Portfoliomap groep 3-8

Aan het eind van het schooljaar nemen de leerlingen hun kunstwerken van dat jaar mee in een zelfgemaakte portfoliomap. De map is niet meer dan een dubbelgevouwen schetspapier, maar de voorkant is elk jaar anders.

Groep 3 heeft een tekening gemaakt zoals Miro (geen popart). Beschrijving hier. Van de map heb ik geen foto, wel van de inhoud:

Groep 4 heeft een map gemaakt in de stijl van Burton Morris, de meest gebruikte les van dit blog! Hier de beschrijving. 

inhoud groep 4

De mappen van groep 5: in de stijl van David Hockney. De les staat hier. De map is versierd met gedrukte ringen (wc-rol + verf). 

inhoud groep 5

De mappen van groep 6: in de stijl van als James Rizzi: beschrijving. 

Groep 7: net als Modigliani (geen popart). Beschrijving hier. 

Groep 8 zelfportret in popart stijl. Naam en jaartal moeten er nog op. Beschrijving hier. 

In de stijl van Klaas Gubbels

Over de kunstenaar

Klaas Gubbels (Rotterdam, 1934) is een Nederlands kunstenaar, momenteel wonend in Arnhem. Hij is vooral bekend van zijn stillevens van tafels, stoelen en koffiekannen. Daarnaast maakt hij beelden, veelal met dezelfde onderwerpen.
Gubbels volgde diverse kunstopleidingen en gaf zelf les aan de kunstacademie in Rotterdam. Zijn werk is in de loop der jaren steeds abstracter geworden. Een kenmerk van Klaas Gubbels is dat hij alles mijdt wat 'mooi' is. Schoonheid is voor hem onecht en houdt af van de waarheid. Hij gebruikt het onderwerp als middel; het gaat niet meer om een tafel, stoel of koffiepot, maar om humor, agressie of saaiheid. De gebruiksvoorwerpen zijn, als ze bevrijd zijn van hun functie, zelf drager van een stemming of emotie.
Gubbels gebruikt verschillende technieken: schilder- en tekenkunst, grafische technieken, maar ook foto's, collages, assemblages en beelden in glas en metaal.

Wat heb je nodig? 

• schilderdoek A4
• acrylverf   
• kwasten
• schoteltje   
• pot water

Vooraf

Laat werken van Gubbels zien en bespreek ze. 

• Welke onderwerpen komen steeds terug? 
• Wat valt je op? Veel of weinig details? 
• Diepte? 
• Kleurgebruik? 
• Perspectief?

Wat moet je doen?

1. Teken met potlood een van de onderwerpen die Gubbels ook vaak gebruikt: stoel, tafel of koffiepot.
2. Verf je afbeelding in met acrylverf. 
3. Schilder de achtergrond tot er geen wit meer te zien is. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen uit groep 7.

In de stijl van David Hockney

Op 11 juni 2026 is David Hockney overleden, een van de grootste kunstenaars van deze tijd. 

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier op A4 formaat
• oliepastels
• ecoline of vloeibare waterverf in blauw en groen
• voor achtervel: blauw papier, plakkaatverf in blauw, groen, wit en wc-rol

Over de kunstenaar 

David Hockney is (1937-2026) geboren in Engeland. Hij studeert aan de Koninklijke Academie in Londen. In 1964 gaat  Hockney naar Californië, waar hij een realistische schilderswijze ontwikkelt. Belangrijkste onderwerpen in zijn werk uit deze periode zijn zwembaden, portretten en landschappen.

Vanaf 1966 gebruikt Hockney steeds vaker foto's voor zijn kunstwerken. Hij maakt collages die helemaal bestaan uit verknipte foto's.

Na 1980 wordt zijn werk meer expressionistisch. 

Instructie
Bekijk werk van David Hockney en dan vooral de zwembaden. Bespreek hoe mensen onder water eruit zien - wapperende haren, een lichtere huid. Hoe ontstaan de glinsterende vlakken op het water?

 

Wat moet je doen?

1. Teken iemand in een zwembad in badkleding.
2. Kleur in met oliepastel. 
3. Teken achter de zwemmer met wit oliepastel een patroon van golvende horizontale, verticale en diagonale lijnen.
4. Verf het werk met blauwe en of/ groene verdunde ecoline/waterverf. Oliepastel stoot de verf af, zodat het water met de oplichtende vlakken goed zichtbaar wordt.
5. Wil je een lijst eromheen? Stempel met wc-rol en plakkaatverf cirkels op een blauw vel en plak je kunstwerk erop. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 6 en 8.  

Portret in de stijl van Modigliani

Amedeo Clemente Modigliani (1884 - 1920) was een Italiaans kunstschilder en beeldhouwer. Zijn schilderijen worden gerekend tot het expressionisme. Modigliani schilderde sterk gestileerde naakten en portretten die toch overeenkomst met het model bleef houden. Hij maakte gebruik van gestileerde en verlengde vormen: lange, ovale gezichten met uitgerekte halzen en lange ledematen, waardoor de figuren vaak een melancholieke stemming uitdrukken. De huid is vaak roestkleurig en alle vormen zijn omlijnd. Ogen, monden en neuzen staan in de gezichten niet op de 'juiste' plaats, maar zijn ook uitgerekt.

Instructie

Bekijk met de leerlingen schilderijen van Modigliani en bespreek wat opvalt:

• gezichten zijn langgerekt
• gezichten staan vaak scheef
• warme kleuren 
• de vormen zijn zwart omrand

Wat heb je nodig?

1. zwart knutselpapier op A4 
2. oliepastels
3. gekleurd papier voor achtergrond
4. tekenpotlood

Wat moet je doen?

1. Neem een vel zwart papier en verdeel dit in acht vakken: verticaal middendoor, dan horizontaal middendoor. Halveer de horizontale helften nog eens. 
2. Teken met potlood een ovaal vanaf de middenlijn tot iets boven het midden van het bovenste vak. 
3. Teken de halslijnen vanaf het midden tot aan het onderste vak. 
4. Teken de schouders. 
5. Teken de ogen en de mond. Hiertussen de neus, die langer wordt dan gebruikelijk. Zie schema.
6. Trek de potloodlijnen over met zwart oliepastel. 
7. Kleur het portret in. Raak de zwarte lijnen niet met een ander kleurtje, want dan gaat het smeren! Mocht een lichter krijtje toch zwarte vlekken krijgen, maak het dan schoon met een papieren handdoekje. 
8. Kleur de achtergrond tot er geen zwart meer te zien is. Plak het werk op een gekleurd ondervel.

Door leerlingen van groep 7.

Lief! Voor Valentijnsdag in de stijl van Robert Indiana

Wat heb je nodig?

• 4 stukjes tekenpapier 10 bij 10 cm
• potlood
• waterverf + penselen
• pot water
• fineliner 
• gekleurd papier voor achtergrond

Over de kunstenaar

Robert Indiana (VS, 1928-2018) was een popart kunstschilder en beeldhouwer. In zijn beelden en schilderijen zien we letters, cijfers en taal: korte krachtige woorden gecombineerd met geometrische vormen.
Zijn bekendste werk is ongetwijfeld het beeld LOVE. Het bestaat uit vier gestapelde letters waarbij de O schuin staat. Het beeld staat o.a. in New York. 

Blogschrijfster in New York

Laat het beeld van Robert Indiana zien. Vertel de leerlingen dat ze een Indiana werkstuk gaan maken, maar in plaats van LOVE het Nederlandse woord LIEF gaan tekenen.

Wat moet je doen? 

1. Teken in elk vak een hartje (of iets anders dat past bij het woord Lief).
2. Teken daaroverheen een letter van het woord LIEF. Maak dikke letters die je kunt inkleuren. 
3. Teken in de hartjes en letters patroontjes.
4. Kleur in met waterverf. Zorg dat de letters goed zichtbaar blijven door de keuze van de kleuren. 
5. Laat drogen. 
6. Plak de velletjes op een gekleurde achtergrond.
7. Omlijn patronen, letters en achtergrondfiguurtjes met zwarte fineliner.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 4. 

Beeldaspecten: kleur, vorm. 

Valentijnsharten - zoals Jim Dine

Valentijnsdag, dus hartjes! Roze, rood en wit zijn de basiskleuren voor deze les!

Jim Dine 

Jim Dine (1935, VS) is beeldhouwer en pop-art kunstenaar. Harten, stropdassen, ochtendjassen en gereedschappen zijn terugkerende thema's in zijn werk. Laat werken van Jim Dine en bespreek ze.

Wat heb je nodig? 

• wit tekenpapier 20 bij 20 cm
• fotokarton 10 bij 10 cm
• liniaal en potlood
• plakkaatverf + kwasten
• waterverf + penselen
• kleurpotloden 
• viltstiften
• pastelkrijt
• oliepastel
• restjes gekleurd papier, bv. crèpe- en vloeipapier, ribkarton, folie, vouwblaadjes.
• plaksel
• roze of rood papier voor de achtergrond

  

Organisatie
Verdeel de tekenmaterialen over verschillende plekken. Stimuleer leerlingen te experimenteren met de materialen. 

• Wat gebeurt er als ik met waterverf over oliepastel ga? 
• Kun je pastelkrijt en viltstift combineren? 
• Hoe zorg ik dat mijn hart naar voren lijkt te komen? 
• Wat gebeurt er als ik water op vloeipapier laat lopen? 
• Met welke materialen breng ik textuur aan? 

Iedereen mag vrij door het lokaal en daar gaan zitten waar het materiaal van zijn/haar keuze ligt. De enige beperking is het aantal stoelen bij een groep: zijn ze allemaal bezet, dan kies je een ander materiaal.

 

Wat moet je doen?

1. Verdeel het tekenvel in vier vakken van 10 bij 10 cm. 
2. Vouw het stukje karton dubbel. Teken een half hart tegen de vouw en knip uit - dit is je mal. 
3. Trek de mal om in de vier vakken van het tekenvel.
4. Kleur de hartjes en de achtergronden. Gebruik zoveel mogelijk materialen en pas verschillende technieken toe. 
5. Klaar? Plak de harten op een roze of rood ondervel.

Beeldaspecten: vorm, kleur, textuur, nuance.

Werkstukken gemaakt door leerlingen uit groep 7/8.

Valentijnshart in de stijl van Burton Morris

Dear Jacquelin,

I came across your blog and saw your student's artworks. I am truly touched that you honored my artwork in your teaching lessons and hope it was a success and inspired the children! 
I hope to show again in the Netherlands one day and feel free to keep in touch.

Your friend, Burton Morris 

(13 oktober 2011) 

Wat heb je nodig?

• diverse kleuren knutselpapier
• zwart vouwkarton 20 bij 20 cm
• gekleurd vouwkarton 20 bij 20 cm
• schaar
• lijm
• zwarte viltstift

In de Coca-Cola Company in Atlanta (VS) in 2009 zag ik voor het eerst werk van Burton Morris: colaflesjes in pop-art stijl, fel van kleur en omringd met lichtblauwe bubbels. Prachtig!

Over de kunstenaar

Burton Morris (Pittsburgh, 1964) is een Amerikaanse pop-art artiest. Hij is beïnvloed door pop-art kunstenaars uit de jaren '60 en '70 en inmiddels uitgegroeid tot de bekendste hedendaagse post pop-art artiest. Morris geeft met zijn werk een hedendaagse draai aan de traditionele pop-art. Zijn werk is vrolijk, energiek en kleurrijk. De voor hem karakteristieke lijnen in combinatie met vrolijke heldere kleuren geven zijn werk een spetterende energie. Morris' werk is bekend uit de tv-serie 'Friends' en verschijnt verder in reclamecampagnes van bedrijven als Chanel, Pepsi en Heinz. 

Bron: www.burtonmorris.com

Vooraf

Laat werk van Morris zien en bespreek de opvallende kenmerken: 

• felle kleuren
• zwarte omlijning
• weinig details
• beweging d.m.v. streepjes
• witte streepjes die lichtval suggereren 
• zwarte stervorm rondof in zijn werk

Wat moet je doen? 
1. Knip voor de achtergrond de randen van een gekleurd vouwkarton glooiend weg, zodat een kleedje ontstaat.
2. Knip een groot hart uit het tweede vouwkarton en kleine hartjes uit andere kleuren.  

3. Knip witte lichtstreepjes en plak ze op de kleine hartjes, allemaal aan dezelfde kant.
4. Knip lichtstreepjes voor het grote hart. 

5. Plak het grote hart vast op het 'kleedje' en plak de lichtstreepjes erop en eromheen.

6. Knip langgerekte driehoekjes uit de zijkanten van het kleedje. 

7. Plak het kleedje op het zwarte karton.

8. Plak de kleine hartjes rond het grote hart.

9. Omlijn alle hartjes met een zwarte markeerstift.

10. Knip de zwarte achtergrond weg maar laat 2 mm rand zitten.

11. Plak het werk op een gekleurde ondergrond en knip deze vierkant. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 7/8.

Beeldaspecten: kleur, lijn. 

Onder de deken, net als Gustav Klimt

Vooraf

Gustav Klimt (Oostenrijk, 1862 – 1918) valt onder de stroming Jugendstil. Zijn werk bestaat uit schilderijen van veelal vrouwen, maar hij heeft ook muurschilderingen, tekeningen en collages gemaakt. Klimt is veel geroemd voor het gebruik van goud in zijn schilderijen. 

Wat heb je nodig?

• foto's van leerlingen met ogen dicht
• tekenpapier A3
• schaar en lijm
• viltstiften

Een variant op deze les vind je hier. 

Kunstbeschouwing

Zet dit schilderij, Baby van Gustav Klimt, op het digibord en bespreek de opvallende kenmerken: 

• verschillende patronen in de deken
• veel kleuren
• de deken is belangrijker dan de baby
• golvende lijnen om de plooien in de deken weer te geven

Wat moet je doen?

1. Knip je foto uit en plak die op het grote vel.
2. Teken een bedframe achter je hoofd. 
3. Teken een deken en verdeel die in golvende vlakken.
4. Kleur in met patronen in kleurpotlood en/of viltstift. 
5. Teken een behangetje met patronen op de achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5. 

Beeldaspecten: lijn, kleur.

Pompoenen, net als Yayoi Kusama

Benodigdheden:

• zwart papier A4
• gekleurd papier
• zwarte markeerstift
• zwarte fineliner
• schaar
• lijm 
• wit potlood

Over de kunstenaar

Yayoi Kusama (1929) is een Japanse kunstenares. Ze maakt schilderijen, beelden en grote installaties met spiegels en veel licht die oneindigheid symboliseren. Al haar kunstwerken hebben een ding gemeen: stippen. Ze wordt daarom ook wel 'princess of the polka dots' genoemd. 

Al op jonge leeftijd wilde Kusama kunst maken, maar haar traditionele Japanse ouders vonden dit maar niks. Daarom vertrok ze naar New York en sloot zich aan bij de kunstenaars daar, waaronder Andy Warhol. 

Als klein meisje had Kusama een hallucinatie waardoor ze in paniek raakte: de bloemen in een bloemenveld begonnen tegen haar te praten. De bloemen zagen eruit als stippen en zo ver ze kon kijken zag ze deze stippen. Dit gaf haar het gevoel dat ze verdween in een oneindige wereld vol stippen. 

Deze ervaring vormt de basis voor haar latere werk: "Onze aarde is slechts een stip onder de miljoenen sterren in de kosmos. Stippen vormen een weg naar de oneindigheid." 

Ook al is Kusama inmiddels in de 90, ze schildert nog elke dag. 

Kusama's kunst

Bekijk werk van Kusama en bespreek dit. Wat valt op? 

• grote en kleine stippen geven de vorm van een voorwerp aan
• achtergronden van schilderijen bestaan vaak uit driehoekjes
• veel pompoenen
• felle kleuren

Links:

Museum Tate, Londen, wie is Yayoy Kusama

Kusama museum, Tokio, info voor kinderen 

Opdracht: 

1. Teken op gekleurd papier drie pompoenen en knip ze uit. Geef met dikke en dunne stippen de segmenten van de pompoen aan.
2. Teken op het zwarte vel met wit potlood driehoekjes. Begin met een zigzaglijn en teken van daaruit verder. 
3. Plak de pompoenen op de achtergrond en zorg voor overlapping. 

Beeldaspecten: vorm, kleur, lijn, ruimte (overlapping) 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 6

Abstraheren kun je leren, net als Bart van der Leck

Over de kunstenaar

Bart van der Leck (1876-1958) was kunstschilder en vormgever. Met o.a. Theo van Doesburg, Piet Mondriaan en Gerrit Rietveld maakte hij deel uit van kunstbeweging De Stijl. De Stijl-kunstenaars zochten naar een nieuwe kunststijl die beter paste bij de toekomst.
Om tot zijn abstracte kunst te komen, past Van der Leck een proces toe dat hij 'doorbeelding' noemde. In verschillende stappen bracht hij een figuratieve voorstelling steeds verder terug tot vlakken en lijnen in rood, geel en blauw tegen een witte of grijze achtergrond. Hoewel werken van Mondriaan en Van der Leck misschien op elkaar lijken, is er toch een belangrijk verschil. Van der Leck werkt vanuit een figuratieve voorstelling die hij langzaam vereenvoudigt, terwijl Mondriaan direct vanuit abstractie werkt. 

De kunst van Van der Leck
Bekijk met de klas drie kunstwerken van Bart van der Leck zonder de titels te noemen: De Zaaier (1921), Compositie IV (1918) en Boerenmeisje met koe (1921). (i.v.m. copyright hier alleen de links naar de originelen.) 

Vraag leerlingen wat ze zien in deze werken. Wellicht komen ze niet direct op een zaaier, maar waarschijnlijk wel op een man die iets doet. Een wandelaar? Wat bedoelt Van der Leck dan met die rode blokjes? Zien ze de koe en het boerenmeisje? Hoe herken je de koe? En tot slot: wat zie je in Compositie IV? Dit is het meest abstracte werk en hierin zit geen duidelijke voorstelling; wellicht dat leerlingen wel iets zien? 

Vraag naar de overeenkomsten tussen deze werken: 

• primaire kleuren + zwart
• alleen rechte lijnen
• witte achtergrond

Wat heb je nodig?

1. actiefoto van een sporter
2. zwart A4 papier en een half A4 wit
3. restjes papier in rood, geel en blauw
4. schaar en lijm 

Wat moet je doen?

1. Zoek een foto van een sporter in actie en plak deze op zwart papier.
2. Knip uit rood, blauw en geel strookjes en vierkantjes en leg deze in de vorm van de sporter op wit papier. Tevreden? Plak ze vast.
3. Plak de blokjes-sporter en de foto-sporter op een zwart vel.  

Beeldaspecten: vorm, lijn, kleur.

Technieken: knippen en plakken. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 5. 

Kat en vogel, net als Paul Klee

Paul Klee (1879 – 1940) is een Duits/Zwitserse kunstschilder. Zijn werk zit op het grensvlak tussen figuratief en abstract. Hij schildert landschappen, portretten, dieren, mythologie, geheimzinnige machines. Behoort het tot het kubisme, expressionisme of surrealisme? Van elke stroming nam hij iets mee. Klee zocht patronen en motieven in allerlei kunstvormen: Afrikaanse, kunst, islamitische versieringen, kleding, maar ook uit kindertekeningen. Klee liet meer dan 9000 kunstwerken na. 

Kat en vogel uit 1928

Wat heb je nodig?

1. vierkant tekenpapier A4
2. potlood
3. zwarte markeerstift
4. waterverf
5. penselen

Wat zie je? 

• de kop van een kat met een vogeltje boven de ogen. Wat zou dit betekenen? Droomt de kat van zijn prooi? 
• de linkerkant van het hoofd is breder dan de rechterkant 
• grote ogen met verticale pupillen
• het ene oog lijkt groter dan het andere 
• warme kleuren, behalve de ogen  
• felroze neus in de vorm van een hart

Wat moet je doen? 

Stap 1: Vouw het tekenvel in vieren. Schets met potlood een W.

Stap 2: Zet een stip op de vouw en trek er licht krommende lijnen heen: de bovenkant van het hoofd.  

Stap 3: Trek de lijnen van stap 2 door naar beneden. 

Stap 4: Teken de ogen van het midden tot aan de zijkant. Teken de pupillen.

Stap 5: Teken de neus, snorharen en het vogeltje. 

Stap 6: Kleur de tekening en achtergrond in met bv. waterverf. Trek dan de lijnen over met een zwarte stift. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 3, 4 en 5. 

Beeldaspecten: kleur, lijn, vorm.

Stappenplan idee: Blowing Rock Museum.