Nachtuilen

Benodigdheden:

1. donkerblauw knutselpapier 15 bij 20 cm
2. witte plakkaatverf
3. zwarte fineliner
4. gele viltstift
5. schoteltje
6. keukenpapier
7. kwast
8. stukje karton van doos

Beschilder de onderkant van een vel blauw papier met witte verf. Leg een stukje keukenpapier op een schoteltje en spuit er een streep witte plakkaatverf op. Gebruik de kopse kant van een stukje karton van een doos om een boom te stempelen. Schuif bij het stempelen van de stam de onderkant van het kartonnetje weg, om een dikkere stam te krijgen.
Stempel takken aan de boom. Maak vingerafdrukken op een van de takken voor de uilen. Wacht tot alles droog is, en teken met gele stift ogen. Omlijn de ogen met fineliner. Teken details zoals veren, snavel en pluimen.
Stempel sneeuwvlokken met een wattenstaafje of de achterkant van een kwast.

Pinguïns op het ijs

Door Jorine, groep 8

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. plastic huishoudfolie
3. waterverf
4. penseel
5. pot met water
6. zwarte watervaste stift
7. witte plakkaatverf
8. kwast
9. oranje viltstift
10. lijm
11. gekleurd Engels karton
12. wit potlood

Beschilder een deel van het vel met blauwe waterverf. Gebruik erg veel water, zodat het vel goed nat is. Leg een stuk plastic huishoudfolie op de natte verf en schuif het een beetje heen en weer. Je zult zien dat de verf in de vouwen van het plastic gaat zitten, en er zo een soort ijsschotsen ontstaan. Laat dit goed drogen en haal het plastic van het tekenvel af.

Teken met zwarte watervaste stift de contouren van verschillende pinguïns op het ijs. Kleur het zwarte deel van de pinguïns in en teken de vleugels. Schilder met plakkaatverf de buiken wit. Wacht tot de verf droog is en teken ogen en een snavel.

Teken een ijsbeer op het ijs. Trek de ijsbeer om met zwarte watervaste stift. Schilder de beer met witte plakkaatverf, en ga daarbij ook over de zwarte lijnen zodat ze wat wazig worden.

Schilder de achtergrond met een mix van wit en heel weinig blauw. In dit voorbeeld is de mix gemaakt van witte plakkaatverf en het blauwe spoelwater van de waterverf.

Plak het werk op een gekleurde achtergrond en teken met wit potlood sneeuwkristallen langs de rand.

Beeldaspecten in deze les: textuur (ijsschotsen), lijn (contour), nuance.
Technieken: schilderen, textuur aanbrengen met folie, tekenen, schilderen, verf mengen en nuance aanbrengen. 

Kerstboom in stroken

Door Daan, groep 7

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. zwart papier op A4 formaat
3. plakkaatverf
4. kwast
5. reclamefolders van kerstspullen of aluminiumfolie of gekleurd papier voor scrapbooking
6. plaksel
7. glittersterretjes
8. restje bruin papier

Beschilder een vel tekenpapier met een brede kwast en onverdunde groene verf. Breng vlekken of vegen aan met andere kleuren, zodat er wat leven in het groene vel komt. Laat dit vel goed drogen.
Scheur uit bruin papier een boomstam. Scheur stroken van het beschilderde vel die allemaal ongeveer even breed zijn. Leg op een zwart vel papier een kerstboom van de stroken; de stroken worden steeds iets korter. Leg de boomstam onder de onderste strook en plak deze vast. Plak vervolgens de groene stroken vast, waarbij de stam deels onder de onderste strook verdwijnt.
Knip kerstballen en een piek uit bv. aluminiumfolie of reclamefolders. De zogenaamde 'creatieve papierblokken' (bedoeld voor o.a. scrapbooking) zijn ook zeer geschikt hiervoor. Plak ballen en piek op de boom. Knip vierkanten en rechthoekjes uit gekleurd papier en plak deze onder de boom. Maak er eventueel strikjes op van restjes wol. Plak rondom de boom glittersterretjes.
Beeldaspect: textuur.

Stadsgezicht bij nacht

Benodigdheden:

1. zwart vouwkarton 20 bij 20 cm
2. oliepastel
3. witte plakkaatverf
4. afwasmiddel
5. kwast

Op zwart papier tekenen de kinderen de contouren van eenvoudige hoge huizen/flats. Achter de hoge, op de voorgrond de lagere - overlapping. De huizen worden ingekleurd met oliepastel. Meng op een schoteltje witte plakkaatverf met wat afwasmiddel. Hierdoor blijft de verf beter op het vette krijt plakken. Omlijn de huizen met witte verf en schilder raampjes en deuren.

Ik hou van Holland

Door leerlingen van groep 8

Benodigdheden:

1. twee stukjes linoleum van 12 bij 12 cm
2. wit tekenpapier op A4 formaat
3. potlood
4. gutsjes
5. drukpers
6. blockprint
7. roller
8. glasplaat
9. Engels karton in rood en blauw
10. schaar
11. lijm

Aan welke dingen denk je als je aan Holland denkt?
Maak met de kinderen een woordspin op het bord. Denk aan kaas, grachtenhuizen, tulpen, molens, koeien, klompen, stroopwafels enz.

De kinderen maken op een kladpapiertje een tekening rondom het thema Ik hou van Holland. Niet te veel details, want het moet een drukwerk worden. De tekening wordt nagetekend op beide stukjes linoleum. Als ze niet exact gelijk zijn geeft dit niet, dit is bij een tweekleurendruk zelfs leuk, omdat de voorstelling dan iets lijkt te verschuiven.
Met linomesjes in diverse maten wordt uit het eerste stukje linoleum de tekening weggesneden. Uit het tweede stukje linoleum moet de achtergrond worden weggesneden en de voorstelling zelf blijven staan (beeldaspect ruimte: positieve en negatieve voorstelling). Lijnen binnen de voorstelling moeten wel worden weggesneden.
 Laat wat druppels rode blockprint vallen op een glasplaat en rol de verf goed uit. Rol het eerste stukje linoleum helemaal in. Leg een vel tekenpapier op de drukpers en leg hierop dit linoleum. Druk de pers goed aan en haal het linoleum er weer af. Maak op hetzelfde vel papier direct een tweede afdruk, zonder nieuwe inkt op het linoleum te doen. Spoel dit eerste stukje linoleum schoon en maak op dezelfde manier twee afdrukken in blauw.

Een keer rollen, twee keer afdrukken.

Herhaal dit proces met het tweede stukje linoleum. Ook hiermee krijg je dus vier afdrukken. In totaal zijn er nu acht prints gemaakt.

2 stukjes lino, 8 afdrukken, door Sjuul groep 8

Gebruik tenslotte een of meer van de gemaakte afdrukken om een tweekleurendruk te maken. Dit doe je door bv. stukje linoleum 1 rood te maken en af te drukken op de blauwe print van linoleum 2. Zie afbeelding hieronder.

Tweekleurendruk, Evelina, groep 8

Laat de leerlingen zelf hun mooiste afdrukken kiezen en ook zelf bepalen hoe veel ze willen gebruiken voor hun eindwerkstuk. Snijd of knip de afdrukken uit met rondom 1 cm wit. Maak een mooie compositie op rood of blauw Engels karton en plak de prints op met 1 cm ruimte ertussen.

Eindcompositie van 4 prints, Malou groep 8

Gedrukte herfstbladen

Benodigdheden:

1. zwart knutselpapier op A4 formaat
2. gedroogde herfstbladeren
3. witte en blauwe plakkaatverf
4. kwast
5. kleurpotloden
6. stukje spons

Vraag de leerlingen voor deze les een aantal niet te grote herfstbladeren mee te nemen. De bladeren moeten plat gedroogd zijn, bv. in een telefoonboek.

Verf de achterkant van een blad met witte verf. Leg de geverfde kant op het zwarte vel. Leg hierop een vel papier en wrijf met de vlakke hand over het blad zodat er een goede afdruk ontstaat. Neem het herfstblad van het papier af. Herhaal dit met diverse herfstbladeren tot er een mooie compositie is. Wees voorzichtig met de volgende afdrukken; de verf van omliggende bladeren zal nog nat zijn. Laat het werk goed drogen. Kleur over de witte verf van de herfstbladeren met kleurpotlood. Gebruik warme herfstkleuren. Stempel tenslotte met een stukje spons de zwarte achtergrond blauw.

Schatkaart

Door een leerling van groep 7

Benodigheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. sterk gezette thee
3. brede platte kwast
4. kleurpotloden
5. kaars

Het tekenen van een schatkaart is altijd spannend! Een schatkaart is een kaart die je leidt naar een schat of geheime plek. Kleine tekeningetjes geven aan wat je onderweg ziet, en de weg wordt vaak aangegeven door een stippellijntje. Schatkaarten zien er vaak wat verfrommeld of vergeeld uit, alsof ze goed verstopt zijn geweest. Kinderen kennen schatkaarten vast wel uit boeken of stripverhalen. Anders zijn ze via de plaatjeszoeker van Google te vinden.
Om de schatkaart oud en vergeeld te laten lijken, moet het tekenvel worden beschilderd met sterke thee. Doe dit op een eerder moment, zodat de vellen goed kunnen drogen voor het tekenwerk begint.

Als het vel droog is, wordt de kaart getekend die de zoeker naar de schat zal moeten leiden. Kinderen maken er verduidelijkende tekeningetjes bij en kleuren vervolgens alles in met kleurpotlood. Verplicht onderdeel van een schatkaart is natuurlijk een windroos.
Een klusje dat te gevaarlijk is om door de kinderen zelf te laten doen, maar wat wel zorgt voor een mooi verweerd uiterlijk: het wegbranden van de randen. Doe dit als leerkracht zelf!
Om de schatkaart nog iets extra's te geven, kunnen de kinderen er een geheimschrift bij bedenken. Dit geheimschrift wordt opgerold en op de kaart geplakt.
Ook leuk: verzegel de schatkaart met behulp van druppels kaarsenvet, waar je, vlak voor het vet gestold is, een muntje indrukt voor de mooie afdruk!

Toffe totempalen

Door een groepje van drie leerlingen uit groep 8

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A4 formaat
2. potlood
3. dikke viltstiften
4. gekleurd fotokarton
5. schaar
6. lijm

Totempalen zijn houten standbeeld die door sommige indianenstammen werden gemaakt en worden  gezien als heiligdom. De paal werd meestal gemaakt van het hout van de cederboom en werd vaak in bonte kleuren geschilderd.
Laat afbeeldingen zien van totempalen. Bekijk en bespreek de beeltenissen die uitgesneden zijn.

In deze les tekenen groepjes kinderen gezamenlijk een totempaal. Hiervoor moeten enkele afspraken gemaakt worden: welke breedte kiezen we voor onze paal? Welke kleuren gaan we gebruiken? Welke tekening komt op welke plaats enz.
Maak groepjes van drie of vier leerlingen. Elke leerling tekent een deel van de totempaal en kleurt deze in met viltstift. Omlijn elke kleur met een dikke zwarte stift.
Elke leerling knipt zijn totempaalstuk uit. De onderdelen moeten tot een geheel worden gemaakt en op fotokarton worden geplakt. Tenslotte wordt de buitenkant van de totempaal omlijnd met een dikke zwarte markeerstift.

Beeldaspecten in deze les: lijn, vorm.

De spin Sebastiaan

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 20 bij 20 cm
2. restjes wit tekenpapier
3. gele wasco
4. ecoline of vloeibare waterverf
5. dik penseel
6. potje water
7. zwart knutselpapier
8. schaar
9. lijm

Het gedicht 'De spin Sebastiaan' van Annie M.G. Schmidt is een mooie inleiding op deze les. De kinderen tekenen een spinnenweb met een geel wascokrijtje. De handigste manier hiervoor is om eerst diagonale lijnen te trekken vanuit de hoeken van het papier. Vervolgens worden meer lijnen getekend door van boven naar beneden, van links naar rechts. De lijnen moeten allemaal door het middelpunt gaan. Hierna worden cirkels getrokken rondom het middelpunt, tot het blad vol is. Verf het vel met koude kleuren ecoline. Gebruik twee kleuren. Laat het drogen. Teken met wasco in warme kleuren een aantal bladeren op een stuk wit tekenpapier. Teken hierin ook de bladnerven. Verf de bladeren met warme kleuren ecoline. Laat de bladeren drogen.

Maak een spin van zwart knutselpapier. In het voorbeeld hierboven is de spin gemaakt van een rondje met een doorsnee van ongeveer 4 cm. Knip dit in tot het middelpunt en plak de knipkanten over elkaar zodat het middelpunt omhoog komt. Teken eventueel een kruis op de rug. Knip een kleiner cirkeltje voor het hoofd, teken er oogjes op en plak dit aan het lijf van de spin. Knip voor de poten 8 strookjes van 5 cm bij 1/2 cm. Plak de poten aan de onderkant van het lijf. Maak halverwege de poten een vouw naar binnen en op 1 cm van het eind een vouw naar buiten. Als het werk helemaal droog is, worden de blaadjes uitgenknipt en op het spinnenweb geplakt. Plak de spin vast door de onderste stukjes van de poten en eventueel de kop vast te zetten met lijm. Plak het werk op een zwarte ondergrond. Teken eventueel de spinnenweblijnen door op de achtergrond.

Stad aan het water

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A3
• blauw knutselpapier A4
• gekleurd papier en/of ribkarton
• schaar + lijm
• waterverf
• penselen
• pot water

Huizen aan het water zie je vaak twee keer: in het echt en als spiegelbeeld. Bekijk foto's van gespiegelde huizen en bespreek wat opvalt: 

• strakke huizen tegenover niet strakke spiegelbeelden 
• heldere kleuren tegenover fletsere kleuren in het spiegelbeeld

Door de huizen te knippen van papier en de reflectie te schilderen, bereik je hetzelfde effect als op de foto's.

Wat moet je doen?

1. Leg het blauwe vol in de breedte voor je.
2. Knip rechthoeken van papier en/of ribkarton in verschillende groottes en kleuren → de huizen.  
3. Knip rode driehoeken voor de daken.
4. Knip ramen en deuren uit restjes papier. Houd het simpel, want je moet straks alles naschilderen!
5. Trek met potlood en liniaal een lijn op 1 cm van de onderkant → het water. 
6. Maak een compositie van de huizen, maar laat de centimeter onderaan vrij. Begin met de hoogste huizen achteraan en leg de voorste rij kleine huizen eroverheen. 
7. Plak alles vast. 
8. Plak het blauwe vel met de huizen bovenaan het witte A3 vel. 
9. Schilder met waterverf de huizen in spiegelbeeld na. 
10. Verf tot slot het water blauw.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7.