Bloedmooie anemonen

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. vloeipapier in verschillende tinten
3. dik penseel
4. pot water

Met vloeipapier kun je prachtige bloemen schilderen zonder echt te hoeven schilderen! In deze les heb ik gekozen voor anemonen, maar andere bloemen zijn uiteraard ook mogelijk.

Om een anemoon te maken, vouw je een vloeipapiertje drie keer om tot je een rechthoek hebt. Deze rechthoek bestaat nu uit zes lagen. Knip uit de rechthoek een bloemblad - je hebt er dan meteen zes, voldoende voor een bloem!
Leg het stapeltje bloemblaadjes aan de kant en knip op dezelfde manier uit verschillende kleuren vloeipapier grote en kleine bloemblaadjes.
Maak de plek op het tekenvel waar de eerste anemoon moet komen goed nat met een penseel en water. Leg de bloemblaadjes een voor een rondom een denkbeeldige witte cirkel (hier komt later het zwarte hart van de bloem) op de natte plek. Het vloeipapier zal zichzelf vast trekken aan het tekenpapier. Plak op deze manier alle bloemen vast. Overlapping mag, en ook over de rand werken is goed. (beeldaspect: ruimte)
Knip tenslotte uit zwart vloeipapier kleine en iets grotere rondjes voor de bloemharten. Plak deze ook met water vast.
 Je zult zien dat het vloeipapier is gaan 'bloeden': het geeft kleur af. Hoe feller de kleur van het vloeipapier, hoe beter het bloedt (beeldaspect: nuance). Lichte tinten bloeden minder. De kleuren van het vloeipapier lopen in elkaar over. Als het goed is, geeft het zwarte vloeipapier kleurstralen af in de bloemen. Als dit niet het geval is, moet je er nog een keer met een kwast water overheen gaan. Voorzichtig, zodat de boel niet gaat schuiven.
 Laat het bloemenvel iets aandrogen, maar niet helemaal droog worden. Trek de bloemblaadjes er af, en je bloedmooie anemonen zijn klaar.

Met vloeipapier - - - - - - - - - Vloeipapier verwijderd

Landschap van vloeipapier

Benodigdheden:

1. vloeipapier in diverse kleuren
2. behangerslijm, extra dun
3. lijmkwastjes
4. wit tekenpapier op A4 formaat

Bekijk foto's van diverse landschappen: berglandschap, vulkaanlandschap, kustlandschap, rivierlandschap, heuvellandschap, vlak landschap.
Bespreek de verschillen tussen deze landschappen.

De leerlingen gaan van vloeipapier een eigen landschap maken. Hiervoor mogen ze de velletjes alleen scheuren; geen scharen dus! Legt uit dat de landschappen van achteraf worden opgebouwd en de voorste vellen dus pas het laatst worden opgeplakt. Beeldaspect: ruimte (overlapping). Hierdoor kunnen kleuren over elkaar heen worden geplakt, waardoor je ook meer kleurnuances krijgt. (beeldaspect: nuance). Vertel dat kleuren zachter worden door er wit vloeipapier overheen te plakken. De gletsjers op de bergen in het voorbeeld zijn ontstaat door het witte vloeipapier niet helemaal met lijm in te smeren. De droge delen blijven wit, de natte delen nemen de kleur van de onderliggende kleur aan.

Aan een zijden draadje...

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat in de lengte doorgesneden
2. wasco
3. waterverf
4. penselen
5. pot water
6. zwarte fineliner of wit kleurpotlood

In de herfst vind je in de tuin en rondom school vaak de mooiste spinnenwebben. Vooral als de ochtenddauw op de draadjes in de zon glinstert, lijkt zo'n web een waar kunstwerkje. 

In deze les gaan de leerlingen een spinnenweb met spin tekenen, nadat ze eerst buiten hebben gekeken hoe deze eruit zien. Hoe is het web opgebouwd? Hoeveel basisdraden zie je? Hoe ziet de spin eruit? Hoeveel poten heeft hij? Hoe zien die poten eruit? 

Bovenaan een half wit tekenpapier teken je met witte wasco (zorg voor scherpe punten!) een web. Een van de basisdraden moet in het midden van het papier uitkomen, omdat daaraan straks de spin getekend wordt. Teken met zwarte wasco een spin en verbindt zijn lijf met het web door de middelste basisdraad met wit door te trekken naar beneden. 
Verf met waterverf en veel water het hele blad in een kleur naar keuze. Daar waar wasco zit, zal de verf niet pakken. Laat het werk drogen (je ziet de dauwdruppels van de waterverf op het spinrag!) en plak het dan op een gekleurde achtergrond. Teken het web verder op de achtergrond, met zwarte fineliner of wit kleurpotlood - afhankelijk van de kleur.

Katten, in de stijl van Rosina Wachtmeister

Wat heb je nodig?

1. dik tekenpapier A3 
2. plakkaatverf in meer kleuren, waaronder zilver
3. kwasten
4. kranten
5. potten water
6. papieren doekjes

Rosina Wachtmeister 
Rosina Wachtmeister (1939) is een Oostenrijkse kunstenares die in Capena bij Rome woont. Voor haar werk laat ze zich inspireren door de voor haar alledaagse dingen: de rust van Capena, de zon, haar katten en muziek.

Bekijk schilderijen van Wachtmeister en bespreek wat opvalt:

• gebruikt vaak zilver en goud in haar werk 
• gezichten zijn ingedeeld in kleurvlakken
  
• schilderijen stralen vrolijkheid uit
• figuren en vlakken zijn met dikke lijnen omgetrokken.
• sprekende ogen als gevolg van omlijning.  

Wat moet je doen?  

1. Schets met potlood een of meer katten op je tekenvel.
2. Verf ze met plakkaatverf en pas de stijl van Wachtmeister toe. 
3. Verf de achtergrond. 
4. Maak de omlijningen pas als het werk droog is. Gebruik een dun penseel.  
5. Plak je werk op een passende ondergrond. 
6. Signeer je kunstwerk met naam en jaartal, net als Wachtmeister.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7.

Diep in de zee

Door leerlingen van groep 7

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4-formaat
2. witte wascokrijtjes
3. waterverf
4. penselen
5. zout (niet te fijne korrels)

Diep in de zee leven veel verschillende dieren, en niet alleen vissen! Maak een woordveld over zee- of oceaandieren en bekijk foto's van verschillende dieren.

De leerlingen tekenen met witte wasco op een wit tekenvel een zeedier, ook de details. Niet te veel details tekenen, want er moet ruimte overblijven voor de kleur: daar waar wasco zit, zal de waterverf niet pakken. Eventueel kun je nog waterplanten tekenen. 
Als de tekening klaar is, verf je het dier met waterverf en een dun penseel. Je mag de witte lijnen raken, maar ga er niet overheen met de verf, anders krijgt je achtergrond straks dezelfde kleur als het dier. 
Verf de achtergrond in kleuren van de zee: blauw en groen. Gebruik hierbij veel water, zodat de kleuren mooi in elkaar overlopen (nat-in-nat techniek). 
Als alles geverfd is, strooi je zout over de nog natte achtergrond. Het zout neemt water op, en dit geeft een mooi sprankelend effect als het werk straks droog is. Veeg de zoutkorrels met je hand weg als het werk droog is. 

Heteluchtballonnen

Door leerlingen van groep 8

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier
2. viltstiften
3. fineliner
4. vloeibare waterverf
5. kwast en pot water
6. schaar en plaksel
7. gekleurd papier als achtergrond
8. dun touw

Heteluchtballonnen kennen we allemaal. Bij mooi weer zien we ze soms boven de huizen varen. 
We bekijken foto's van luchtballonnen en bespreken hoe ze eruit zien. We kijken naar het kleurgebruik, de reclameboodschappen, de vorm en de grootte. We bekijken hoe de manden eruit zien en ontdekken dat je, als je beneden staat te kijken, ook de onderkant van de mand ziet. Op een foto met meerdere luchtballonnen zien we dat de ballonnen steeds kleiner worden naarmate ze verder weg zijn (beeldaspect: ruimte).

Verf je tekenvel met verdunde vloeibare waterverf lichtblauw. 
Terwijl dit vel ligt te drogen, teken je op een ander tekenvel drie of vier luchtballonnen (een grote, een middelgrote en een of twee kleinere) en kleurt deze in met viltstift. Knip uit. 
Vervolgens teken je manden, met daarin silhouetten (zwarte fineliner) van ballonvaarders. Ook deze knip je uit. 

Plak het lichtblauw geverfde vel op een grote vel gekleurd papier. Maak een compositie van de ballonnen met een of twee overlappingen (beeldaspect ruimte). Laat de ballonnen ook over de gekleurde rand vallen. 
Plak de ballonnen en mandjes vast; plak de hoofden niet vast, maar buig ze iets terug zodat het lijkt alsof de mensen over de rand van de mand kijken. Plak stukjes touw tussen de manden en de ballonnen. 

Dit is ook een leuke opdracht om als groepswerk laten doen.

Kijk nou: Delfts blauw!

Wat heb je nodig?

1. papieren bordjes (zonder plastic laagje)
2. viltstiften in diverse kleuren blauw
3. voorbeelden van Delfts blauwe motieven

Delfts blauw is aardewerk met blauwe versieringen dat van oudsher in Delft wordt gemaakt. Het ontstond aan het einde van de 16e eeuw als goedkoop alternatief voor het blauwwitte Chinese porselein. In de periode 1650-1750 waren in Delft zo'n honderd aardewerkfabrieken. 
Tegenwoordig is er nog één fabriek in Delft die 'echt' Delfts blauw produceert: De Porceleyne Fles. Alle aardewerk voorwerpen worden hier nog met de hand beschilderd. 

Vooraf
Bespreek met de leerlingen foto's van Delfts blauw aardewerk. Welke motieven en afbeeldingen zie je? Wat voor patronen herken je? Hoeveel kleuren blauw zie je?

Wat moet je doen?

1. Teken op de rand van het bord een patroon (herhalende vorm). 
2. Teken iets in het middengedeelte.
3. Kleur alles in met verschillende kleuren blauw.

Door leerlingen van groep 7.

Lijnen in beweging

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. grijs potlood
3. zwarte fineliner
4. dikke viltstiften

Een les om te ervaren hoe lijnen een beweging kunnen accentueren. 
Bekijk vooraf met de leerlingen hoe de ledematen staan bij een beweging. Vraag een leerling voor de klas om bewegingen te laten zien. Hoe staan de armen en benen dan?  Naar welke kant buigt een arm/been?
Op het papier teken je met grijs potlood drie of vier figuurtjes in beweging. Het gaat om simpele figuren, bestaand uit bolletjes en strepen. Trek de figuurtjes over met fineliner over. Laat de binnenkant van de cirkels wit. 
Trek rondom de figuurtjes viltstiftlijnen in twee kleuren. Oefen dit eerst op een kladje om te zien hoe de kleuren reageren als ze door elkaar lopen. De lijnen zullen steeds glooiender worden en daarmee de beweging van de figuurtjes accentueren. 
In het voorbeeld is gekozen voor twee kleuren die dicht bij elkaar liggen (beeldaspect: nuance). Minder spectaculair misschien, maar ook minder geklieder! En een goede motorische oefening!

Door Rens en Milan, groep 8

Schatten van het strand

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. aquarelpotloden of waterverf
3. penselen en water
4. zwart papier
5. schaar en lijm
6. zwarte fineliner

Na de vakantie is het leuk om te tekenen wat je aan het strand hebt gevonden: schelpen, zeesterren, krabbetjes, scheermesjes...
Verdeel een wit A4-vel in vier stroken van 7 cm hoog. Teken in deze vier vakken vier horizonlijnen. Teken diverse dingen die je aan het strand kunt vinden, en schets daarbij zo dun mogelijk. Kleur de onderdelen in met waterverf of aquarelpotloden, waarbij je kleurnuances aanbreng door meer of minder te verdunnen.
Verf het strand goudgeel en de lucht blauw.
Als alles droog is, worden de schelpen omrand met een zwarte fineliner.
Knip de vier stroken los en plak ze met een centimeter tussenruimte op een zwart vel papier: een vitrine met schatten van het strand!

Grachtengordel

Door Anne, groep 8

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. oost-indische inkt of fineliner
3. potlood

Grachtenhuizen kennen verschillende gevels: de trapgevel, halsgevel, klokgevel, tuitgevel, lijstgevel en tuitgevel. 

Laat de vijf gevelvormen op het digibord zien en bespreek ze. 

Zoek op internet foto’s van grachtenhuizen of laat de kinderen deze zelf zoeken. (zoekterm canal house of grachtenhuis). Bespreek de andere kenmerken van grachtenhuizen: trap ervoor, jaartal erop, symmetrie in de ramen, luiken, ornamenten enz.

Geef alle kinderen een tekenvel en spreek af dat ze allemaal op 5 cm van de onderkant een lijn zetten. Dit is de gracht. Later kunnen dan alle tekeningen aan elkaar geplakt worden tot een lange grachtengordel.

Zet de huizen met potlood -schetsend- op het tekenvel. Geef aan waar de ramen komen, de trapjes, de deuren en hoe de gevels eruit zien. Teken met Oost-Indische inkt de huizen af. Door het gebruik van Oost-Indische inkt is het werken met een liniaal niet mogelijk. Niet erg, want de huizen zien er door die minder strakke strepen ook meteen wat ouder uit!

Herinnering aan de zomer 2

Benodigdheden:

1. vierkant tekenpapier, 20 bij 20 cm
2. kleurpotloden

Verdeel het tekenpapier in vier vakken. Teken in elk vak een herinnering aan de zomer die voorbij is. Versier de vakken met vier verschillende randen.