Valentijnshart in de stijl van Burton Morris

Dear Jacquelin,

I came across your blog and saw your student's artworks. I am truly touched that you honored my artwork in your teaching lessons and hope it was a success and inspired the children! 
I hope to show again in the Netherlands one day and feel free to keep in touch.

Your friend, Burton Morris 

(13 oktober 2011) 

Wat heb je nodig?

• diverse kleuren knutselpapier
• zwart vouwkarton 20 bij 20 cm
• gekleurd vouwkarton 20 bij 20 cm
• schaar
• lijm
• zwarte viltstift

In de Coca-Cola Company in Atlanta (VS) in 2009 zag ik voor het eerst werk van Burton Morris: colaflesjes in pop-art stijl, fel van kleur en omringd met lichtblauwe bubbels. Prachtig!

Over de kunstenaar

Burton Morris (Pittsburgh, 1964) is een Amerikaanse pop-art artiest. Hij is beïnvloed door pop-art kunstenaars uit de jaren '60 en '70 en inmiddels uitgegroeid tot de bekendste hedendaagse post pop-art artiest. Morris geeft met zijn werk een hedendaagse draai aan de traditionele pop-art. Zijn werk is vrolijk, energiek en kleurrijk. De voor hem karakteristieke lijnen in combinatie met vrolijke heldere kleuren geven zijn werk een spetterende energie. Morris' werk is bekend uit de tv-serie 'Friends' en verschijnt verder in reclamecampagnes van bedrijven als Chanel, Pepsi en Heinz. 

Bron: www.burtonmorris.com

Vooraf

Laat werk van Morris zien en bespreek de opvallende kenmerken: 

• felle kleuren
• zwarte omlijning
• weinig details
• beweging d.m.v. streepjes
• witte streepjes die lichtval suggereren 
• zwarte stervorm rondof in zijn werk

Wat moet je doen? 
1. Knip voor de achtergrond de randen van een gekleurd vouwkarton glooiend weg, zodat een kleedje ontstaat.
2. Knip een groot hart uit het tweede vouwkarton en kleine hartjes uit andere kleuren.  

3. Knip witte lichtstreepjes en plak ze op de kleine hartjes, allemaal aan dezelfde kant.
4. Knip lichtstreepjes voor het grote hart. 

5. Plak het grote hart vast op het 'kleedje' en plak de lichtstreepjes erop en eromheen.

6. Knip langgerekte driehoekjes uit de zijkanten van het kleedje. 

7. Plak het kleedje op het zwarte karton.

8. Plak de kleine hartjes rond het grote hart.

9. Omlijn alle hartjes met een zwarte markeerstift.

10. Knip de zwarte achtergrond weg maar laat 2 mm rand zitten.

11. Plak het werk op een gekleurde ondergrond en knip deze vierkant. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 7/8.

Beeldaspecten: kleur, lijn. 

Onder de deken, net als Gustav Klimt

Baby, van Gustav Klimt (1917/1918)

Vooraf

Gustav Klimt (Oostenrijk, 1862 – 1918) valt onder de stroming Jugendstil. Zijn werk bestaat uit schilderijen van veelal vrouwen, maar hij heeft ook muurschilderingen, tekeningen en collages gemaakt. Klimt is veel geroemd voor het gebruik van goud in zijn schilderijen. 

Wat heb je nodig?

• foto's van leerlingen met ogen dicht
• tekenpapier A3
• schaar en lijm
• viltstiften

Kunstbeschouwing

Zet het originele schilderij 'Baby' van Gustav Klimt op het digibord. 

Bespreek de opvallende kenmerken: 

• verschillende patronen in de deken
• veel kleuren
• de deken is belangrijker dan de baby
• golvende lijnen om de plooien in de deken weer te geven

Wat moet je doen?

1. Knip je foto uit en plak die op het grote vel.
2. Teken een bedframe achter je hoofd. 
3. Teken een deken en verdeel die in golvende vlakken.
4. Kleur in met patronen in kleurpotlood en/of viltstift. 
5. Teken een behangetje met patronen op de achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5. 

Beeldaspecten: lijn, kleur.

Wij weten van wanten!

Vooraf: 

Bedenk vooraf of leerlingen zelf muts en wanten moeten knippen of dat je een mal geeft. 

Wat heb je nodig?

• gekleurd papier
• viltstiften
• wit tekenpapier
• lijm
• oliepastels

Wat moet je doen?

1. Teken een gezicht en kleur dit in met oliepastels. Pas op dat de ogen niet bovenop het hoofd zitten, maar in het midden! De ruimte tussen de twee ogen is zo breed als een oog.
2. Knip uit gekleurd papier wanten en een muts. 
3. Teken hierop met viltstift patronen. Zorg dat ze op beide wanten gelijk zijn. 
4. Plak wanten en muts op de tekening. De wanten moeten met de duimen naar elkaar wijzen.

Beeldaspecten: vorm, kleur, lijn (patroon) 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 4.

Kerst cadeautasje

Wat heb je nodig?

1. bruin inpakpapier
2. viltstiften
3. schaar en lijm
4. liniaal
5. patroon cadeautasje
6. stukje touw van 25 cm

patroon: klik en print

Wat heb je nodig?

1. Neem het patroon over op bruin inpakpapier. 
2. Maak een kersttekening op de brede delen van het inpakpapier. Of maak een tekening op wit papier en plak deze later op het tasje . 
3. Vouw en plak de lange plakstrip van de zijkant naar binnen. 
4. Vouw de twee kleinste plakranden voor de bodem naar binnen en dan de twee bredere. 
5. Plak de brede bodemplakstroken aan de kleine en aan elkaar vast.
6. Maak bovenin het tasje aan beide kanten 4 gaatjes met een perforator. 
7. Rijg een touwtje door de gaatjes zodat je twee hengels krijgt en knoop dit vast.

Kerstkleedje

Wat heb je nodig?

1. wit tekenpapier 20 bij 20 cm
2. liniaal
3. potlood
4. zwarte fineliner
5. rode of groene markeerstift
6. zwart papier

Dit stappenplan kunnen leerlingen zelfstandig volgen en is zo tevens een les begrijpend lezen. 

Wat moet je doen? 

1. Verdeel het tekenvel in 16 hokjes van 5 bij 5 cm. Zorgvuldig meten! 
2. Teken in elk vakje een kerstfiguurtje. 
3. Kleur deze figuurtjes, net als bij een dambord, om en om in: òf de achtergrond òf het figuurtje zelf wordt rood (of groen). 
4. Omlijn tot slot alle figuurtjes, details en vakken met zwarte fineliner. 
5. Plak je tekening op een zwarte ondergrond.

Tekeningen van leerlingen van groep 8.

Dansende kerstbomen

Wat heb je nodig?

1. wit papier A4
2. potlood
3. viltstiften
4. zwarte fineliner 
5. pastelkrijt

Wat moet je doen?

Dansende kerstbomen zijn kerstbomen die alleen door de vorm (rechthoekig) en versieringen (ballen, slingers en sterren) nog lijken op een kerstboom! Hun stam is veel langer dan die van de gewone bomen en door de kromming erin lijkt het alsof ze dansen.

Tekenen met potlood, inkleuren met viltstift, alles omlijnen met zwarte fineliner en dan de achtergrond inkleuren met pastelkrijt.  

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 3. 
Beeldaspecten: vorm, kleur.

Kerstbomenbos

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A4
• meerdere kleurmaterialen, bv. wasco, oliepastel, waterverf, kleurpotlood, viltstift
• geprint muziekpapier
• lichtblauw pastelkrijt
• zwarte markeerstift
• schaar + lijm
• groen papier voor achtergrond

Vooraf

Verdeel de kleurmaterialen over de tafelgroepjes: een plek met verf (plakkaat- + waterverf), een plek met krijt (wasco + oliepastel) en een plek met kleurpotlood en viltstift. Om te kleuren gaan leerlingen zitten waar het materiaal van hun keuze ligt. 

Wat moet je doen?

1. Teken drie overlappende driehoeken. 
2. Kleur in met verschillende materialen en patronen. Je mag alleen groen gebruiken!  
3. Omlijn bomen en patronen met zwarte markeerstift. 
4. Knip de bomen uit, inclusief de zwarte omlijning! 
5. Scheur een vel met bladmuziek in stukken en plak die op een wit vel. 
6. Kleur de achtergrond lichtblauw met pastelkrijt. 
7. Plak de bomen op het blauwe vel.
8. Plak je kunstwerk op een groene achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5 en 7. 

Beeldaspecten: kleur, lijn (patroon), nuance. 

Wijze uilen

Wat heb je nodig?

1. wit tekenpapier A4
2. zwarte viltstiften in verschillende diktes of Oost-Indische inkt
3. gele ecoline of vloeibare waterverf
4. penselen
5. zwart papier
6. foto's van uilen

Over de uil
Bespreek uiterlijke kenmerken van uilen aan de hand van foto's.
Uilen zijn nachtdieren. Ze slapen overdag en jagen 's nachts. Hun gezicht is rond en afgeplat. De ogen zijn groot, waardoor ze ook 's nachts goed op afstand kunnen zien. Ze kunnen hun kop 270 graden draaien en kunnen zo in alle richtingen kijken. 

Uilen hebben een haaksnavel en krachtige klauwen met veren erop. Twee klauwen zijn naar voor gericht en twee naar achter. De oren bestaan uit een opening, soms bedekt met een oordeksel. De oren moeten niet verward worden met de oorpluimen die bv. de ransuil heeft. Oorpluimen zijn  veren en zitten niet op de plaats van de oren.
De meeste uilen hebben een mix van bruine, zwarte, witte, en grijze veren. De kleuren bieden camouflage en zo kan de uil zich goed verbergen.

Wat moet je doen?

1. Schets met potlood een uil op een tak. Denk aan de kenmerken van de uil zoals die besproken zijn. 
2. Teken met zwarte stiften in diverse diktes patronen aan op de lichaamsdelen van de uil. Door verschillende patronen te tekenen herken je de afzonderlijke onderdelen van de uil. Maak delen donkerder door de patronen dichter op elkaar te tekenen.
3. Kleur de ogen en de snavel geel of oranje, de rest blijft zwart.
4. Verf de achtergrond geel met ecoline of vloeibare waterverf. Zorg dat je de tekening niet raakt, want dan loopt de inkt uit. Blijf daarom zo'n halve centimeter uit de buurt van de uil. 
5. Plak je werk op een zwarte achtergrond.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Beeldaspecten: lijn, vorm, nuance.

Halve heksen

Benodigdheden:

1. tekenpapier A4
2. potlood
3. viltstiften
4. wit potlood of gel-pen
5. zwart papier voor achtergrond

Start de les met een klassengesprek over heksen en/of Halloween. Wat is Halloween? Wat vieren we dan? Wat heeft een heks te maken met Halloween? Waaraan kun je een heks herkennen? Welke spullen doen je denken aan een heks? Welke dingen heeft een heks vaak bij zich? Wat kun je zeggen over de kleding van een heks?

Wat moet je doen? 

1. Schets met potlood de onderste helft van het lichaam van een heks: rok en benen. Teken daaromheen dingen die met heksen of Halloween te maken hebben. 
2. Trek  op ongeveer 1/3 deel vanaf de onderkant een horizonlijn. 
3. Kleur de tekening met viltstift. 
4. Kleur de achtergrond met viltstift. 
5. Plak je tekening op een zwart vel. 
6. Teken op de rand met wit potlood of gel-pen dingen die bij heksen passen. 

tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7

Pompoenen, net als Yayoi Kusama

Benodigdheden:

• zwart papier A4
• gekleurd papier
• zwarte markeerstift
• zwarte fineliner
• schaar
• lijm 
• wit potlood

Over de kunstenaar

Yayoi Kusama (1929) is een Japanse kunstenares. Ze maakt schilderijen, beelden en grote installaties met spiegels en veel licht die oneindigheid symboliseren. Al haar kunstwerken hebben een ding gemeen: stippen. Ze wordt daarom ook wel 'princess of the polka dots' genoemd. 

Al op jonge leeftijd wilde Kusama kunst maken, maar haar traditionele Japanse ouders vonden dit maar niks. Daarom vertrok ze naar New York en sloot zich aan bij de kunstenaars daar, waaronder Andy Warhol. 

Als klein meisje had Kusama een hallucinatie waardoor ze in paniek raakte: de bloemen in een bloemenveld begonnen tegen haar te praten. De bloemen zagen eruit als stippen en zo ver ze kon kijken zag ze deze stippen. Dit gaf haar het gevoel dat ze verdween in een oneindige wereld vol stippen. 

Deze ervaring vormt de basis voor haar latere werk: "Onze aarde is slechts een stip onder de miljoenen sterren in de kosmos. Stippen vormen een weg naar de oneindigheid." 

Ook al is Kusama inmiddels in de 90, ze schildert nog elke dag. 

Kusama's kunst

Bekijk werk van Kusama en bespreek dit. Wat valt op? 

• grote en kleine stippen geven de vorm van een voorwerp aan
• achtergronden van schilderijen bestaan vaak uit driehoekjes
• veel pompoenen
• felle kleuren

Links:

Museum Tate, Londen, wie is Yayoy Kusama

Kusama museum, Tokio, info voor kinderen 

Opdracht: 

1. Teken op gekleurd papier drie pompoenen en knip ze uit. Geef met dikke en dunne stippen de segmenten van de pompoen aan.
2. Teken op het zwarte vel met wit potlood driehoekjes. Begin met een zigzaglijn en teken van daaruit verder. 
3. Plak de pompoenen op de achtergrond en zorg voor overlapping. 

Beeldaspecten: vorm, kleur, lijn, ruimte (overlapping) 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 6

Moving around

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A4 
2. zwarte fineliners
3. viltstiften in drie kleuren
4. zwart knutselpapier als achtergrond
   

Instructie vooraf
Deze les draait om beweging. Vraag enkele leerlingen voor de klas ‘bevroren’ houdingen aannemen: rennen, juichen, bal vangen, knielen. De andere leerlingen tekenen deze houding op een kladblaadje. Hun figuur hoeft alleen te bestaan uit een rondje (hoofd) en strepen voor armen, romp en benen. Het gaat dus niet om het tekenen van goed lijkende mensen, maar om de houding: hoe buigt een been of arm?

Wat moet je doen?

1. Teken met potlood poppetjes in beweging; alleen rondjes en streepjes. (zie detailfoto). Teken er zoveel mogelijk, maar laat ze niet overlappen. Laat je poppetjes ook van het vel afvallen, dan lijkt het een oneindige tekening! 
2. Trek de figuurtjes over met fineliner.  
3. Vul de vlakken tussen de poppetjes met drie kleuren viltstift, bv. alleen primaire of secundaire of drie nuances van één kleur. Laat rond de figuurtjes een randje wit. 
4. Plak de tekening op zwart papier.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8.

Beeldaspecten: ruimte, kleur, nuance. 

Glas in lood, net als Theo van Doesburg

 Wat heb je nodig?

1. stevig wit tekenpapier 
2. liniaal
3. potlood
4. viltstiften
5. watervaste zwarte markeerstift 
6. slaolie
7. kwast 
8. keukenrol of tissues

Theo van Doesburg (1883-1931) was een Nederlandse schilder, architect en schrijver. Hij was gecharmeerd van de abstracte kunst van Kandinsky en het kubisme van Picasso. In 1917 richtte het tijdschrift De Stijl op, waarin hijzelf en andere kunstenaars hun vernieuwende ideeën konden publiceren. Bekende kunstenaars die we ook tot De Stijl rekenen zijn Piet Mondriaan, Bart van der Leck en  Gerrit Rietveld. 

Theo van Doesburg, abstrahering van een koe (1918)

Van Doesburg ontwierp ook glas-in-loodramen. Abstracte kunst werd zo een functioneel onderdeel van een gebouw. 

Voor deze les heb ik zijn glas-in-loodraam compositie VIII als basis genomen. Het is ontworpen als bovenraam voor de voordeuren van woningen die in 1918 in Spangen, Rotterdam gebouwd werden. Bij restauratie van de woningen in 1989 zijn de ramen verwijderd en een aantal ervan is door musea aangekocht.  

Compositie VIII

Bespreek wat opvalt:

• alleen rechthoeken en vierkanten
• rechthoeken kunnen staan of liggen
• maximaal 3 kleuren plus wit
• nooit twee dezelfde kleuren naast of tegen elkaar 
• zwarte omlijningen 
• een lange horizontale lijn door het midden 

Wat moet je doen?

Stap 1

Trek met liniaal en potlood een horizontale lijn door het midden van het tekenvel. Teken dan rechthoeken en vierkanten. Goed meten, zodat de vormen echt symmetrisch zijn.  

Stap 2

Kies 3 kleuren viltstift en kleur de vormen in. Je mag ook vakken wit laten. Geen twee dezelfde kleuren naast elkaar! Trek de scheidingslijnen over met een zwarte watervaste stift; gebruik je liniaal! Teken verdikkingen op de kruispunten van de lijnen, net als bij glas-in-loodramen. 

 

Stap 3

Leg het werk op een krant en giet er een scheutje olie op. Smeer dit uit met een kwast. 

Stap 4

Haal overtollige olie eraf met keukenrol of een tissue. Laat het werk drogen; dit kan lang duren! 

Beeldaspecten: kleur, vorm, vorm.
Technieken: meten, werken met liniaal, kleuren. 

Zeeschildpad

Benodigdheden:

1. tekenpapier A3 en A4 formaat
2. blauwe vloeibare waterverf
3. witte plakkaatverf
4. wc-rolletje
5. viltstiften
6. oliepastel
7. schaar
8. lijm
9. plantensproeier

Wat moet je doen?

1. Teken met oliepastel waterplanten op het A3 tekenvel.
2. Spuit wat water op het vel en laat er enkele druppels vloeibare waterverf in vallen. De verf verspreidt zich in het water, eventueel geholpen met een penseel. Laat drogen.
3. Stempel met een wc-rol en witte plakkaatverf waterbubbels op het werk. Laat drogen.
4. Teken op het A4 vel een schildpad. 
5. Verdeel het schild in vlakken. Kleur in met drie kleuren viltstift. Kleur de poten en kop met oliepastel.
6. Knip de schildpad uit en plak op het A3 vel. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 5

Beeldaspecten: kleur, ruimte. 

Technieken: stempelen, tekenen, knippen.

Door een zomerse bril

Wat heb je nodig?

• zwart knutselpapier A4
• wit tekenpapier half A4
• viltstiften of kleurpotloden
• goud- en zilverkleurige stiften
• schaar
• lijm

Wat moet je doen?

1. Teken op een dubbelgevouwen zwart vel papier een halve zonnebril tegen de papiervouw aan. 
2. Knip de bril uit. 
3. Maak op een half wit A4 vel een zomerse tekening. Kleur deze in. 
4. Leg de bril erop en schuif zo lang tot je de mooiste uitsnede ziet. 
5. Plak de bril op de tekening en knip de bril nogmaals uit. 
6. Versier de bril eventueel met goud- of zilverkleurige stift.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8.