwer, grafisch ontwerper, pottenbakker, tekenaar en schilder.

Op 19-jarige leeftijd trok Picasso naar Parijs, waar hij een armoedig leven leidde. Zijn schilderijen uit die tijd zijn somber. We noemen dit de Blauwe Periode (1901-1904). Met het begin van zijn succes werden Picasso's schilderijen vrolijker. Hij ging circusclowns en circusartiesten schilderen in zijn Roze Periode (1904-1906).
In 1907 begon Picasso te experimenteren met een nieuwe stijl van schilderen, het kubisme. Hij werkte samen Georges Braque. In het kubisme worden de onderwerpen geanalyseerd en opgedeeld in verschillende secties. Vervolgens worden de secties weer in elkaar gezet en vanuit verschillende perspectieven en hoeken geverfd. 
In 1912 ging Picasso kubisme en collage combineren. Hij gebruikte zand of gips in zijn verf om het textuur te geven. Hij gebruikte ook materialen zoals gekleurd papier, kranten en behang in zijn werken om ze een extra dimensie te geven.

Bekijk enkele collages van Picasso, bv. Guitar (1913) en Guitare (1919). Wat zie je? Welke materialen heeft Picasso gebruikt in deze werken? Hoe herken je de gitaar?


Aan het werk: 

Deze opdracht doe je met zijn tweeën. 

  1. Neem een A3 vel tekenpapier. Trek met potlood en liniaal 4 lijnen van boven naar beneden (laat de lijnen elkaar niet kruisen) en zes 6 van links naar rechts (ook hier geen kruis). 
  2. Knip uit muziekpapier 3 stukken en knip ze zo dat ze precies in 3 vlakken passen. Plak ze vast. 
  3. Trek alle potloodlijnen over met zwarte wasco, ook die rond het muziekpapier. 
  4. Kleur de overgebleven vlakken in met waterverf in maximaal 3 kleuren. 
  5. Neem een nieuw vel A3-papier. Teken een gitaar. Verf de klankkast in bruine en zwarte tinten met plakkaatverf. 
  6. Knip de hals uit ribkarton. 
  7. Knip snaren van katoendraad en plak ze op de steel en klankkast. 
  8. Knip de gitaar in stukken. Plak deze op het eerste vel.

Beeldaspecten: textuur, ruimte, lijn, vorm, kleur. 

Kubistisch stilleven met potlood (onderbouw)


 Benodigdheden

  1. 160 grams tekenpapier A3 formaat
  2. kleurpotloden
  3. aquarelpotloden en/of huidskleur potloden
  4. liniaal
  5. zwarte watervaste stift
  6. oploskoffie
  7. grote kwast 

Inleiding
Kubistische kunstenaars zoals Picasso, Georges Braque en Juan Gris ontwikkelden rond 1907 een geheel eigens schilderstijl: kubisme. Driedimensionale voorwerpen werden als het ware uit elkaar gehaald en als losse stukjes op een tweedimensionaal doek geschilderd. Zo ontstaat een vervormde verzameling van platte vlakken die samen het beeld vormen. De kijker ziet de voorwerpen zo vanuit verschillende standpunten. We noemen deze stijl het analytisch kubisme. 

Kleur is voor de analytisch kubisten minder belangrijk, je ziet enkel bruine en grijze tinten. Onderwerpen zijn stillevens, portretten en landschappen. 

Bekijk werken van Gris, Braque en Picasso uit de periode 1907-1911 en bespreek ze. Wat zie je? Wat herken je in het werk? Wat valt op aan de kleuren? Wat vind je ervan? 

Les 1
Verdeel de leerlingen in groepjes van vijf. Maak in elk tafelgroepje in het midden een opstelling van eenvoudige voorwerpen, bv. blikje, beker, vaas, fles o.i.d. Leg ook 5 verschillende kleurpotloden klaar. Leg de stappen uit die de leerlingen moeten volgen. 

"We zitten in groepjes van 5. In het midden zie je een eenvoudige compositie. Teken jouw kant na met een kleurpotlood. Niet realistisch, maar met geometrische vormen. 

Schuif je tekening door naar links. Je schoudermaatje tekent nu zijn standpunt erbij, dat moet ergens overlappen. Schuif dan weer door. De laatste (nummer 5) tekent het bovenaanzicht. Je mag daarvoor op je stoel gaan staan!"

Les 2
Stap 1: Trek met een liniaal en grijs potlood schuine lijnen van links naar rechts en boven naar beneden. 

Stap 2: Trek alle lijnen, dus die van de tekening en de schuine lijnen, over met een dikke watervaste stift. (In groep 3 zijn de schuine lijnen door de leerkracht gedaan). 

Stap 3: Kleur de vakken in met huidskleurpotloden en/of aquarelpotloden in bruine en grijze tinten. 

Stap 4: Verf het hele vel met verdunde oploskoffie en laat het drogen. 

Beeldaspecten: vorm, kleur, nuance, lijn.
Woordenschat: compositie, aquarelpotlood, stilleven, kubisme, geometrische vormen, aanzicht (boven-, zij-, voor-), standpunt, overlappen. 

Deze les is uitgevoerd tijdens de Arts & Activitieslessen over kubisme in groep 3 en 4. 


vrijdag 1 juli 2022

Door een zomerse bril

Benodigdheden:
  1. zwart knutselpapier op A4 formaat
  2. wit tekenpapier half A4
  3. viltstiften of kleurpotloden
  4. goud- en zilverkleurige stiften
  5. schaar
  6. lijm

Teken op een dubbelgevouwen zwart vel papier een halve zonnebril tegen de papiervouw aan. Knip de bril uit. Maak op een half wit A4 vel een zomerse tekening. Kleur deze in. Leg de bril erop en schuif zo lang tot je de mooiste uitsnede ziet (beeldaspect: ruimte). Plak de bril op de tekening en knip de bril nogmaals uit. Versier de bril eventueel met goud- of zilverkleurige stift.

Door leerlingen van groep 8

zondag 5 juni 2022

Blokken aan touw


Benodigdheden:
  1. tekenpapier 20 bij 20 cm
  2. potlood
  3. liniaal
  4. kleurpotloden
Deze les gaat over het eenpuntsperspectief: alle lijnen verdwijnen in één verdwijnpunt, in dit geval in het centrum van de tekening. 



Stap 1: Teken vijf vierkanten op het tekenvel. 


Stap 2: Zet een stip (verdwijnpunt) in het midden van het vel. Trek met liniaal en potlood lijnen vanaf alle hoeken van de vierkanten naar het verdwijnpunt. 

Stap 3: Trek evenwijdig aan de binnenlijnen van de vierkanten lijnen zodat de vierkanten kubussen worden. Gum het teveel aan lijnen weg. 
 

Stap 4: Teken gaatjes in de blokken en laat er een koord doorheen lopen. 

Stap 5: Kleur de blokken met potlood in. Het licht valt op de bovenkant van de blokken, die zijn dus lichter dan de zijkanten die zich in de schaduw bevinden.  Breng nuance aan door hard of zacht te drukken. 

Stap 6: Kleur de achtergrond met een materiaal naar keuze. 

door leerlingen van groep 8

Een andere les over eenpuntsperspectief is Huizen in een rondje. 

Beeldaspecten: ruimte, nuance, kleur, lijn, vorm. 

vrijdag 13 mei 2022

Landschap, net als Ton Schulten


Benodigdheden:

  1. tekenpapier op A4 formaat of groter
  2. plakkaatverf in geel, rood, blauw, wit en zwart
  3. liniaal
  4. potlood
  5. kwasten
Ton Schulten (1938) is een Nederlandse schilder. Hij is geboren en getogen in Ootmarsum. Na zijn werk als grafisch vormgever en ontwerper, besluit hij zich in 1989 geheel aan de schilderkunst te wijden. Zijn voornaamste inspiratiebron is het Twentse coulissenlandschap, een halfopen landschap dat door de beplanting van heggen en houtwallen lijkt op een toneel met coulissen.

Bekijk werk van Schulten en bespreek wat opvalt:
  • kleurgebruik
  • duidelijke horizonlijn
  • de 'gordijnen' aan de zijkant - de afbeelding is daar donkerder dan in het midden
  • eenvoudige vormen 
  • indeling in vakken
Door leerlingen van groep 8

Wat moet je  doen? 
Teken een landschap zoals Ton Schulten. Trek eerst een horizonlijn op ongeveer de helft van het tekenvel. Teken een of enkele simpele huizen en teken bomen in het landschap. Verdeel je tekening met horizontale en verticale lijnen in vlakken. 
Verf de vlakken in met plakkaatverf. Meng zelf de kleuren, beginnend vanuit de lichtste kleur: bv. wit met steeds een beetje meer blauw. Misschien kun je wel, net als Ton Schulten, 'gordijnen' maken: de vlakken aan de zijkanten van je werk zijn donkerder dan die in het centrum van de tekening. 

Beeldaspecten: vorm, lijn, kleur, nuance.

donderdag 14 april 2022

Vlakvullingen, net als Escher


Benodigdheden: 
  1. wit tekenpapier
  2. knutselpapier of dun karton 7 bij 7 cm
  3. potlood
  4. schaar
  5. viltstiften 
  6. zwarte markeerstift
  7. zwart papier voor ondergrond
Gebruik bij deze les het prentenboek 'Nadir en Zenith in de wereld van Escher' van Wouter van Reek. Uitgever: Leopold. ISBN: 9789025876913. 


Nadir en Zenith zijn op een plek die zo vreemd is dat ze niet weten of het nu echt is of niet. Via blokken waar je niet op kunt lopen en trappen die niet omhoog gaan, komen ze terecht in een prent van Escher, waar de kunstenaar zelf druk aan het gutsen is aan een nieuwe houtsnede. 
Nadir en Zenith gaan op zoek naar het onbekende, een plek waarvan ze niet weten of die wel bestaat. Tijdens hun tocht komen ze de van Escher zo bekende onmogelijkheden tegen: de wenteltrap die niet naar boven en niet naar beneden gaat, de handen die zichzelf tekenen en de valpartij: "Help! We storten neer! Of eh ... omhoog? 
Nadir en Zenith denken het te snappen, maar dan toch weer niet. Maar wat maakt het ook uit: "Dingen ontdekken die niet bestaan is het leukste dat bestaat." En na deze conclusie rennen ze op de laatste pagina enthousiast het boek uit. Via deze bladzijde, de achterflap en de cover die allemaal in elkaar doorlopen, hollen ze terug naar de pagina een die weer aansluit op de voorkant. Zo wordt dit verhaal een verhaal dat oneindig lijkt, net als vele prenten van Escher. 

Nadir en Zenith in de wereld van Escher is een fantastisch boek om steeds dieper in de wondere wereld van Escher te duiken. Het boek zal leerlingen verwonderen en ook vragen oproepen. Op Kinderboeken.nl vind je een lesbrief over dit boek. 

M.C. Escher
Maurits Cornelis (Mauk) Escher (1898-1972) is geboren in Leeuwarden en brengt zijn jeugd door in Arnhem. Na de middelbare school gaat hij naar de grafische afdeling van de school voor bouwkunde om grafisch kunstenaar te worden.
Tijdens een reis naar het Alhambra in Granada ontdekt hij de Moorse mozaïeken. Deze hebben later een grote invloed op zijn werk en vormen de basis voor deze les. 

Bekijk werken van Escher op het digibord en bespreek ze. Laat bv. de onmogelijke gebouwen Belvedere of Waterval zien, of het spectaculaire Metamorphose II. 
Bekijk dan enkele prenten met vlakvullingen van dieren en bespreek daarbij de term: symmetrie = als twee objecten elkaars spiegelbeeld zijn. Dit spiegelen kan ten opzichte van een punt, een lijn of een vlak zijn. 

Wat zie je? Hoe zou Escher deze prenten hebben gemaakt? Bij welke prenten zie je dat hij verschillende dieren heeft gemaakt? En bij welke prenten zie je steeds hetzelfde dier? Waar zijn de dieren gedraaid? Waar zie je de dieren in dezelfde richting? Waaraan kun je zien dat Escher deze vlakvullingen niet uit de losse pols heeft getekend? Kun je nog andere dingen noemen die symmetrisch zijn? 


Wat moet je doen? 
1. Neem een knutselkarton of -papier van 7 bij 7 cm. . Teken aan twee aaneensluitende zijden een vorm en knip die uit. 

2. Plak de uitgeknipte stukjes met plakband aan de andere kant vast. Let erop dat de afstand vanaf de kanten even groot is.  


3. Trek de vorm met potlood om op het tekenvel. Verschuif de vorm en trek hem opnieuw om. 


4. Maak het blad zo helemaal vol, dus ook met halve dieren langs de randen van het vel.


5. Zoek in de vorm naar een dier. Teken details. 


6. Kleur de dieren in met viltstift. Omlijn de vormen met zwarte stift. Teken de details met zwarte stift. 


7. Plak het werk op een groter zwart vel. 

Beeldaspecten: vorm, kleur, lijn, ruimte. 

donderdag 7 april 2022

In de stijl van Romero Britto

Hollandse tulpen, Malou, groep 8
Een van de beste bezochte posts van dit weblog is deze tekenles uit 2011 in de stijl van Romero Britto!  Op verschillende scholen ben ik bovenstaande tulpentekening al tegengekomen. Britto heeft echter nooit tulpen in zijn werk gebruikt 😊 Dit was de eigen Britto-interpretatie van leerling Malou. 

Benodigdheden:
  1. wit tekenpapier A4 formaat
  2. potlood
  3. liniaal
  4. viltstiften
Romero Britto - leven en werk
Romero Britto is een Braziliaanse schilder. Hij is in 1963 geboren in een achterstandswijk in de stad Recife in een gezin met nog acht kinderen. Stukken karton of oude kranten waren zijn eerste schildersdoeken. Hij vulde ze met met afbeeldingen van een kleurrijke en vooral mooie wereld.
In 1983 reisde Britto naar Europa om de kunst van de oude meesters te bestuderen. Hierna trok hij naar de VS, waar de pop art op dat moment bloeide. Britto opende een galerie in Miami en probeerde kunstliefhebbers te interesseren voor zijn werk. In 1989 werd hij door een wodka-producent gevraagd een nieuw logo te ontwerpen. Vanaf dit moment was de naam Britto gevestigd. Zijn werk hangt op diverse tentoonstellingen en zijn beelden staan op vele plekken in de wereld, bv. in Hyde Park in Londen. Verder is Britto vooral bekend van zijn toegepaste kunst: computers, auto's etc.

Parijs, Emmy, groep 8

Kunstbeschouwing
Bekijk werken van Britto via de gallery op zijn website. Bespreek de opvallende kenmerken:
  • vrolijke kleuren
  • simpele vormen
  • het werk is opgedeeld in vakken
  • vlakken ingevuld met patronen
  • dikke zwarte omlijningen. 
Bespreek hoe je in Britto's werk het verschil tussen de voorgrond en de achtergrond kunt zien en bekijk de manier waarop hij kleurvlakken invult. Vraag welke stijlkenmerken de leerlingen herkennen, en bij welke stroming deze kunstenaar ingedeeld zou kunnen worden (pop art).

Aan het werk
De leerlingen maken een tekening met een onderwerp naar eigen keuze. Geen details, maar alleen de belangrijkste lijnen. Verdeel het tekenvlak dan met liniaal en potlood in vlakken. Kleur de vlakken in met viltstift en doe dit zoals Britto dit ook deed.

Voor het achtergrondvel hebben we een gekleurd vel papier bestempeld met ringen. Hiervoor gebruikten we een wc-rolletje en plakkaatverf.

Vlinder, Shanti, groep 8

Beeldaspecten: lijn, kleur