Griekse vazen

Wat heb je nodig?

• bruin inpakpapier of papieren zak
• Oost-Indische inkt of zwarte stift/fineliner
• wit bordkrijt
• gekleurd papier voor achtergrond
• lijm
• schaar

In de Griekse oudheid speelde aardewerk in het dagelijks leven een grote rol. Het werd gebruikt om levensmiddelen in te bewaren, bijvoorbeeld wijn, olijfolie en water. Vaak werd het aardewerk versierd. Zo is er aardewerk waarbij de figuren rood zijn en de achtergrond zwart en andersom. Op Wikipedia staat veel informatie over Grieks aardewerk, vooral over de stijlen in de versiering van de vazen.

Instructie

Bekijk afbeeldingen van Grieks aardewerk. Bespreek enkele vormen:

amfoor - kruik met aan beide kanten een oor zodat hij gemakkelijk kon worden opgetild. Hij werd zowel voor vloeistoffen als vaste stoffen gebruikt.

krater - mengvat voor wijn en water. De Grieken lengden hun wijn altijd met water aan en soms voegden ze kruiden toe om de smaak te veranderen.


kylix - drinkschaal, plat of op sierlijke voet, met twee horizontale orenom de schaal gemakkelijk door te kunnen geven.

stamnos - groot wijnvat met deksel en twee hoog opgezette oren. Meestal heeft de stamnos een buik die aan de bovenkant breder wordt en een korte hals.

 

Bekijk de motieven (organische en geometrische) op de vazen en benoem ze: dieren, planten, bloemen, driehoeken, spiralen, fabelwezens enz. 

Wat moet je doen?

1. Vouw een stuk bruin inpakpapier dubbel.
2. Teken met bordkrijt tegen de vouw een halve Griekse vaas. 
3. Vouw het vel dan zo dat een afdruk van het krijt op de andere helft komt. 
4. Teken op de vaas met inkt of stift figuren en randjes. Maak ook zwarte randjes waar je motieven uitspaart. 
5. Knip de vaas uit en plak hem op een gekleurde achtergrond.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Mooie Medusa?

Wat heb je nodig? 

• zwart papier A3 
• plakkaatverf in blauw, groen, zwart en wit
• kwasten
• potten met water

De mythe van Medusa

In het oude Griekenland woonde Medusa, een mooie vrouw met glanzend haar. Iedereen bewonderde haar en dat maakte haar hoogmoedig. Ze vond zelfs dat ze mooier was dan de godin Athena. Dat pikte de godin niet en ze sprak een vloek uit; hierdoor werden de haren van Medusa giftige slangen en iedereen die ze aankeek versteende. Medusa vluchtte en leefde jarenlang in een grot tussen de versteende lichamen van reizigers die haar per ongeluk waren tegengekomen.
Perseus kreeg de opdracht haar te doden. Met een zwaard en spiegelend schild ging hij de grot in. Hij keek strak naar zijn schild om te kijken waar Medusa was. Terwijl de slangen naar hem sisten, sloeg hij haar hoofd eraf. Perseus nam het hoofd mee als trofee. De blik van Medusa bleek een machtig wapen tegen het kwaad.

Deze mythe is de aanleiding voor een tekenles: teken het hoofd van Medusa met slangenhaar in (uiteraard!) koude kleuren. 

Wat moet je doen?

1. Teken het hoofd van Medusa met de slangen eromheen.  
2. Verf alles in koude kleuren. Let op: je maakt lichte kleuren door druppels donkere verf bij de lichte te mengen, en dus niet andersom.

Beeldaspecten: kleur (koud), nuance. 

Technieken: kleurnuances aanbrengen in verf. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.

Margot Frank, uit de schaduw van Anne

Janny van der Molen schreef eerder twee boeken over het leven van Anne Frank, maar haar zus Margot bleef in Annes schaduw staan. Hoog tijd om Margot daaruit te halen en een eigen boek te geven, volgens Van der Molen. 

Over Margot Frank is echter veel minder bekend. Ze hield wel een dagboek bij net als Anne, maar dat is niet bewaard gebleven. Veel van wat we over Margot weten komt uit het dagboek van Anne. Margot is slim, rustig en serieus - tegenpool van de ongedurige en opstandige Anne. 

Uit de schaduw van Anne is een biografie, dagboek en infoboek ineen. Margot's leven wordt beschreven tegen de achtergrond van het opkomend nazisme. De Duitse familie Frank vlucht naar Nederland en duikt in juli 19942 onder in het Achterhuis. We lezen over Margot als zus, dochter en vriendin. Over haar schooltijd en de roeiclub waarvan ze lid was. Vooral de foto's van of met Margot hierbij zijn indrukwekkend. 

Toch is er, ondanks gedegen speurwerk van de schrijfster, niet heel veel meer bekend geworden over Margot dan we al wisten. Daarom heeft Van der Molen ervoor gekozen zelf dagboekfragmenten te bedenken als aanvulling op de informatieblokken. 

dagboekfragment Margot

Margot Frank, uit de schaduw van Anne is een prachtig vormgegeven boek. Dat kun je wel overlaten aan de Anne Frank Stichting met wie Van der Molen samenwerkte. In 12 hoofdstukken lezen we over de aanloop naar en het verloop van de Tweede Wereldoorlog en hoe Margot in die tijd leefde. Rijke taal, een schat aan foto's en illustraties en veel om over na te denken. Een aanwinst voor de schoolbibliotheek. 

Margot Frank, uit de schaduw van Anne kwam uit op 16 februari 2026, de 100e geboortedag van Margot. 

Een tekenles bij dit boek vind je hier.

Algemene gegevens

Titel: Margot Frank, uit de schaduw van Anne

Auteur: Janny van der Molen

ISBN: 9789021687414  

Uitgeverij: Ploegsma 

Pracht aan de gracht (in groep 8)

Wat heb je nodig? 

• tekenpapier A4
• potlood
• liniaal
• Oost-Indische inkt
• kroontjespen
• pastelkrijt

Vooraf

Bekijk grachtenpanden en bespreek de diverse gevels: trap-. hals-, klok- en tuitgevel. Bespreek de details: verdeling in etages, plaatsing van de ramen, symmetrie, trapjes, jaartal etc. 

Wat moet je doen? 

1. Trek met potlood en liniaal een lijn op 5 cm van de onderkant van het tekenvel.  
2. Schets de huizen met potlood. Geef aan waar de ramen en deur komen, maar laat de details achterwege. 
3. Trek de lijnen over met Oost-Indische inkt en teken tegelijkertijd de details. Teken bootjes in de gracht. 
4. Kleur de tekening in met pastelkrijt. 

Beeldaspecten: kleur, lijn, vorm, nuance. 

Technieken: tekenen met Oost-Indische inkt. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8.

Gevangen in de oorlog

Wat heb je nodig?

1. wit tekenpapier A4
2. ribkarton
3. potlood
4. waterverf + penselen
5. pot water
6. zwart katoen of raffia
7. lijm

Een les die past bij het thema Tweede Wereldoorlog en ook gedaan kan worden als aansluiting op verhalen of boeken rond dit thema.

"We moesten iemand of meerdere mensen tekenen die in een concentratiekamp zaten. We moesten de angst en de machteloosheid zo goed mogelijk tekenen. Bij de meesten lukte dat heel goed en een heleboel tekeningen werden echt heel erg mooi.
Als we klaar waren moesten we de achtergrond schilderen met waterverf. Op het laatst moesten we met wol of raffia prikkeldraad voor de mensen maken en de tekening op ribkarton plakken. Het was een indringende opdracht; je ging er toch wel meer over nadenken."

Met dank aan Sylvia Versteeg en haar leerlingen. 

Vragende kinderen, net als Karel Appel

groepswerk leerlingen groep 3

Wat heb je nodig?

• groot schildersdoek
• doosjes
• plakkaatverf
• kwasten
• lollystokjes

Voorleesverhaal bij deze les: 
Vragende kinderen, uit het boek: Een hele kunst, van Arend van Dam en Alex de Wolf, blz. 33-35.

Of: Karel Appel uit de kapperszaak in de Dapperstraat. 

Een boek van Imme Dros, helemaal op rijm! 

Jan Appel, kapper in de Dapperstraat 

die scheert, knipt en kapt van vroeg tot laat. 

Hij heeft een zoon Karel die als hij sterft 

de kapperszaak in de Dapperstraat erft! 

De kleine Kareltje veegt het haar 

voor pappa Jan Appel bij elkaar. 

Hij schikt de kleuren zo op de grond 

dat er een kat ligt, een muis of een hond.

 

Het kunstwerk van Karel Appel

Op weg naar Denemarken wordt Karel Appel (1921-2006, CoBrA-groep) getroffen door de armoede in het Duitsland van na de Tweede Wereldoorlog. Op treinstations ziet hij kinderen bedelen om iets te eten. Het beeld van deze starende kinderen laat hem niet los.   

Om aandacht te vragen voor de situatie in Duitsland maakt hij de bedelende kinderen tot onderwerp van zijn kunstwerken. Een van deze kunstwerken is een beschilderd paneel met vierkante details van afvalhout: de vragende kindergezichten met holle ogen. Dit werk vormt de basis voor deze les. 

Van het reliëf Vragende Kinderen bestaan diverse uitvoeringen, o.a. in het Stedelijk Museum in Amsterdam. De foto hieronder heb ik gemaakt in Centre Pompidou in Parijs. 

Instructie

Laat het schilderij 'Vragende kinderen' zien en bespreek wat opvalt: 

• ruwe materialen
• felle kleuren
• kinderlijke vormen
• grote vragende ogen
• geen lach 
• de handtekening van Karel Appel staat op het werk

Vooraf: laat enkele leerlingen gekleurde vlakken op het doek schilderen. 

Wat moet je doen?

1. Beschilder een doosje in de stijl van Karel Appel: geen vrolijke gezichten, maar vragende ogen die niet blij kijken.
2. Plak je doosje op het doek.
3. Plak er eventueel armen/benen erbij in de vorm van lollystokjes.     

Beeldaspecten: ruimte, kleur, textuur, vorm. 

Vecht mee met de VOC

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A3 en A4 
• vloeibare waterverf of ecoline
• kwast
• oliepastels
• schaar en lijm
• ijscostokjes
• stanleymes
• snijplaat 

Vooraf
Tegen het eind van de Gouden Eeuw zijn de Nederlanden in oorlog met Engeland, een strijd die op zee wordt uitgevochten. In deze les tekenen we een zeeschip uit die tijd. 

Bekijk schilderijen van zeeschepen die in gevecht zijn. 

Wat valt op? Hoe herken je de Nederlandse schepen? Welke vlaggen zie je nog meer? Wat zie je op de voorgrond van het eerste schilderij? Wat valt je op aan de zeilen? Hoe kun je zien dat de schepen in gevecht zijn? 

Zeeslag Engels-Nederlandse oorlog (1666)

Schilder: Abraham Storck

Verbranding deel Engelse vloot (1667). 

Schilder:van Pieter van de Velde 

Wat moet je doen?

Stap 1

Voor de achtergrond: beschilder het A3 vel met vloeibare waterverf of ecoline. Onderaan is het water donker, verder weg wordt het lichter (voeg water toe). 

Stap 2

Teken op het A4 vel met een licht kleurtje oliepastel een VOC-schip en kleur dit in. Teken in het water etra dingen die je tijdens de zeeslag ziet, bv. mensen, vuur, anker, reddingsboot etc. Kleur in met oliepastel. Vergeet niet de zeilen wit te kleuren.

Stap 3

Verf over je tekening met blauwe vloeibare waterverf of ecoline. Dep het teveel aan verf met een papieren handdoekje van de witte zeilen. Laat drogen.

Stap 4

Knip alle delen uit en laat daarbij een randje blauw zitten. Plak ijscostokjes achter de losse onderdelen. Pak het grote blauw geverfde A3 vel en bepaal waar je het schip en de andere dingen wilt hebben. Snijd met een stanleymes sneetjes van 3 cm in het achtergrondvel. Steek de stokjes in de achtergrond en je werk is klaar.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 6.
Bron: Laatmaarleren.nl 

Glas in lood dieren

gemaakt door leerlingen van groep 7

 Benodigdheden:

1. zwart knutselpapier A4 formaat
2. vliegerpapier in diverse kleuren
3. wit potlood
4. liniaal
5. snijmat
6. snijmesje
7. lijm

Een glas-in-loodraam is een raam waarin meerdere stukken (vaak gekleurd) glas vastzitten in loden lijstjes. Glas-in-loodramen werden vroeger gemaakt omdat een raam uit één stuk glas niet te maken was. We zien glas-in-loodramen in oude huizen, maar vooral in kerken. Door de keuze voor gekleurd glas valt het licht in meerdere kleuren naar binnen.

Bekijk glas-in-loodramen, vertel over het ontstaan en het effect ervan.  

Wat moet je doen? 

1. Maak een eenvoudige tekening van een bloem of dier. 
2. Trek lijnen van die tekening naar de rand van het vel. Verdeel te grote vlakken in kleinere.
3. Maak alle lijnen 1 cm breed. 
4. Arceer met wit potlood de vlakken die uitgesneden moeten worden. 
5. Snij de witte vlakken uit. 
6. Gebruik het zwarte vel als mal om de stukjes vliegerpapier te tekenen. Knip ze met 0,5 cm extra rondom uit en plak ze achter het raam. Zorg ervoor dat nergens twee dezelfde kleuren aan elkaar grenzen. 

Beeldaspecten: lijn, vorm, kleur.
Techniek: snijden

Romeinse vazen met mozaïek

Wat heb je nodig? 

• wit tekenpapier
• restjes gekleurd papier
• zwarte stift
• schaar + lijm
• gekleurd papier voor achtergrond 

Vooraf

Bekijk vormen en motieven van Romeinse vazen en kruiken via afbeeldingen op het digibord en bespreek deze. 

Wat moet je doen? 

1. Vouw het tekenvel dubbel en teken met potlood een halve vaas tegen de vouw.
2. Trek de potloodlijn over met zwarte stift.
3. Vouw het vel zo dat je de halve vaas met potlood kunt overtrekken op de andere kant van het tekenvel.
4. Trek deze potloodlijn ook over met zwarte stift. 
5. Knip de vaas uit net buiten de zwarte lijn.
6. Knip 'scherven' van gekleurd papier.
7. Plak die zo op de vaas dat je zo min mogelijk wit overhoudt. 
8. Bepaal de meest voorkomende kleur van je scherven. Bedenk welke complementaire kleur daarbij hoort en kies deze kleur voor je achtergrondvel. Plak de vaas op dit gekleurde vel. 
9. Accentueer eventueel randen in en rond de vaas met zwarte stift. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7.

Beeldaspecten: vorm, kleur, ruimte.

Stilleven van groente of fruit

Wat heb je nodig?

• foto's van groente en fruit op A4 formaat 
• tekenpapier A4
• vloeibare waterverf
• waterverf
• penselen
• zwarte fineliner

 

Stillevens

Een stilleven is een kunstwerk of foto waarbij de kunstenaar een aantal voorwerpen opstelt en die als model gebruikt voor zijn werk. In de 17e eeuw werden zeer realistische stillevens geschilderd van bv. bloemen, huishoudelijke voorwerpen, schelpen of etenswaren. Kunstenaars uit die tijd die zich bezighielden met stillevens zijn Pieter Claes en Adriaen Coorte. 

Laat bovenstaande stillevens van Adriaen Coorte zien en bespreek ze. Wat valt op?

• zeer realistisch, lijkt op een foto
• donkere achtergrond zodat het licht op de voorstelling valt
• op het schilderij is het net wat mooier dan in het echt!

Ook nu zijn er nog kunstenaars die zo realistisch mogelijk schilderen of er nog een schepje bovenop doen: hyperrealisme of megarealisme. Schilderijen die zo echt lijken, dat het juist onwerkelijk wordt. Tjalf Sparnaay is een Nederlandse kunstschilder. Met zijn natuurgetrouwe schilderijen verwijst hij naar de stillevens uit de 17e eeuw. Zijn werken zijn, in tegenstelling tot de 17e eeuwse werken, zo groot, dat je de kleinste details kunt zien. 

Laat ook stillevens van Sparnaay zien en bespreek de verschillen met de 17-eeuwse werken. 

Wat moet je doen?

1. Teken de vrucht of groente van de foto zo precies mogelijk na. 
2. Kleur in met waterverf. Gebruik meer of minder water om de kleuren aan te passen.
3. Schilder de achtergrond met vloeibare waterverf. 
4. Laat drogen.
5. Omlijn de onderdelen met zwarte fineliner.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 3.

Beeldaspecten in deze les: kleur, nuance, ruimte (plaatsing van objecten)
Technieken: realistisch natekenen, schilderen met waterverf, omlijnen

Het rariteitenkabinet van Rembrandt

Benodigdheden:

1. tekenpapier 12 bij 12 cm
2. Oost-Indische inkt
3. kroontjespen
4. grijs potlood
5. zwart papier
6. lijm
7. diverse schelpen 

Rembrandt was schilder, etser en tekenaar, maar ook kunsthandelaar. In 1656 raakt hij failliet en om de schuldeisers te betalen, moesten zijn bezittingen worden verkocht. Een ambtenaar heeft toen een lijst gemaakt van alle spullen die zich in het huis van Rembrandt bevonden. Zo was er een grote verzameling voorwerpen uit diverse werelddelen in de 'kunstcaemer', ook wel 'rariteitenkabinet' genoemd (rare = zeldzaam).
In de kamer stonden gedroogde dieren, schelpen, afgietsels van antieke beelden, speren uit Indonesië, het schild van een schildpad, koraal, glas uit Venetië, servies, een leeuwenhuid, een slangenhuid en een kastje met munten en penningen. Zeelieden van de VOC en de WIC namen de voorwerpen vaak als privé-bagage mee naar Nederland. Zo kwamen er voorwerpen uit landen rond de Middellandse zee, het Turkse Rijk, Rusland, Afrika en Indië terecht op veilingen en in curiosawinkels.

Ets van een schelp, Rembrandt, 1650 (Rijksmuseum)

Bespreek hoe etsen worden gemaakt (filmpje van Het Klokhuis). Waarom levert een ets meer op dan een tekening? Waarom moet je de ondertekening van een ets in spiegelbeeld krassen?
Bekijk etsen van Rembrandt. Wat valt op?

• zeer gedetailleerd
• alleen lijnen 
• donkere vlakken maken d.m.v. arcering 
• levensecht
• zwart-wit
• schaduwen en lichtval

Laat leerlingen eerst oefenen in het gebruik van Oost-Indische inkt: hoe maak je dunne en dikke lijnen? Hoe maak je lichte en donkere vlakken? Wat is arceren?

Leerlingen tekenen een schelp na op de manier zoals Rembrandt dat deed. Teken met potlood, trek over met inkt. Bepaal dan waar het licht vandaan komt en arceer met potlood de schaduw van de schelp. Geef niet te veel tijd om met potlood te schetsen, 5 minuten is genoeg!

Plak alle leerlingwerken bij elkaar op een zwart vel: Het rariteitenkabinet van Rembrandt!

Beeldaspecten in deze les: lijn, nuance (aanbrengen van schaduw middels arcering), vorm (organische vormen).
Technieken: tekenen met Oost-Indische inkt.

In de stijl van Ted Harrison

Wat heb je nodig?

• groot tekenvel 
• wasco
• verf
• kwasten
• zwart sitspapier

Over de kunstenaar
Ted Harrison (1926 - 2015) is een Brits-Canadese kunstenaar die bekend staat om zijn landschapschilderijen met lijnen en kleuren. 

Harrison woonde in de noordelijk gelegen provincie Yukon. De oorspronkelijke bevolking van Noord-Canada, de inuit, gebruikten een inuksuk (in meervoud: inuksuit) als richtingaanwijzer of mijlpaal. Inuksuit worden gemaakt door stenen op elkaar te stapelen. Doordat de gestapelde stenen boven de sneeuw uitkwamen, konden inuit over de toendra navigeren zonder te verdwalen.

De gestapelde stenen die op een mensfiguur lijken, worden inunquaqq genoemd. Op de vlag van de Olympische Winterspelen 2010 in Canada stond een inunquaqq .

Instructie

Bekijk en bespreek werken van Ted Harrison. Wat valt op?

• berglandschappen
• zon en water 
• sprekende kleuren, warm en koud
• kleurvlakken gescheiden door lijnen

Bekijk foto's van inunquaqq. Hoe wordt zo'n figuur opgebouwd? Hoe komt het dat hij niet in elkaar zakt? Hoe maak je een inunquaqq van papier? Waarom kun je de armen dan niet naar beneden laten hangen? 

Wat moet je doen?

1. Teken met witte of blauwe wasco een landschap in grove lijnen.
2. Verf de vlakken met plakkaatverf: warme kleuren rond de zon, koude kleuren op de grond. 
3. Scheur stenen van sitspapier en plak deze in de vorm van een inunquaqq op je werk. 

Variant: 

1. Schilder een landschap en vul de vlakken met plakkaatverf. 
2. Trek de scheidingslijnen over met zwarte verf of markeerstift. 
3. Scheur de stenen van een inunquaqq en plak deze op. 
4. Scheur de buitenranden van het schilderwerk en plak het als geheel op een zwarte ondergrond.

Werkstukken van leerlingen uit groep 7/8.

Beeldaspecten: kleur (warm-koud, mengkleuren), lijn, vorm (organische vormen).

Technieken: kleuren mengen, schilderen, scheuren van rechte lijnen. 

De val van Icarus - net als Matisse

Door Eva, groep 5

Benodigdheden:

1. blauw knutselpapier A4 formaat
2. zwart knutselpapier
3. restjes gekleurd papier
4. schaar
5. lijm

In deze les knippen de leerlingen, net als Matisse, een voorstelling uit papier. Ze doen dit naar aanleiding van de Griekse mythe over Daedalus en Icarus. 

Matisse (1869-1954) was een Franse beeldhouwer en schilder. Hij wordt gezien als de grondlegger van het fauvisme, een stroming binnen het expressionisme.  In zijn laatste levensjaren kon Matisse niet meer schilderen en bestonden zijn kunstwerken uit knipsels. Een van zijn knipsels is het werk Icarus uit 1947. 

Lees de  mythe van Icarus voor. Hieronder de verkorte versie, de uitgebreide versie van de mythe is o.a. te vinden op www.beleven.org.  

De val van Icarus
In het oude Griekenland woonde de beeldhouwer Daedalus met zijn zoon Icarus. Daedalus was de beroemdste beeldhouwer van zijn tijd. Maar dit maakte hem ijdel en jaloers. Zijn grootste angst was dat er iemand zou komen die beter was dan hij.
Daedalus' neefje Talos was erg slim. Hij vond verschillende handige voorwerpen uit, zoals de zaag en een pottenbakkersschijf. De jaloerse Daedalus merkte dat Talos beroemder werd dan hij en duwde hem van een hoge muur af. Talos stierf. Daedalus werd opgepakt, maar wist te ontsnappen. Hij vluchtte met Icarus naar het eiland Kreta, waar koning Minos de baas was.
Op Kreta leefde een verschrikkelijk monster, de Minotaurus. De koning vroeg Daedalus een hok voor het monster te bouwen, waarin hij wel ruimte had maar waar niemand hem zou kunnen vinden. Daedalus bouwde een ingewikkeld doolhof voor de Minotaurus. Hij deed meer opdrachten voor Minos, maar was niet gelukkig en kreeg heimwee naar zijn geboortestreek. Omdat Minos hem niet zomaar zou laten gaan, besloot Daedalus te vluchten.
Hij bedacht een plan: hij zou gaan vliegen. Hij verzamelde grote vogelveren, bond die met draad aan elkaar en boetseerde onder de veren een laag stevige was. De vleugels waren zo kunstig dat Daedalus veilig kon vliegen. Ook voor Icarus maakte hij een stel veren.
"Let goed op, Icarus," zei Daedalus. "Vlieg niet te laag, want dan worden je vleugels zwaar van het water en zul je in de zee vallen. Vlieg niet te hoog, want dan smelt de was door de zon en zul je ook neerstorten. Ik vlieg voorop, doe mij precies na."
En zo gingen ze middenin de nacht op reis. Daedalus keek regelmatig om of Icarus hem volgde en of hij zijn vleugels wel snel genoeg bewoog. Maar Icarus deed het prima en Daedalus hoefde minder vaak om te kijken.
Icarus was trots dat hij zo goed kon vliegen en werd overmoedig. Hij ging hoger vliegen om meer van de omgeving te kunnen zien. Maar toen gebeurde wat Daedalus al had voorspeld: de was in de vleugels van Icarus smolt en hij stortte gillend naar beneden. Daedalus, die een stuk verderop vloog, hoorde niets. Pas veel later ontdekte hij dat Icarus weg was en begon wanhopig te roepen: "Icarus! Icarus!"
Er kwam geen antwoord. Daedalus zocht overal, maar kon zijn zoon niet terugvinden. Tot hij op de golven onder zich losse veren zag drijven ...
Daedalus werd nooit meer gelukkig. De herinnering aan Icarus en het schuldgevoel over de door hem vermoorde Talos lieten hem niet meer los. Hij stierf als een eenzaam man.

Bekijk het originele werk Icarus van Matisse en beschouw dit met de klas.
Wat zie je? Op welk moment van de dag vlogen Daedalus en Icarus, waaraan kun je dat zien? (donkerblauwe achtergrond, sterren). Wat valt je op aan het lichaam van Icarus? (ledematen hebben verschillende diktes) Wat kun je daaruit afleiden? (geen ontwerp vooraf, maar geknipt uit de hand) Wat zou het rode puntje kunnen zijn? Hoe kun je aan de afbeelding zien dat Icarus valt? (armen wijd, hoofd staat niet recht) Kun je zien dat Icarus in de zee valt? (nee) Waarin zou hij nog meer kunnen vallen?

Opdracht
Icarus viel in de zee, maar onze Icarus valt in iets anders ... en jij mag zelf bedenken waarin hij valt!
Knip uit zwart papier een mensfiguur die valt. Je mag niet vooraf tekenen, je moet 'uit de hand' knippen. Lukt het de eerste keer niet, dan pak je een nieuw vel zwart papier. Knip sterren voor in de lucht. Knip een ondergrond: waarin valt Icarus? 

Leg de losse onderdelen op blauw papier en plak alles vast.

Met dank aan Jeannette Janse

Middeleeuwse gildeborden

Wat heb je nodig?

• dik karton of triplex 
• figuurzaag
• tekenmaterialen 

Vooraf

In de Middeleeuwen waren veel ambachtslieden en kooplieden verenigd in een gilde. Dit was een vereniging voor mensen met hetzelfde beroep. Een gilde stelde regels op voor haar leden en zorgde voor uitwisseling van kennis en ervaring. Voorbeelden van ambachtsgilden zijn het bakkersgilde, weversgilde, brouwersgilde, timmermansgilde en kleermakersgilde.
Marktkooplui en marskramers waren lid van een koopmansgilde. Zij verhandelden goederen, zoals textiel, grondstoffen en voedsel.

Na een les over de gilden en het bekijken van diverse gildeborden, hebben leerlingen van groep 7 deze gildeborden gemaakt. Doel was een bord te ontwerpen waarop duidelijk te zien is met wat voor gilde we te maken hebben.

Stilleven fruit

Gemaakt door Lieke, groep 8

Benodigdheden:

1. schildersdoek
2. acrylverf
3. kwasten
4. schaal met fruit

In deze les schilderden de leerlingen zo natuurgetrouw mogelijk een schaal met fruit, net zoals de stillevenschilders dat deden in de 17e en 18e eeuw.

Bekijk een aantal van deze schilderijen en bespreek waar het om gaat bij een stilleven: compositie en kleur.