Olympische sporters

Wat heb je nodig?

1. per groep een vel A1 tekenpapier A1
2. ronde vouwkartons of knutselpapier in Olympische kleuren
3. passer
4. scharen en lijm
5. kopie sportfiguur

Vooraf

Begin de les met het symbool van de Olympische Spelen: de gekleurde ringen. Welke kleuren hebben ze? Wat is de betekenis van de ringen? Hoe zijn ze door elkaar gevlochten?

Vraag enkele kinderen de houding van een sporter aan te nemen, bv. een schaatser of skiër. Bekijk en bespreek de houding: hoe is de stand van de benen, armen en lichaam? Wijzig de houding en kijk opnieuw goed.

Wat moet je doen?

1. Je werkt in een groep van 5 leerlingen. Pak een groot tekenvel, vouwkartons in de kleuren van de ringen en 5 kopieën van de sportfiguur. 
2. 
   Overleg hoe groot jullie ringen worden en wie welke kleur heeft. Teken met de passer een ring en knip uit. 
3. Knip de ring op één plek door. 
4. Bespreek hoe de ringen moeten liggen: wat is de goede volgorde? Welke komt naar voren en welke erachter?  Zorg dat de knip onder een andere ring terechtkomt, zodat je die niet ziet. Plak de ringen nog niet vast!  
5. Knip de onderdelen van de sportfiguur uit. 
6. Ieder legt de losse onderdelen rond/achter/voor/door zijn eigen ring in de vorm van een sporter. 
7. Plak tot slot alle onderdelen vast. 
   

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8. 

De les is oorspronkelijk op dit blog gepubliceerd in 2010.  

Valentijnshart in de stijl van Burton Morris

Dear Jacquelin,

I came across your blog and saw your student's artworks. I am truly touched that you honored my artwork in your teaching lessons and hope it was a success and inspired the children! 
I hope to show again in the Netherlands one day and feel free to keep in touch.

Your friend, Burton Morris 

(13 oktober 2011) 

Wat heb je nodig?

• diverse kleuren knutselpapier
• zwart vouwkarton 20 bij 20 cm
• gekleurd vouwkarton 20 bij 20 cm
• schaar
• lijm
• zwarte viltstift

In de Coca-Cola Company in Atlanta (VS) in 2009 zag ik voor het eerst werk van Burton Morris: colaflesjes in pop-art stijl, fel van kleur en omringd met lichtblauwe bubbels. Prachtig!

Over de kunstenaar

Burton Morris (Pittsburgh, 1964) is een Amerikaanse pop-art artiest. Hij is beïnvloed door pop-art kunstenaars uit de jaren '60 en '70 en inmiddels uitgegroeid tot de bekendste hedendaagse post pop-art artiest. Morris geeft met zijn werk een hedendaagse draai aan de traditionele pop-art. Zijn werk is vrolijk, energiek en kleurrijk. De voor hem karakteristieke lijnen in combinatie met vrolijke heldere kleuren geven zijn werk een spetterende energie. Morris' werk is bekend uit de tv-serie 'Friends' en verschijnt verder in reclamecampagnes van bedrijven als Chanel, Pepsi en Heinz. 

Bron: www.burtonmorris.com

Vooraf

Laat werk van Morris zien en bespreek de opvallende kenmerken: 

• felle kleuren
• zwarte omlijning
• weinig details
• beweging d.m.v. streepjes
• witte streepjes die lichtval suggereren 
• zwarte stervorm rondof in zijn werk

Wat moet je doen? 
1. Knip voor de achtergrond de randen van een gekleurd vouwkarton glooiend weg, zodat een kleedje ontstaat.
2. Knip een groot hart uit het tweede vouwkarton en kleine hartjes uit andere kleuren.  

3. Knip witte lichtstreepjes en plak ze op de kleine hartjes, allemaal aan dezelfde kant.
4. Knip lichtstreepjes voor het grote hart. 

5. Plak het grote hart vast op het 'kleedje' en plak de lichtstreepjes erop en eromheen.

6. Knip langgerekte driehoekjes uit de zijkanten van het kleedje. 

7. Plak het kleedje op het zwarte karton.

8. Plak de kleine hartjes rond het grote hart.

9. Omlijn alle hartjes met een zwarte markeerstift.

10. Knip de zwarte achtergrond weg maar laat 2 mm rand zitten.

11. Plak het werk op een gekleurde ondergrond en knip deze vierkant. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 7/8.

Beeldaspecten: kleur, lijn. 

Sneeuwmannen in het bos

Vooraf:

Maak een landschap met textuur van gescheurde stukken papier. Oefen voorafgaand aan deze les hoe je het best papier kunt scheuren. 

In deze les maakt elke leerling zijn eigen kunstwerk, maar je kunt deze opdracht ook als groepsopdracht laten doen.

De bomen worden gescheurd uit beschilderd papier. Voor lagere groepen kun je groen papier gebruiken; sla stap 1 en 2 dan over. 

 

Wat heb je nodig?

• grijs knutselpapier A4
• wit stencilpapier A4
• wit tekenpapier A4
• restje zwart papier
• plakkaatverf
• kwast
• pot water
• viltstiften
• lijm
  

Wat moet je doen?

1. Verf een vel tekenpapier groen. Gebruik waterige verf en meng diverse kleuren, zodat het niet een egaal groen geheel wordt. 
2. Leg dit vel te drogen.
3. Scheur enkele bergen van wit stencilpapier. Leg deze overlappend op het gekleurde knutselpapier. Gebruik de rechte kanten voor de onderkant. Stukjes die over de rand komen, kun je later wegknippen. 
4. Scheur een paar sneeuwpoppen uit wit stencilpapier. 
5. Scheur uit zwart papier hoeden voor de sneeuwpoppen. 
6. Scheur een paar wolken uit het witte stencilpapier. 
7. Teken op de achterkant van het groene vel een paar dennen in verschillende groottes en scheur ze uit.
8. Leg de dennen op het vel met de bergen: de grootste vooraan en de kleinere naar achter om diepte te creëren. 
9. Plaats de sneeuwmannen tussen of deels achter de bergen. 
10. Tevreden? Plak dan alles vast. 
11. Knip uitstekende stukjes papier aan de zijkanten weg. 
12. Teken met viltstift knopen en een neus op de sneeuwmannen.

Beeldaspecten: textuur, ruimte, vorm, nuance. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8 (bovenaan de pagina) en groep 4 (de andere). 

Gelukkig nieuwjaar!

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4
• zwart knutselpapier A5
• wasco
• blauwe ecoline of vloeibare waterverf
• kwast
• zwart en geel/oranje knutselpapier
• geel pastelkrijt

Wat moet je doen?

1. Teken met wasco siervuurwerk op wit papier. 
2. Ga er met met blauwe ecoline overheen. De wasco stoot de ecoline af en de kleurtjes komen weer tevoorschijn. 
3. Laat dit vel drogen.
4. Knip een zwart A4 vel doormidden en knip daaruit een skyline van huizen. Plak dit op het blauwe vel. 
5. Knip uit geel of oranje papier raampjes en plak ze op de huizen. 
6.  Trek met geel pastelkrijt een randje langs de daken en veeg dit uit met je vinger. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 5/6.

Beeldaspecten: kleur, vorm.

Kerstbomenbos

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A4
• meerdere kleurmaterialen, bv. wasco, oliepastel, waterverf, kleurpotlood, viltstift
• geprint muziekpapier
• lichtblauw pastelkrijt
• zwarte markeerstift
• schaar + lijm
• groen papier voor achtergrond

Vooraf

Verdeel de kleurmaterialen over de tafelgroepjes: een plek met verf (plakkaat- + waterverf), een plek met krijt (wasco + oliepastel) en een plek met kleurpotlood en viltstift. Om te kleuren gaan leerlingen zitten waar het materiaal van hun keuze ligt. 

Wat moet je doen?

1. Teken drie overlappende driehoeken. 
2. Kleur in met verschillende materialen en patronen. Je mag alleen groen gebruiken!  
3. Omlijn bomen en patronen met zwarte markeerstift. 
4. Knip de bomen uit, inclusief de zwarte omlijning! 
5. Scheur een vel met bladmuziek in stukken en plak die op een wit vel. 
6. Kleur de achtergrond lichtblauw met pastelkrijt. 
7. Plak de bomen op het blauwe vel.
8. Plak je kunstwerk op een groene achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5 en 7. 

Beeldaspecten: kleur, lijn (patroon), nuance. 

Broodjes bouwen

Benodigdheden:

1. fotokarton A3 verticaal gehalveerd
2. ribkarton
3. restjes gekleurd papier
4. crepepapier
5. tijdschriften
6. viltstiften
7. draadjes
8. lapjes stof
9. droge etenswaren als macaroni, rijst, bonen, zaden
10. perforator
11. schaar en lijm

Dit is een mooie les om uit te leggen wat textuur is.
Bespreek vooraf wat er allemaal op een broodje kan en hoe je dat kunt maken van de materialen die je hebt. Voorbeelden: geel papier met gaatjes wordt kaas, rode draad is ketchup, een opgerold stukje roze stof is worst enz. Het is de bedoeling dat het een gedeeltelijk 3D werkstuk wordt. Niet alles plat opplakken, maar ruimtelijk en dus deels over elkaar heen. 

Wat moet je doen? 

1. Plak met restjes stof of papier een tafelkleed onderaan het vel karton. 
2. Knip uit gekleurd papier een bord en plak dit op het tafelkleed.
3. Knip van ribkarton de onderkant van een broodje en plak dit op het bord. 
4. Vul je broodje met allerlei etenswaren tot je bijna bovenaan het karton bent. 
5. Plak bovenaan weer een half broodje van ribkarton.

Werkstukken van leerlingen uit groep 6, 7 en 8.

Beeldaspect: ruimte.

Bloeiende bomen

Benodigdheden:

• blauw en groen knutselpapier A4
• restjes gekleurd papier in warme kleuren
• zwart papier
• schaar
• lijm 

Wat moet je doen?

1. Knip van het groene papier een glooiende strook en plak die onderaan het blauwe vel.
2. Knip uit zwart een boomstam met takken.
3. Knip uit het gekleurde papier meerdere rondjes. Plak er steeds drie of vier op elkaar zodat je ringen krijgt.
4. Plak de rondjes in de boom. 

door leerlingen van groep 4

Beeldaspecten: kleur, vorm, nuance.

Mix and match met Mondriaan

Door Janneke en Eva, groep 5

Benodigdheden:

1. wit papier 21 bij 21 cm
2. zwart papier 23 bij cm
3. stroken van 3 bij 6 cm in geel, blauw en rood
4. vierkantjes van 3 bij 3 cm 
5. lijm

Bespreek leven en werk van Mondriaan en kunstbeweging De Stijl. 

Deze les is gedaan in groep 5 en de leerlingen werkten in tweetallen. De te plakken figuurtjes hebben we vooraf gesneden. Per werkstuk zijn 4 zwarte vierkantjes nodig en 16 gekleurde. 

De opdracht luidt: 

• Maak een compositie van 4 vierkanten, die elk bestaan uit 4 gekleurde rechthoekjes rondom een zwart vierkantje. Zorg ervoor dat je niet 2 dezelfde kleuren naast elkaar hebt. 
• Plak je compositie op wit papier, waarbij je rond elke vorm steeds een klein randje wit zichtbaar houdt. 
• Plak tot slot je werkstuk op een zwarte ondergrond. 

Voor leerlingen uit hogere groepen kun je ervoor kiezen om de figuren zelf te laten meten/knippen. 

Lastige opdracht, en niet bij iedereen gelukt! 

Beeldaspecten: vorm, kleur, lijn.

Piet en Sint op het dak

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 
• zwart knutselpapier
• restjes geel of oranje papier
• Oost-Indische inkt
• rietjes
• vloeibare waterverf
• brede kwast
• schaar en lijm

Wat moet je doen?

1. Verf het tekenpapier blauw of paars met verdunde vloeibare waterverf. Laat dit goed drogen.
2. Laat op 1/3 vanaf de onderkant een druppel Oost-Indische inkt op het gekleurde vel vallen en blaas dit door een rietje naar boven. Doe dit enkele keren, zodat het straks lijkt alsof er takken boven de huizen uitkomen.
3. Teken op zwart papier een skyline van huizen met verschillende daken, ongeveer zo hoog als de helft van het gekleurde vel. 
4. Knip de skyline uit en plak die op het geverfde vel. 
5. Knip raampjes uit restjes geel of oranje papier en plak ze op de huizen.
6. Knip een maan en plak die in de lucht.  
7. Knip uit zwart een silhouet* van Sinterklaas of Piet en plak die op een van de daken. 

* Bovenbouwleerlingen tekenen en knippen dit silhouet zelf. Voor leerlingen uit de middenbouw kun je een patroon geven.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7.

In de stijl van James Rizzi

Benodigdheden:

1. stevig tekenpapier A4 in lengte doorgesneden
2. viltstiften
3. plaksel en schaar
4. blauw fotokarton A1 formaat voor achtergrond

James Rizzi is geboren in 1950 te Brooklyn, New York. Hij studeerde aan de kunstacademie, waar hij experimenteerde met schilder- en druktechnieken en beeldhouwen.
In Rizzi’s werk kom je vaak zijn geboorteplaats New York tegen. Zijn schilderijen zien er soms kinderlijk naïef uit, met felle kleuren en stralende vrolijkheid. In de kunstpers wordt Rizzi vaak bestempeld als Urban Primitive Artist. Rizzi zegt zelf beïnvloed te zijn door Picasso, Klee en Dubuffet. 

Laat enkele schilderijen van Rizzi zien en bespreek wat opvalt:

• vrolijke kleuren
• geen nuances binnen de kleuren
• alles is zwart omlijnd
• huizen hebben menselijke gezichten/kenmerken
• het werk is vol en druk 
• ook de achtergrond is gevuld

Wat moet je doen?

1. Teken een hoog huis of flat in Rizzi-stijl, dus een huis met een gezicht en menselijke dingen zoals kledingstukken en ledematen. Let op: het moet een huis blijven, dus geen vierkant mens! 
2. Kleur het huis in met viltstift. Omlijn de details met zwarte fineliner. 
3. Knip je huis uit en trek de buitenkant om met een dikkere zwarte stift. 
4. Teken dingen voor in de lu
   cht: sterren, een maan, wereldbol, luchtballon, ufo’s etc. Zie hiervoor de schilderijen van Rizzi.

Om er een groepswerk van te maken, maakt elke leerling minstens één huis en één ding voor in de lucht. 

Schik alles op een blauwe ondergrond. Begin achteraan met plakken, zodat de onderste rij huizen er deels overheen geplakt kan worden. Let bij het plakken op de kleuren: geen twee dezelfde huizen naast elkaar. Plak vervolgens de sterren e.d. op de achtergrond. 

Beeldaspecten: ruimte (overlapping), kleur, lijn
Technieken: tekenen, kleuren, omlijnen, knippen&plakken. 

Kunstwerken gemaakt in groep 7 en 8. 

Aan het strand - collage

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A4 formaat
2. schetspapier 40 bij 35 cm
3. plakkaatverf
4. kwasten
5. tamponneerkwasten
6. schaar
7. viltstiften
8. lijm
9. viltstiften
10. huidskleur potlood

Maak met de klas een woordveld met woorden die je kunt bedenken bij 'strand'. Denk aan dingen voor op het zand, in het water en in de lucht. Leg uit wat de opdracht is en hoe er gewerkt gaat worden. Bespreek hoe mensen eruit zien als ze in het water staan - je ziet dan immers geen benen.

Zet in een tafelgroepje bedekt met kranten drie bakjes met verf klaar:

• geel met een beetje bruin ernaast (strand) + twee grote kwasten
• blauw met een beetje groen ernaast (zeewater) + twee grote kwasten
• blauw met wit (lucht)  + twee grote kwasten
• wit (branding) + twee tamponneerkwasten

Laat vier kinderen tegelijk werken aan het schilderen van het basisvel waarop het strand komt. Doe voor hoe er geschilderd moet worden: veel geel aan de kwast en een beetje bruin voor het strand (niet mengen!). Idem blauw met wit voor de lucht, en blauw met groen voor het water. Maak golvende bewegingen met de kwast om het water te accentueren. Eindig met een getamponneerde rand wit voor de branding.

Maak op het A4 vel tekeningetjes van mensen en dingen die je op het strand ziet. Kleur in met viltstift en gebruik potlood voor huidskleur. Knip alles uit en maak er een collage van op het geschilderde vel.
Plak alle werken naast elkaar voor een extra lang strand!

Alle werken zijn gemaakt door leerlingen uit groep 5.

Verknipte naam

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 20 bij 20 cm
2. gekleurd papier 22 bij 22 cm
3. potlood
4. liniaal
5. viltstiften
6. schaar
7. lijm

Stap 1

Verdeel het witte vel eerst in 4 vakken van 5 bij 5 cm. 

Verdeel elk vak weer in 4 vakken van 2,5 bij 2,5 cm. 

Stap 2

Teken met potlood de letters van je naam; zorg dat in elk vak een deel van een letter staat.  Kleur de letters zwart. 

Stap 3

Kies 2 kleuren. Kleur 4 aaneensluitende vlakjes in kleur 1 en nog 4 aaneensluitende vlakjes in kleur 2. 

Stap 4

Knip alle vlakken los. Leg de 16 vlakken op een gekleurd vel. Zorg dat de witte en gekleurde vlakken om en om liggen. Plak ze vast. 

Beeldaspecten: lijn, kleur, vorm. 

Bron: arteascuola.com

Naar de bollen (2)

door een leerling van groep 6

De klassieker 'Naar de bollen' uit 2010 staat inmiddels in vele varianten op Pinterest, bijvoorbeeld met propjes crèpepapier.  

Benodigdheden:

1. groen knutselpapier A4
2. restjes papier
3. crèpepapier
4. schaar
5. lijm

Trek een horizonlijn op ongeveer 1/3 deel vanaf de bovenkant . Zet in het midden een stip, dit is het verdwijnpunt. Trek vanaf de onderkant en zijkanten met potlood dunne lijnen naar deze stip. Plak propjes in de stroken in met 'bloembollenkleuren'. Knip huisjes en tulpen en plak deze op die horizonlijn.

Collage geometrisch/organisch en warm/koud

 Benodigdheden:

1. gekleurd knutselpapier 1
2. schaar
3. lijm
4. zwart knutselpapier

Begin de les met een gesprek over geometrische en organische vormen. Een geometrische vorm is een vorm met een naam: rechthoek, cirkel, driehoek, kegel etc. Hij is regelmatig. 

Een organische vorm is een vorm die je niet kunt beschrijven, die geen naam heeft. Hij is onregelmatig. Organische vormen kom je tegen in de natuur. 

Een compositie is de manier waarop je onderdelen bij elkaar legt.

Knip uit papier met een koele kleur geometrische vormen. Plak deze vast op wit papier. Zorg voor overlapping.  

Knip uit papier met een warme kleur organische vormen. Plak deze, plus de geometrische restanten, op de koele ondergrond.  

door leerlingen van groep 4

Woordenschat: collage, compositie, geometrische vorm, koude kleur, organische vorm, overlapping, warme kleur.

Beeldaspecten: vorm, kleur

Picasso's gitaar - collage

Door leerlingen van groep 8

Benodigdheden:

1. A3 tekenpapier
2. liniaal
3. potlood
4. geprint muziekpapier
5. waterverf
6. penselen
7. pot water
8. plakkaatverf in zwart en bruin
9. kwasten
10. zwarte wasco
11. zwart katoen
12. ribkarton
13. lijm

Picasso
Pablo Picasso (Spanje, 1881 - 1973) is een van de beroemdste kunstenaars aller tijden. Hij was beeldhouwer, grafisch ontwerper, pottenbakker, tekenaar en schilder.

Op 19-jarige leeftijd trok Picasso naar Parijs, waar hij een armoedig leven leidde. Zijn schilderijen uit die tijd zijn somber. We noemen dit de Blauwe Periode (1901-1904). Met het begin van zijn succes werden Picasso's schilderijen vrolijker. Hij ging circusclowns en circusartiesten schilderen in zijn Roze Periode (1904-1906).
In 1907 begon Picasso te experimenteren met een nieuwe stijl van schilderen, het kubisme. Hij werkte samen Georges Braque. In het kubisme worden de onderwerpen geanalyseerd en opgedeeld in verschillende secties. Vervolgens worden de secties weer in elkaar gezet en vanuit verschillende perspectieven en hoeken geverfd. 
In 1912 ging Picasso kubisme en collage combineren. Hij gebruikte zand of gips in zijn verf om het textuur te geven. Hij gebruikte ook materialen zoals gekleurd papier, kranten en behang in zijn werken om ze een extra dimensie te geven.

Bekijk enkele collages van Picasso, bv. Guitar (1913) en Guitare (1919). Wat zie je? Welke materialen heeft Picasso gebruikt in deze werken? Hoe herken je de gitaar?

Aan het werk: 
Deze opdracht doe je met zijn tweeën. 

1. Neem een A3 vel tekenpapier. Trek met potlood en liniaal 4 lijnen van boven naar beneden (laat de lijnen elkaar niet kruisen) en zes 6 van links naar rechts (ook hier geen kruis). 
2. Knip uit muziekpapier 3 stukken en knip ze zo dat ze precies in 3 vlakken passen. Plak ze vast. 
3. Trek alle potloodlijnen over met zwarte wasco, ook die rond het muziekpapier. 
4. Kleur de overgebleven vlakken in met waterverf in maximaal 3 kleuren. 
5. Neem een nieuw vel A3-papier. Teken een gitaar. Verf de klankkast in bruine en zwarte tinten met plakkaatverf. 
6. Knip de hals uit ribkarton. 
7. Knip snaren van katoendraad en plak ze op de steel en klankkast. 
8. Knip de gitaar in stukken. Plak deze op het eerste vel.

Beeldaspecten: textuur, ruimte, lijn, vorm, kleur. 
Les is gegeven in groep 8 tijdens de Arts & Activities lessen over kubisme.