Aan het strand - collage

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A4 formaat
2. schetspapier 40 bij 35 cm
3. plakkaatverf
4. kwasten
5. tamponneerkwasten
6. schaar
7. viltstiften
8. lijm
9. viltstiften
10. huidskleur potlood

Maak met de klas een woordveld met woorden die je kunt bedenken bij 'strand'. Denk aan dingen voor op het zand, in het water en in de lucht. Leg uit wat de opdracht is en hoe er gewerkt gaat worden. Bespreek hoe mensen eruit zien als ze in het water staan - je ziet dan immers geen benen.

Zet in een tafelgroepje bedekt met kranten drie bakjes met verf klaar:

• geel met een beetje bruin ernaast (strand) + twee grote kwasten
• blauw met een beetje groen ernaast (zeewater) + twee grote kwasten
• blauw met wit (lucht)  + twee grote kwasten
• wit (branding) + twee tamponneerkwasten

Laat vier kinderen tegelijk werken aan het schilderen van het basisvel waarop het strand komt. Doe voor hoe er geschilderd moet worden: veel geel aan de kwast en een beetje bruin voor het strand (niet mengen!). Idem blauw met wit voor de lucht, en blauw met groen voor het water. Maak golvende bewegingen met de kwast om het water te accentueren. Eindig met een getamponneerde rand wit voor de branding.

Maak op het A4 vel tekeningetjes van mensen en dingen die je op het strand ziet. Kleur in met viltstift en gebruik potlood voor huidskleur. Knip alles uit en maak er een collage van op het geschilderde vel.
Plak alle werken naast elkaar voor een extra lang strand!

Alle werken zijn gemaakt door leerlingen uit groep 5.

FlowerPower Van

Benodigdheden:

1. geprinte Volkswagen Van op A4 formaat
2. viltstiften
3. eventuele extra materialen, bv. draad (waslijn), restpapier (geknipte kledingstukken) - op aanvraag van de leerlingen. 

Ik ben niet zo van de kleurplaten, maar deze is te leuk om niet te doen. Daarbij wil ik ook wat meer dan enkel een ingekleurde Volkswagenbus. Deze van moet een flowerpower van worden! 

Bespreek de Flowerpowertijd, een jongerencultuur uit de jaren 60/70 van de vorige eeuw. De jongeren werden hippies genoemd. Ze protesteerden tegen oorlog - 'Make love, not war' - armoede en honger in de wereld.
Hippies waren herkenbaar aan kleding en haardracht: fleurige patronen, vrolijke kleuren, lange haren, baarden, haarbanden, slippers, wijdvallende kleding of juist superstrakke kleren (vrouwen gingen minirok en hotpants  dragen om hun onafhankelijkheid te benadrukken).

Laat foto's uit de flowerpowertijd zien en laat eventueel muziek uit die tijd horen: Doors, Janis Joplin, Beatles, (Sergeant Pepper's Lonely Hearts Club Band). Bespreek de kenmerken van kleding en haar. 

Bekijk enkele Volkswagenbusjes uit die periode. Google hiervoor op 'hippie van'. Welke kenmerken uit die hippietijd zie je op de busjes?

De tekenopdracht luidt: maak van het witte busje een hippe vakantie-van en laat de kenmerken van de Flowerpowertijd terugkomen in je busje. Bedenk ook een achtergrond. En: wat kun je bovenop de bus nog vervoeren? Of wat hangt er uit de ramen?

Kopieer, plak in Word, vergroot en print.

 

Lesje over kleuren

Benodigdheden:

1. vier 'kaartjes' tekenpapier, 10 bij 7 cm
2. potlood
3. liniaal
4. viltstiften of kleurpotloden
5. zwart karton voor achtergrond

Bespreek de termen primaire en secundaire kleuren aan de hand van een afbeelding van de kleurencirkel. Wat zijn primaire kleuren en waarom heten ze zo? Wat zijn de secundaire kleuren, hoe maak je ze en waarom heten ze zo? Wat zijn de neutrale kleuren?  

Bespreek het woord kleurnuance.

Wat moet je doen?

1. Teken met dunne zwarte stift een kader op 2 mm van de kant op de kaartjes. 
2. Teken met potlood een patroon naar keuze op elk kaartje. 
3. Kleur de kaartjes in volgens de besproken termen. 
4. Omlijn de patronen met dunne zwarte stift. 
5. Plak de kaartjes op een zwarte ondergrond.      
6. Schrijf de geleerde woorden erbij. 

Beeldaspecten: kleur, lijn, nuance.

Verknipte naam

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 20 bij 20 cm
• gekleurd papier 22 bij 22 cm
• potlood
• liniaal
• viltstiften
• schaar
• lijm

Stap 1

Verdeel het witte vel in 4 vakken van 5 bij 5 cm. 

Verdeel elk vak weer in 4 vakken van 2,5 bij 2,5 cm. 

Stap 2

Teken met potlood de letters van je naam; zorg dat in elk vak een deel van een letter staat. Kleur de letters zwart. 

Stap 3

Kies 2 kleuren. Kleur 4 aaneensluitende vlakjes in kleur 1 en nog 4 aaneensluitende vlakjes in kleur 2. 

Stap 4

Knip alle vlakken los. Leg de 16 vlakken op een gekleurd vel. Zorg dat de witte en gekleurde vlakken om en om liggen. Plak ze vast. 

 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8.

Bron: arteascuola.com

Portfoliomap met zelfportret zoals Roy Lichtenstein

Op mijn school bewaren we gemaakte kunstwerken tot het eind van het schooljaar. In juni maken de leerlingen een portfoliomap om alles mee naar huis te nemen. Op de voorkant staat een eigen tekening in de stijl van een van de kunststromingen die dat jaar is behandeld. Dit zijn de portfoliomappen van groep 8 met een zelfportret in de stijl van Roy Lichtenstein (popart). 

Uiteraard is dit ook een leuke opdracht voor de verjaardagskalender die we aan het begin van het schooljaar maken. 

Benodigdheden:
Voor de map: papier op A1 formaat, dubbelgevouwen > wij gebruiken hiervoor het ruwe schilderpapier van de kleuters. 

inhoud portfoliomap

Voor de tekening: 

• wit tekenpapier A4
• viltstiften 
• huidskleur potloden
• zwarte fineliner

Zie voor meer info over kunstenaar Lichtenstein deze eerdere post.
Laat op het digiboard werken van Roy Lichtenstein zien en bespreek de belangrijke kenmerken: gebruik van primaire kleuren (soms ook groen), tekstballonnen, kreten (onomatopee) rasterstippen en zwarte omlijningen. 

Wat moet je doen?

1. Teken op het witte tekenvel een zelfportret (stappenplan op Wikihow).
2. Voeg een tekst toe die bij jou past. Doe dit in een tekstballon of andere vorm.
3. Kleur je gezicht met huidskleur potlood.  
4. Gebruik voor de rest van je tekening viltstift in primaire kleuren. 
5. Kleur één onderdeel van je tekening met stippen. 
6. Vul de achtergrond met een patroon. 
7. Omlijn met zwarte fineliner. 
8. Plak je werk op je portfoliomap. 
9. Teken daarop met grote letters: portfoliomap + je naam + het jaartal.

Beeldaspecten: lijn, kleur.

Een veld vol madeliefjes

Door Annika, groep 7

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A3 formaat
2. plakkaatverf in blauw, groen, wit, geel en rood
3. eierdozen of schoteltjes
4. kwasten
5. potten met water
6. kranten
7. papieren doekjes
8. gekleurd papier voor achtergrond

Madeliefjes vind je, zolang het niet vriest, in grasvelden. Bekijk en bespreek  hoe de bloem eruit ziet. 

 Leerlingen beginnen met het schilderen van een grasveld. Hiervoor moeten ze verschillende kleuren groen mengen van blauw, wit en geel. Breng de verf in verticale streken op het papier aan en maak het tekenvel zo helemaal vol. Laat dit drogen. 

Schilder dan de madeliefjes. Voor op het veld zijn ze groter dan achter op het veld, dat is immers verder weg (beeldaspect ruimte). Gebruik een kleine smalle kwast met veel verf, zodat het groen ook echt bedekt wordt door het wit. Het groen voor de steeltjes moet wel opvallen op de ondergrond. Gebruik hiervoor een afwijkende kleur groen of de ongemengde kleur groen uit de fles. Maak de hartjes van de bloemen met dikke klodders geel.
Plak het werk tot slot op een passende ondergrond.

Gevangen in de oorlog

Wat heb je nodig?

1. wit tekenpapier A4
2. ribkarton
3. potlood
4. waterverf + penselen
5. pot water
6. zwart katoen of raffia
7. lijm

Een les die past bij het thema Tweede Wereldoorlog en ook gedaan kan worden als aansluiting op verhalen of boeken rond dit thema.

"We moesten iemand of meerdere mensen tekenen die in een concentratiekamp zaten. We moesten de angst en de machteloosheid zo goed mogelijk tekenen. Bij de meesten lukte dat heel goed en een heleboel tekeningen werden echt heel erg mooi.
Als we klaar waren moesten we de achtergrond schilderen met waterverf. Op het laatst moesten we met wol of raffia prikkeldraad voor de mensen maken en de tekening op ribkarton plakken. Het was een indringende opdracht; je ging er toch wel meer over nadenken."

Met dank aan Sylvia Versteeg en haar leerlingen. 

Tulpen; de lente komt!

Benodigheden:

1. bos tulpen
2. tekenpapier op A4 formaat
3. witte wascokrijtjes
4. waterverf
5. penselen
6. pot met water

Bekijk met de leerlingen een tulp. Hoe ziet deze bloem eruit? Wat valt je op aan de steel? En de bladeren? Hoe is de bloem samengesteld?

Zet in elk groepje een vaas met enkele tulpen. De leerlingen tekenen eerst een horizonlijn op ongeveer een derde van het tekenvel. Dit is het grasveld. In dit veld tekenen ze tulpen met witte wasco. Kijk daarvoor goed naar de tulpen die in je groepje staan en probeer ze zo natuurgetrouw mogelijk te tekenen. Zorg voor overlapping, en denk eraan dat de tulpen niet allemaal strak naast elkaar staan.

Kleur de tulpen in met waterverf. Gebruik meer water als je een lichtere kleur wilt. Op de witte wascolijnen zal de verf niet pakken.
Verf de lucht en het grasveld waarin de tulpen staan. Plak het werk na het drogen op een passende achtergrond.

Beeldaspecten in deze les: ruimte (diepte, overlapping, horizonlijn), nuance (kleuren lichter maken), kleur.
Techniek: tekenen met wasco, schilderen met waterverf.

werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7

Ruspje Nooitgenoeg, net als Eric Carle

 Benodigdheden:

1. wit papier A3
2. geschilderd papier
3. schaar
4. lijn
5. ronde vormen voor het omtrekken

Les 1:

Bekijk de illustraties van Carle. Wat valt op? Hoe zijn ze gemaakt? (geknipt uit geverfde vellen). Hoe zijn die vellen geschilderd? Hoe maakt hij de kleurverschillen? 

Bekijk op de website van het Eric Carle museum hoe hij te werk ging. 

Leerlingen kleuren vellen wit papier in met rood, geel en oranje (groep 1) of met rood en geel (groep 2 en 3);  niet mengen, maar steeds een ander kleurtje aan de kwast doen. Kwasten dan ook niet spoelen of schoonvegen. 

Maak daarna een tweede vel met blauw, groen en geel (groep 1) of blauw en geel (groep 2 en 3). Laat de vellen goed drogen. 

Maak tussen deze twee lessen door handzame stukken van de geverfde vellen door ze in vieren te snijden. 

Les 2: 

Trek op de achterkant van de geverfde vellen cirkels om en knip ze uit. Plak ze overlappend op een wit vel. Knip voor de kop een cirkel in een andere kleur. Teken de pootjes en knip uit. 

Een zomerse zondag - Vlaamse expressionisten

Het Kunstmuseum in Den Haag brengt in samenwerking met uitgeverij Leopold bij grote tentoonstellingen prentenboeken uit. Allemaal meer dan de moeite waard om voor school aan te schaffen. Ik schreef al eerder over deze boekenserie bij de lessen over Karel Appel en M.C. Escher.
Bij de expositie Heerlijke herinneringen over het Vlaams expressionisme (maart-augustus 2023) verscheen het boek Een zomerse dag van de Vlaamse kunstenares Gerda Dendooven. 

'De Vlaamse expressionisten schilderden de poëzie van het dagelijks leven' lezen we op de achterflap. Logisch, maar vooral erg leuk, dat de teksten in dit boek volledig op rijm zijn geschreven. Aan de hand van de prenten wandelen we in en rond een Vlaams dorp waar ieder op zijn eigen manier van de zomerse zondag geniet. 

Zondagochtend negen uur.

De vroege zon strooit zacht haar vuur.

Wat is het stil, geen blaf geen zucht.

Geen vogel fladdert in de lucht. 

We zien vissers aan het water, een schilder die het zachte ochtendlicht probeert te vangen, een gezin in een bootje, kaartende mannen in een café en een schrijver die aan zijn nieuwe boek werkt.  Na de kermis wordt in de grote tent gefeest en gedanst tot de schemering invalt. De rust keert terug in het dorp. 

Door de bomen schijnt de maan.

Ook de schilders zijn naar huis gegaan.

Het was een mooie zomerdag.

En morgen is het maandag.   

De sfeervolle prenten in het boek bestaan uit collages van geknipte personen, aangevuld met getekende en geschilderde accenten. Bijzonder is dat de mensen uit slechts een kleur bestaan. De omgeving in zachte pasteltinten trekt daardoor extra aandacht. De typische Dendooven-grapjes zien we in dit boek ook, zoals de klodder verf op de billen van de vrouw van de schilder. Of de poedel die we steeds in een andere kleur tegenkomen: als schilder, circusartiest of danser. De afbeeldingen laten veel ruimte om er zelf dingen bij te bedenken.

Inspiratie voor haar boek haalde Dendooven uit schilderijen van verschillende Vlaamse expressionisten. Zo zien we het schilderij Marc groet 's morgens de dingen* van Floris  Jespers terug, evenals De grote schietkraam* van Gustave de Smet.
De titel van het boek is afgeleid van het schilderij Herinnering aan een zondag* van Edgard Tytgat. Op dit werk zien we Tytgat tijdens een zomerse namiddag aan het water, samen met  Gustave De Smet, Frits van den Berghe en hun echtgenotes. De interpretatie van Dendooven zien we terug in een van de prenten en natuurlijk ook in de titel van het boek!

* Hierop zit nog auteursrecht, dus hier geen afbeelding. 

Terugkerende onderwerpen in de schilderijen van Tytgat en De Smet zijn de kermis en het circus.  Die zien we ook in dit boek, evenals de accordeonspeler uit kunstwerken van De Smet.
Bijzonder is het kubistische tintje in sommige gezichten: ogen die je van voren ziet in gezichten die en profil zijn getekend. Kijken we naar een werk van Picasso? Nee, het is de kubistische inslag in het werk van Desmet. 

Een prachtig boek om bij een kunstles te gebruiken en te leren over de ontwikkeling van de moderne kunst in de dorpen langs de Leie. Of om gewoon lekker voor te lezen!
Te koop bij het Kunstmuseum of uw eigen boekhandel.