Glas in lood dieren

gemaakt door leerlingen van groep 7

 Benodigdheden:

1. zwart knutselpapier A4 formaat
2. vliegerpapier in diverse kleuren
3. wit potlood
4. liniaal
5. snijmat
6. snijmesje
7. lijm

Een glas-in-loodraam is een raam waarin meerdere stukken (vaak gekleurd) glas vastzitten in loden lijstjes. Glas-in-loodramen werden vroeger gemaakt omdat een raam uit één stuk glas niet te maken was. We zien glas-in-loodramen in oude huizen, maar vooral in kerken. Door de keuze voor gekleurd glas valt het licht in meerdere kleuren naar binnen.

Bekijk glas-in-loodramen, vertel over het ontstaan en het effect ervan.  

Wat moet je doen? 

1. Maak een eenvoudige tekening van een bloem of dier. 
2. Trek lijnen van die tekening naar de rand van het vel. Verdeel te grote vlakken in kleinere.
3. Maak alle lijnen 1 cm breed. 
4. Arceer met wit potlood de vlakken die uitgesneden moeten worden. 
5. Snij de witte vlakken uit. 
6. Gebruik het zwarte vel als mal om de stukjes vliegerpapier te tekenen. Knip ze met 0,5 cm extra rondom uit en plak ze achter het raam. Zorg ervoor dat nergens twee dezelfde kleuren aan elkaar grenzen. 

Beeldaspecten: lijn, vorm, kleur.
Techniek: snijden

Hetzelfde dier - verschillende kleuren

Benodigdheden:

1. tekenpapier A5 formaat
2. wasco
3. vloeibare waterverf 
4. kwasten

Teken twee keer hetzelfde dier op twee vellen tekenpapier. Kleur het ene dier in met warme kleuren en het andere met koude kleuren. 

Verf de achtergrond met sterk verdunde vloeibare waterverf: warme kleuren bij het 'warme' dier, koude kleuren bij het 'koude' dier.  

Beeldaspect: kleur. 

Mondriaan, maar dan anders

Benodigdheden:

• tekenpapier A4
• liniaal
• potlood
• viltstiften

Bespreek werk van Mondriaan en kunststroming De Stijl. 

Bekijk enkele werken die in primaire kleuren zijn gemaakt. 

In deze les laten de leerlingen één beeldaspect dat typerend voor Mondriaan is, los. Bijvoorbeeld: 

• kies niet voor de primaire kleuren
• kies niet voor rechte lijnen, vierkanten en rechthoeken

Kies je voor een andere geometrische vorm, gebruik dan wel de primaire kleuren. Kies je wel voor rechte lijnen, vierkanten en rechthoeken, kies dan maximaal 4 andere kleuren om toch eenheid te houden. 

Teken je alternatieve Mondriaan en kleur de vlakken in met viltstift. Omlijn alle vlakken met een zwarte markeerstift. 

Beeldaspecten: vorm, kleur, lijn. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 8.

Mondriaan in pastelkrijt

Benodigdheden:

1. zwart A4 knutselpapier
2. potlood
3. liniaal
4. pastelkrijt
5. fixeer
6. houtlijm

Bespreek werk van Mondriaan en kunststroming De Stijl. 

Leerlingen tekenen met potlood en liniaal vierkanten en rechthoeken op een zwart vel. Goed uitmeten (geef eventueel een extra les meten en werken met de liniaal!), want er mag geen enkele lijn scheef staan. 

Trek de lijnen over met houtlijm en laat dit drogen. De lijm wordt hard en doorzichtig en blijft op het papier liggen. 

De lijmlijnen vormen mooie scheidslijnen voor het pastelkrijt. Kleur de vlakken in met primaire kleuren en wit en zwart. In plaats van zwart pastelkrijt kun je ook enkele vlakken openlaten. Zorg ervoor dat je geen twee vlakken in dezelfde kleur naast elkaar krijgt. 

Fixeer het werk met haarlak of fixeerspray. 

Beeldaspecten: vorm, kleur, lijn.

Stilleven van fruit

door leerlingen van groep 5

Benodigdheden:

1. ribkarton
2. schaar
3. wit tekenpapier
4. plakkaatverf
5. kwasten
6. schaar
7. lijm
8. gekleurd papier voor achtergrond

Bekijk stillevens van fruit en bespreek deze. Wat valt op? Hoe is het fruit gerangschikt? Waar valt het licht op? 

Zorg per groep leerlingen voor een schaal met verschillende soorten fruit.  Leerlingen schilderen met plakkaatverf fruit naar waarneming. Niet eerst tekenen, maar direct schilderen en daarbij zelf kleuren mengen. 

Knip uit ribkarton een fruitschaal. Knip de vruchten uit met een heel klein randje wit. Plak de vruchten op een gekleurd vel, denk aan overlapping. Plak of niet de fruitschaal zo dat de vruchten er deels in verdwijnen. 

Beeldaspecten: ruimte (overlapping), kleur. 

Keith Haring-figuren op vloeipapier

door een leerling van groep 5

 Benodigdheden:

1. vloeipapier
2. wit tekenpapier A4
3. potjes water
4. kwasten
5. karton
6. mallen van Haring-figuurtjes op dik papier
7. potlood
8. zwarte markeerstift 

Keith Haring (VS, 1958-1990) was een Amerikaans kunstenaar. Het werk wat Haring wordt als pop-art gezien, maar ook de term graffiti-art wordt gebruikt.

Al op jonge leeftijd was Haring gek op tekenen. Zijn vader, die stripverhalen tekende, was een bron van inspiratie. Door boeken en musea maakte Haring kennis met moderne kunst. Hij bewonderde het werk van Warhol, maar ook dat van Dubuffet en Christo. Vooral Christo's zienswijze sprak hem aan: kunst is niet alleen voor de elite, maar voor iedereen. 
Haring ging studeren in New York. Hij ontwikkelde een eigen stijl van visuele communicatie door schilderijen, geluid en film. Hij maakte krijttekeningen in de metro, op lege billboards en op straat. Hij wilde niet commercieel zijn, kunst was immers voor iedereen, maar werd toch steeds bekender.

Zijn eerste expositie was in 1982, met schilderijen, beelden, beschilderde stukken doek en on-site werk. In de jaren erna exposeerde hij wereldwijd. In 1990 overleed hij aan de gevolgen van aids. 

Laat werk van Haring zien. Bespreek wat opvalt: 

• stripachtige mensen
• weinig details
• dikke zwarte lijnen als contouren
• felle kleuren
• streepjes die beweging aangeven

Wat moet je doen? 

Kies 2 of meer kleuren vloeipapier en vouw deze vellen in 16 vierkantjes. Knip de vierkantjes uit.

Maak een deel van het vel wit tekenpapier nat met een kwast en leg de vierkantjes erop. Het vloeipapier gaat dan 'bloeden' en zal dus kleur loslaten. Herhaal dit tot het vel vol is. 

Laat drogen en haal het vloeipapier eraf. 

door een leerling van groep 5

Knip enkele Haring-figuurtjes uit en omlijn ze met potlood op je gekleurde vel. Trek de figuren dan over met zwarte markeer stift. Maak de lijnen mooi dik, net als Haring deed. 

Beeldaspecten: vorm, lijn, kleur, nuance. 

In 'De Fabriek' van Andy Warhol

door leerlingen van groep 3

Benodigdheden:

1. vouwblaadjes 12 bij 12 cm
2. zwart papier 50 bij 15 cm
3. plakkaatverf
4. zwarte markeerstift
5. appels

De kunstenaar

Andy Warhol (VS, 1928-1987) is een van de bekendste en succesvolste popart (popular art) kunstenaars. Popart kunstenaars kozen hun onderwerpen uit de massacultuur: reclame, tijdschriften, films, strips en grafische vormgeving. Met hun kunstwerken reageerden ze op de stortvloed aan beelden die over iedereen heen kwam. Warhol maakte zo zijn beroemde Campbell Soup kunstwerk.

Andy Warhol gebruikte in zijn kunstwerken afbeeldingen die verwezen naar de consumptiemaatschappij, bv. de Campbell Soup blikken en colaflesjes. Voorwerpen uit het dagelijks leven werden zo kunst. Zijn werken waren zeefdrukken, een techniek die tot dan toe aan in de grafische wereld werd gebruikt. Door te kiezen voor zeefdruk kon Warhol zijn kunstwerken in massaproductie maken. 

Ook Hollywood en filmreclames waren een favoriet onderwerp van Warhol. Zijn zeefdrukken van Marilyn Monroe zijn wereldwijd bekend.  

The Factory

Warhol werd zo beroemd dat hij gevraagd werd portretten in opdracht te maken. Hij deed dit volgens een vaste handelswijze: hij maakte meerdere foto's, koos de beste uit en maakte er een zeefdruk van. Daarna kleurde hij de print in met verf. Binnen een serie portretten veranderde hij details, bv, een andere kleur of omlijning. 

Op het hoogtepunt van zijn roem werkten er meerdere mensen in Warhol's Factory. Kunst was een product geworden en de massaproductie van de kunstwerken sloot aan bij het onderwerp: de consumptiemaatschappij.

De les

Vertel over The Factory van Andy Warhol en dat we in de klas deze fabriek gaan imiteren. 

Vertel aan de hand van de kleurencirkel over complementaire kleuren. "Complementaire kleuren zijn kleuren die tegenover elkaar staan in de kleurencirkel. Ze versterken elkaar, ze laten elkaar stralen." 

Check of de leerlingen het hebben begrepen. "Wat is de complementaire kleur van geel?"  etc.

Laat de kleurencirkel op het bord staan, zodat leerlingen kunnen kijken welke kleur ze moeten gebruiken.

Leerlingen krijgen elk vier vouwblaadjes en een halve appel. De appel wordt gedrukt in de complementaire kleur van het vouwblaadje. Dus: is het vouwblaadje oranje, dan druk je de appel met blauw. Elke leerling drukt zo vier keer. 

Laat drogen en plak de vier drukwerken op een strook zwart papier.

In de tweede les moet er nog een keer gedrukt worden. Kies de complementaire kleur van de eerste druk, dus op de blauwe appel komt nu een oranje druk. Laat de druk iets verschuiven, net als Warhol deed. Doe dit met alle vier drukwerkjes.

Laat drogen en omlijn de appel met een zwarte stift en teken pitjes en een steeltje. 

Beeldaspecten: kleur, ruimte (overlapping) 

Met dank aan Jeannette Janse 

Romeinse vazen met mozaïek

Wat heb je nodig? 

• wit tekenpapier
• restjes gekleurd papier
• zwarte stift
• schaar + lijm
• gekleurd papier voor achtergrond 

Vooraf

Bekijk vormen en motieven van Romeinse vazen en kruiken via afbeeldingen op het digibord en bespreek deze. 

Wat moet je doen? 

1. Vouw het tekenvel dubbel en teken met potlood een halve vaas tegen de vouw.
2. Trek de potloodlijn over met zwarte stift.
3. Vouw het vel zo dat je de halve vaas met potlood kunt overtrekken op de andere kant van het tekenvel.
4. Trek deze potloodlijn ook over met zwarte stift. 
5. Knip de vaas uit net buiten de zwarte lijn.
6. Knip 'scherven' van gekleurd papier.
7. Plak die zo op de vaas dat je zo min mogelijk wit overhoudt. 
8. Bepaal de meest voorkomende kleur van je scherven. Bedenk welke complementaire kleur daarbij hoort en kies deze kleur voor je achtergrondvel. Plak de vaas op dit gekleurde vel. 
9. Accentueer eventueel randen in en rond de vaas met zwarte stift. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7.

Beeldaspecten: vorm, kleur, ruimte.

Naamplaatjes

Benodigdheden:

1. tekenpapier A4
2. zwarte fineliner
3. zwarte markeerstift
4. kleurpotloden of viltstiften

Wat moet je doen?

Schrijf met een zwarte markeerstift je naam in grote letters op het tekenvel.  Maak met zwarte fineliner kleine tekeningetjes rondom je naam: dingen waar je aan denkt, die bij jou passen of die je leuk vindt.

Bij deze opdracht zijn vele varianten: enkele of alle tekeningetjes kleuren, letters inkleuren of zelfs de hele achtergrond inkleuren. 

groep 7 Klein Heyendaal, Nijmegen

Een bord vol bordjes

door leerlingen van groep 5

Benodigdheden: 

1. kranten in stroken
2. plaksel
3. borden/schaaltjes
4. vaseline
5. witte latex
6. blauwe plakkaatverf
7. wattenstaafjes

Smeer een bord of schaaltje in met vaseline. Beplak het met stroken krantenpapier en behangersplaksel (papier maché). Zorg voor minimaal 6 lagen kranten. 

Laat dit goed drogen. 

Haal het papier maché schaaltje/bord voorzichtig van het echte schaaltje/bord af en knip eventueel de randen bij. Verf het wit met latex. 

Laat drogen.

Gebruik blauwe verf en een wattenstaafje en stempel stippelpatronen op het werk.