Berkenbos in de herfst

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4
• schilderstape
• tamponneerkwast
• lichtblauw pastelkrijt
• plakkaatverf
• houtskool

Instructie

Bekijk foto's van berkenbomen en bespreek de opvallende dingen: lange witte stam, grijszwarte lijnen als gevolg van het horizontaal afbladderen van de bast, veel  warme kleuren in het blad. Laat zien dat je de blaadjes vooraan nog apart kunt zien en je dus meerdere kleuren ziet, terwijl verder weg de kleuren steeds meer samensmelten tot één kleur. 

Leg uit hoe je met een tamponneerkwast werkt: geen kleuren mengen, maar de kwast in meerdere kleuren tegelijk dopen en dan lichtjes stampen. Laat dit op een kladje uitproberen. 

Wat moet je doen?

1. Plak stroken schilderstape op het papier in verschillende lengtes - de boomstammen. 
2. Teken een horizonlijn. 
3. Tamponneer de bodem in herfstkleuren; vooraan meerdere kleuren, naar achteren overgaand in één kleur. 
4. Tamponneer het resterende blad aan de bomen. Hier kan ook nog groen aan zitten! 
5. Laat drogen.
6. Kleur de lucht blauw met pastelkrijt. 
7. Trek het schilderstape er voorzichtig af. 
8. Teken met houtskool de specifieke berkenstreepjes. 
   

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 6. 

Aan een zijden draadje...

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4 in de lengte doorgesneden
• wasco
• vloeibare waterverf
• penselen
• pot water
• zwarte fineliner of wit kleurpotlood
• gekleur papier voor achtergrond

Instructie

In deze les tekenen leerlingen een spinnenweb met spin, nadat ze eerst buiten hebben gekeken hoe deze eruitzien. Hoe is het web opgebouwd? Hoeveel basisdraden zie je? Hoe ziet de spin eruit? Hoeveel poten heeft hij? Hoe zien die poten eruit? 

Wat moet je doen?

1. Teken met witte wasco een web. Zorg dat een van de basisdraden in het midden van het papier uitkomt, omdat je daaraan straks de spin tekent. 
2. Teken met zwarte wasco een spin; verbindt zijn lijf met het web door de middelste basisdraad met wit door te trekken naar beneden. 
3. Verf met vloeibare waterverf het hele blad in een kleur naar keuze. 
4. Laat drogen.
5. Plak het op een gekleurde achtergrond zodat je een mooie lijst krijgt.
6. Teken het web verder op de lijst, met zwarte fineliner of wit kleurpotlood - afhankelijk van de lijstkleur.

De spin Sebastiaan

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 20 bij 20 cm
• restjes wit tekenpapier
• gele wasco
• ecoline of vloeibare waterverf
• dik penseel
• potje water
• zwart knutselpapier
• schaar en lijm 

Introductie

Het gedicht De spin Sebastiaan van Annie M.G. Schmidt is een mooie inleiding op deze les. 

Wat moet je doen?

Het web

1. Teken met gele wasco een spinnenweb: trek diagonale lijnen vanuit de hoeken door het midden naar de andere kant van het tekenvel. Trek ook lijnen van boven naar beneden en van links naar rechts. Alle lijnen moeten door het middelpunt gaan. 
2. Teken cirkels rond het middelpunt tot het blad vol is. 
3. Verf het vel met twee koude kleuren ecoline en laat drogen. 

Herfstbladeren

1. Teken met gele wasco herfstbladeren (denk aan de nerven!) op een restje papier. 
2. Verf ze met ecoline in warme kleuren en laat drogen. 

De spin

1. Knip uit zwart papier een rondje met een doorsnee van ongeveer 4 cm. 
2. Knip dit in tot het middelpunt.
3. Plak de knipkanten een stukje over elkaar zodat het middelpunt omhoog komt. 
4. Teken eventueel een kruis op de rug. 
5. Knip een kleiner cirkeltje voor het hoofd.
6. Teken er oogjes op en plak dit aan het lijf van de spin. 
7. Knip voor de poten 8 strookjes van 5 bij 1 cm en plak ze aan de onderkant van het lijf. Maak halverwege de poten een vouw naar binnen en op 1 cm van het eind een vouw naar buiten. 

Afwerking

1. Knip de blaadjes uit en plak ze op het web. 
2. Plak de spin vast door de onderste stukjes van de poten en eventueel de kop vast te zetten met lijm. 
3. Plak het werk op een zwarte ondergrond. 

Happy Halloween

Wat heb je nodig?

• oranje papier A4
• zwart papier
• potlood
• liniaal
• dikke zwarte stift
• zwarte fineliners
• correctievloeistof

Start de les met een spannend verhaal! Op www.beleven.org staan er een heleboel.

Vooraf

Halloween vieren we op 31 oktober. De naam Halloween is afgeleid van Hallow-e'en of All Hallows Eve. In de Iers-Keltische kalender begon het jaar op 1 november, dus 31 oktober was oudejaarsavond. De oogst was binnen en dus was er tijd voor een vrije dag: het Keltische nieuwjaar of Samhain. Kelten geloofden dat op die dag de geesten van de overledenen van het afgelopen jaar terugkwamen om te proberen een levend lichaam in bezit te nemen voor het komende jaar. De geesten werden aangetrokken met etenswaren voor de deuren. Om boze geesten af te weren droegen de Kelten maskers.

Wat moet je doen?

1. Neem een oranje vel en teken de breedte van een liniaal af aan boven- en onderkant.  
2. Maak met potlood een tekening over Halloween bij nacht: spinnen, skeletten, spoken, heksen, vleermuizen, katten, kerkhof, pompoenen enz.
3. Trek de potloodtekening over met fineliner en kleur de figuren in met zwarte stift. 
4. Maak de ogen met stipjes correctievloeistof.
5. Plak onder- en bovenaan een strook zwart papier. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.

Halloween scène

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4
• ecoline of vloeibare waterverf in geel en oranje
• kwast
• pot water
• zwarte vilstiften
• zwart papier voor achtergrond

Vooraf

Start de les met een klassengesprek over Halloween. Waar denk je aan bij Halloween?

Deze les gaat over silhouetten, schaduwbeelden waarvan je alleen de buitenlijnen ziet. 

Wat moet je doen?

1. Maak het tekenvel nat. 
2. Verf het met ecoline/vloeibare waterverf geel en oranje: de zonsondergang. 
3. Laat dit drogen.
4. Trek een horizonlijn. 
5. Teken een spookhuis of grote boom.
6. Teken daaromheen dingen die met Halloween te maken hebben. 
7. Kleur de silhouetten zwart, laat licht doorschijnen waar dit kan. 
8. Plak het werk op een zwarte achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen uit groep 5 en 7. 

Als een spin in het web

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 20 bij 20 cm
• oliepastels
• dekzwart
• kwasten
• satéprikkers
• gekleurd papier voor achtergrond

Wat moet je doen?

1. Kleur het tekenvel helemaal in met oliepastel in warme herfstkleuren. 
2. Verf er dekzwart overheen en laat het drogen. 
3. Kras met een satéprikker een spinnenweb. Zorg dat de lijnen in het web parallel aan elkaar lopen. 
4. Teken een spin in of onder het web.  
5. Plak het werk op een gekleurde achtergrond. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5.
Beeldaspecten: lijn, kleur. 

Herfstblaadjes met contouren

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4
• ecoline of vloeibare waterverf in geel en rood
• kwast
• viltstiften
• lijm
• schaar

Wat moet je doen?

1. Maak het tekenvel nat. 
2. Breng met een kwast rode en gele ecoline aan en laat de kleuren door elkaar lopen. 
3. Laat drogen.
4. Teken enkele herfstbladeren op het gekleurde vel en knip ze uit.
5. Plak ze op een nieuw vel tekenpapier. 
6. Kies drie warme kleuren viltstift en trek contourlijnen rond de blaadjes. Maak het hele vel vol.
7. Teken evt. nerven in de blaadjes.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.

Spookhuizen

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4
• twee kleuren vloeipapier 
• kwast en water
• zwarte stiften
• wit bordkrijt

Vooraf
Spookhuizen …. er zijn genoeg spannende verhalen om deze les in te leiden! 

Bespreek dan de kenmerken van een spookhuis: scheef gezakt, stille plek, spinnenwebben, martelwerktuigen, grafstenen, vleermuizen enz.

Wat moet je doen?

1. Scheur stroken van het vloeipapier.
2. Maak het tekenpapier nat met kwast en water (of een plantenspuit). 
3. Leg ze overlappend op het natte papier. Maak het vel zo vol. 
4. Ga er nog een keer met een natte kwast overheen. 
5. Check onder het vloeipapier of de kleur al is doorgelopen. Zo ja, haal alle stroken eraf. Zo nee, maak het nog een keer nat.
6. Laat het gekleurde vel drogen.

7. Teken met potlood een spookhuis op het gekleurde vel. 

8. Trek de potloodlijnen over met stift en kleur het huis zwart. 

9. Teken details rond het huis/in de ramen: maan, spinnenwebben, vleermuizen etc.  

9. Teken spoken rond het huis met wit bordkrijt. 

10. Plak het werk op een zwarte achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.

Uilen in de boom

Wat heb je nodig? 

• grijs en wit papier
• plakkaatverf
• kwasten
• schaar
• lijm
• linoleum 10 bij 10 cm
• gutsjes
• glasplaat
• blockprint
• roller
• kranten
• drukpers

Vooraf: laat twee leerlingen een A1 vel papier beschilderen met bruine verf en accenten in geel en rood zodat een houtstructuur ontstaat. Uit dit vel scheuren alle leerlingen  hun boomstammen en takken.
Laat een tweede A1 vel beschilderen in warme roodtinten - hieruit knippen alle leerlingen herfstblaadjes.

Wat moet je doen?

1. Teken een uil op het linoleum. 
2. Guts de buitenlijnen, de vleugellijnen, ogen en snavel uit. 
3. Breng versieringen aan, bv. golfjes die veren suggereren.
4. Druk je uil meerdere keren af met blockprint.
5. Laat drogen.
6. Scheur uit het bruin geschilderde vel een boomstam en takken. 
7. Plak deze op grijs papier. 
8. Knip blaadjes uit het rode vel. 
9. Knip de uilen met een randje wit van 1 mm rondom. 
10. Maak een collage van boom, blaadjes en uilen en plak alles vast.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Puzzelboom

Wat heb je nodig? 

• zwart papier A4
• zwart papier 24 bij 32 cm
• potlood
• oliepastels
• liniaal
• snijmesjes en snijplaat
• lijm

Wat moet je doen?

1. Teken met potlood op het A4 vel een eenvoudig heuvellandschap met maan.
2. Kleur in met oliepastel en omlijn de heuvels met zwart.
3. Kleur de lucht donkerblauw en de lucht rond de maan lichter blauw. Wil je het blauw donkerder maken, kras er dan zwart doorheen. Zo krijg je een vloeiende overgang in de lucht.
4. Geef met gele strepen het schijnsel van de maan weer. 
5. Neem het grotere zwarte vel en trek rondom een kader van 1,5 cm breed.
6. Teken binnen het kader een boom met vijf takken: naar rechts, naar de rechterhoek, naar boven, naar de linkerhoek en naar links. 
7. Snijd de stukken tussen de takken weg en ook de stukken naast de stam. Laat het raamwerk heel. 
8. Plak het raamwerk op het heuvellandschap.

Beeldaspecten: kleur, nuance.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8.