Zeepaardje

Wat heb je nodig? 

• tekenpapier A4
• witte wasco
• vloeibare waterverf 
• penselen
• zout

Vooraf

Een zeepaardje is een vis, maar ziet er niet zo uit. 

Bekijk foto's bespreek de kenmerken. 

• het hoofd lijkt op dat van een paard
• lange snuit
• bolle buik
• lange, oprolbare grijpstaart 
• geen schubben, maar rijen knobbels of stekels (beenringen) 
• zwemt rechtop

Wat moet je doen?

1. Oefen het tekenen van een zeepaardje op een kladje. 
2. Lukt dit, teken dan met witte wasco een zeepaardje. Niet te veel details, er moet ruimte overblijven voor de kleur.
3. Verf het zeepaardje met waterverf en een dun penseel. 
4. Verf de achtergrond met blauwe en groene waterverf. Laat de kleuren in elkaar overlopen. 
5. Strooi zout op de nog natte achtergrond.
6. Laat drogen.
7. Wijf het zout er met je handen af.
   

Kloddermonsters

Vooraf
Een les om het begrip symmetrie uit te leggen.

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A4
• plakkaatverf
• schaar + lijm 
• zwarte watervaste stift
• gekleurd papier

Wat moet je doen?

1. Vouw het tekenpapier dubbel. 
2. Kies drie kleuren verf en druppel wat op het vel. Niet te dicht bij de randen, blijf in de buurt van de vouw.
3. Vouw het vel dubbel. 
4. Wrijf met vlakke hand over het tekenvel zodat de verf zich mengt en verplaatst. 
5. Houd het vel tegen het licht om te zien of de verf goed is verspreid.
6. Vouw het vel open en laat het drogen.
7. Trek het kloddermonster met een dikke zwarte stift om. 
8. Zoek naar vlekken die ogen, oren, armen, tentakels o.i.d. kunnen voorstellen en trek deze ook om.
9. Knip het monster uit met een wit randje van een halve centimeter. 
10. Plak het op een gekleurde achtergrond.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 6.

Striptaal

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 10 bij 10 cm
• wit tekenpapier 31 bij 31 cm
• plakkaatverf
• kwasten
• viltstiften
• zwarte markeerstift
• liniaal

Inleiding

Striptekenaars geven geluiden soms op een speciale manier weer. Met letters of woorden bereiken ze zo een speciaal effect. Dit heet een klanknabootsing of onomatopee. Voorbeelden: vroeoemmm = draaiende motor, splash = vallend water,  tonk = iemand die zijn hoofd stoot. 

De klanknabootsingen gaan vaak samen met een beweging. Dit kun je zien aan de vorm of richting van de letters of aan de letters zelf. Ook zie je bij het woord passende symbolen, zoals sterretjes bij TONK of waterdruppels bij  SPLASH.

Opdracht

1. Maak op het blaadje van 10 bij 10 een striptekening met een klanknabootsing. 
2. Teken op het grote vel een kader van 1 cm breed.
3. Teken je tekening van het kleine blaadje in vergrote vorm na. Moeilijk? Maak dan een raster op het grote vel: teken hokken van 3 bij 3 cm en hokjes van 1 bij 1 cm op het kleine vel. Nu kun je de kleine tekening goed natekenen.
4. Kleur in met viltstift (kleine onderdelen) en plakkaatverf (grote vlakken). Kies heldere kleuren en laat de rand buiten het kader wit. 
5. Trek alle lijnen en het kader om met zwarte stift.
6. Zet je naam plus © teken in het witte kader. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8.

Op zoek naar de kameleon

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4
• oliepastelkrijtjes
• schaar
• dubbelzijdig plakband

Wat moet je doen?

1. Kies vier of vijf kleurtjes oliepastel die mooi bij elkaar passen. Kleur hiermee vlakken in op je tekenvel. Laat rondom elk vlak een strook van een halve centimeter wit. 
2. Teken op een ander vel een kameleon.
3. Kleur deze op dezelfde manier en met dezelfde kleuren in. Vergeet de witte randjes niet. Laat om de ogen een randje wit en maak de ogen zwart.
4. Knip de kameleon uit met een randje van een halve centimeter wit. 
5. Zoek hoe de kameleon het mooist op de ondergrond past en plak vast met dubbelzijdig plakband. De kameleon ligt nu iets hoger dan de ondergrond; dit geeft een mooi ruimtelijk  effect.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8.

Gestapelde vogels

 

Wat heb je nodig?

• tekenpapier 20 bij 40 cm
• potlood
  
• wasco
  
• vloeibare waterverf 
• kwasten
  

Wat moet je doen?  

1. Teken met potlood drie of meer vogels die boven op elkaar zitten. Hoe hoger de rij, hoe kleiner de vogels moeten zijn. 
2. Kleur de vogels in met wasco. 
3. Verf de achtergrond met vloeibare waterverf en laat daarbij een rand van circa 1 cm wit.

Tekeningen gemaakt door leerlingen uit groep 5/6.

Kleurige kippen

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A3
• oliepastelkrijtjes
• plakkaatverf
• kwasten
• gekleurd papier voor achtergrond

Wat moet je doen?

1. Trek een horizonlijn op het tekenvel.
2. Teken met potlood een kip.
3. Kleur in met felle kleurtjes oliepastel. 
4. Schilder de achtergrond met plakkaatverf.

Door leerlingen van groep 8. 

Knappe kippen

Wat heb je nodig?

• blauw papier A4
• oliepastels
• geel papier A4
• lijm

Wat moet je doen?

1. Teken op blauw papier een kip volgens de aanwijzingen op How to draw a chicken. 
2. Maak er een knappe kip van door hem naar eigen fantasie in te kleuren met oliepastels. Meng de kleuren voor mooie overgangen. 
3. Teken een horizonlijn en kleur de grond. 
4. Teken iets op de horizonlijn om diepte te creëren, bv. een hekje of huis.  
5. Scheur de randen van het blauwe vel weg en plak de knappe kip op een geel vel. Teken eventueel eieren rondom de kip.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7/8. 

Jij bent mijn begin

Jij bent mijn begin, Octavie Wolters

'Alles wat leeft komt uit de lente,' zei moeder Haas. 'Waar ligt dat, de lente?' vroeg Haassie. 'In het oosten,' zei vader haas. 'Volg de rivier, zij zal het je wijzen.'

Zo begint de reis van Haassie op zoek naar zijn oorsprong. Hij rent zo hard als hij kan naar het oosten, waarbij de rivier hem als zwijgzame vriend de weg wijst. Hij reist door de winter, de herfst en de zomer naar de lente. Onderweg ontmoet hij verschillende dieren die hem aanmoedigen om door te rennen. Uiteindelijk komt hij terug bij het hazenleger, waar het inmiddels lente is. Haassie beseft dat het einde van zijn zoektocht ook zijn begin is. 
'Ik ben waar ik begonnen ben,’ zei Haassie. Zijn moeder knikte. ‘Mijn begin, dat ben jij.'

De tekst wordt ondersteund door prachtige, grote zwart-wit linosnedes. Of is het juist andersom, en worden de illustraties ondersteund door die enkele tekstregels onderaan de platen? 

Algemene gegevens: 
Titel: Jij bent mijn begin
Tekst en illustraties: Octavie Wolters 
Jaar van uitgifte: 2025
ISBN: 9789021687070
Uitgeverij: Ploegsma

In de klas

'Jij bent mijn begin' biedt allerlei aanknopingspunten voor op school, zowel in de onder- als de bovenbouw. Ga met leerlingen op zoek naar de filosofische laag door te praten over waar je vandaan komt, met wie je je verbonden voelt en waar je je thuisvoelt. Zoek de bijzonderheden over de rivier, die niets zegt maar toch communiceert. Bespreek de seizoenen. Bestudeer de afbeeldingen en onderzoek hoe Octavie Wolters emoties laat zien bij de dieren. En natuurlijk maken leerlingen zelf een linosnede (bovenbouw) of foamafdruk (onderbouw) net zoals Octavie Wolters! *

* Deze foamafdrukken bij het boek Het lied van de spreeuw van Octavie Wolters zijn gemaakt in groep 2. De leerlingen Jill en Naämi konden al wel hun eigen naam schrijven, maar nog niet in spiegelbeeld! 

Het beste nest

Het beste nest voor vogels in de winter is een kleurrijk vogelhuisje dat  beschermt tegen sneeuw en kou.

Wat heb je nodig? 

• tekenpapier
• oliepastel
• vloeibare waterverf
• kwasten
• 3D tape
• geprinte vogel *

Wat moet je doen? 

1. Teken een vogelhuisje op een stok.
2. Misschien hangt er ook een vetbol of pindaslinger aan het huisje.
3. Kleur in met oliepastel. 
4. Teken met witte oliepastel sneeuwvlokken en een laagje sneeuw op het huisje.
5. Schilder de achtergrond met vloeibare waterverf. Laat een rand van een cm rondom wit voor een extra winterse look. 
6. Teken een vogeltje op een ander stuk papier en kleur in of * kleur de geprinte vogel in. 
7. Plak de vogel bij het huisje met 3D tape zodat hij iets naar voren komt. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 3.

Beeldaspecten: ruimte, kleur, vorm 

Wijze uilen

Wat heb je nodig?

1. wit tekenpapier A4
2. zwarte viltstiften in verschillende diktes of Oost-Indische inkt
3. gele ecoline of vloeibare waterverf
4. penselen
5. zwart papier
6. foto's van uilen

Over de uil
Bespreek uiterlijke kenmerken van uilen aan de hand van foto's.
Uilen zijn nachtdieren. Ze slapen overdag en jagen 's nachts. Hun gezicht is rond en afgeplat. De ogen zijn groot, waardoor ze ook 's nachts goed op afstand kunnen zien. Ze kunnen hun kop 270 graden draaien en kunnen zo in alle richtingen kijken. 

Uilen hebben een haaksnavel en krachtige klauwen met veren erop. Twee klauwen zijn naar voor gericht en twee naar achter. De oren bestaan uit een opening, soms bedekt met een oordeksel. De oren moeten niet verward worden met de oorpluimen die bv. de ransuil heeft. Oorpluimen zijn  veren en zitten niet op de plaats van de oren.
De meeste uilen hebben een mix van bruine, zwarte, witte, en grijze veren. De kleuren bieden camouflage en zo kan de uil zich goed verbergen.

Wat moet je doen?

1. Schets met potlood een uil op een tak. Denk aan de kenmerken van de uil zoals die besproken zijn. 
2. Teken met zwarte stiften in diverse diktes patronen aan op de lichaamsdelen van de uil. Door verschillende patronen te tekenen herken je de afzonderlijke onderdelen van de uil. Maak delen donkerder door de patronen dichter op elkaar te tekenen.
3. Kleur de ogen en de snavel geel of oranje, de rest blijft zwart.
4. Verf de achtergrond geel met ecoline of vloeibare waterverf. Zorg dat je de tekening niet raakt, want dan loopt de inkt uit. Blijf daarom zo'n halve centimeter uit de buurt van de uil. 
5. Plak je werk op een zwarte achtergrond.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Beeldaspecten: lijn, vorm, nuance.

Kat en vogel, net als Paul Klee

Paul Klee (1879 – 1940) is een Duits/Zwitserse kunstschilder. Zijn werk zit op het grensvlak tussen figuratief en abstract. Hij schildert landschappen, portretten, dieren, mythologie, geheimzinnige machines. Behoort het tot het kubisme, expressionisme of surrealisme? Van elke stroming nam hij iets mee. Klee zocht patronen en motieven in allerlei kunstvormen: Afrikaanse, kunst, islamitische versieringen, kleding, maar ook uit kindertekeningen. Klee liet meer dan 9000 kunstwerken na. 

Kat en vogel uit 1928

Wat heb je nodig?

1. vierkant tekenpapier A4
2. potlood
3. zwarte markeerstift
4. waterverf
5. penselen

Wat zie je? 

• de kop van een kat met een vogeltje boven de ogen. Wat zou dit betekenen? Droomt de kat van zijn prooi? 
• de linkerkant van het hoofd is breder dan de rechterkant 
• grote ogen met verticale pupillen
• het ene oog lijkt groter dan het andere 
• warme kleuren, behalve de ogen  
• felroze neus in de vorm van een hart

Wat moet je doen? 

Stap 1: Vouw het tekenvel in vieren. Schets met potlood een W.

Stap 2: Zet een stip op de vouw en trek er licht krommende lijnen heen: de bovenkant van het hoofd.  

Stap 3: Trek de lijnen van stap 2 door naar beneden. 

Stap 4: Teken de ogen van het midden tot aan de zijkant. Teken de pupillen.

Stap 5: Teken de neus, snorharen en het vogeltje. 

Stap 6: Kleur de tekening en achtergrond in met bv. waterverf. Trek dan de lijnen over met een zwarte stift. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 3, 4 en 5. 

Beeldaspecten: kleur, lijn, vorm.

Stappenplan idee: Blowing Rock Museum.

Zeeschildpad

Benodigdheden:

1. tekenpapier A3 en A4 formaat
2. blauwe vloeibare waterverf
3. witte plakkaatverf
4. wc-rolletje
5. viltstiften
6. oliepastel
7. schaar
8. lijm
9. plantensproeier

Wat moet je doen?

1. Teken met oliepastel waterplanten op het A3 tekenvel.
2. Spuit wat water op het vel en laat er enkele druppels vloeibare waterverf in vallen. De verf verspreidt zich in het water, eventueel geholpen met een penseel. Laat drogen.
3. Stempel met een wc-rol en witte plakkaatverf waterbubbels op het werk. Laat drogen.
4. Teken op het A4 vel een schildpad. 
5. Verdeel het schild in vlakken. Kleur in met drie kleuren viltstift. Kleur de poten en kop met oliepastel.
6. Knip de schildpad uit en plak op het A3 vel. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 5

Beeldaspecten: kleur, ruimte. 

Technieken: stempelen, tekenen, knippen.

Honden in het museum, door Arthur Japin

In Honden in het museum vertelt schrijver Arthur Japin over twee van zijn grote liefdes: honden en kunst. Japin nodigt ons, samen met zijn hond Basso, uit voor een rondleiding door een denkbeeldig museum vol met echte kunstwerken waarin honden de hoofdrol spelen. Want wat niemand eigenlijk weet, is dat er juist in een museum heel veel honden zijn. En dat terwijl ze zelf eigenlijk nooit naar binnen mogen! 

De vriendschap tussen mens en hond is al eeuwenoud. Waar je ook kijkt, overal duiken honden op in kunstwerken. Cerberus, de driekoppige hond die in de Romeinse tijd als bewaker diende. De familiehond op de schilderijen van Jan Steen. En als je goed kijkt naar De schreeuw van Edvard Munch, dan zie je eigenlijk een bange spaniel met lange hangoren in plaats van een mens! 

De getekende illustraties in dit boek zijn van Martijn van der Linden, die we ook kennen van Bob Popcorn, Tangramkat en Wat je moet doen als je over een nijlpaard struikelt. Van der Linden past verschillende technieken toe. We zien gearceerde zwart-wit tekeningen, maar ook gedetailleerde kleurige hondenportretten. Grappig is de Afghaanse windhond Kabul van Picasso, getekend in de bekende kubistische stijl van Picasso. 

Bij elke afbeelding vertelt Japin een kort verhaal. De toon is rustig en  vriendelijk, alsof je Japin het verhaal speciaal aan jou vertelt. 

Honden in het museum is een boek dat je goed kunt gebruiken als introductie bij verschillende kunstlessen op dit weblog. Een paar ideeën: 

• Het verhaal over Archie, de hond die Andy Warhol zijn muze noemde, sluit aan bij deze les. Natuurlijk kies je dan een afbeelding van een hond. 
• Of kies de les De schreeuw van Edvard Munch met als onderwerp een bange hond. 
• Met een verknipte tekening van een hond kun je deze Picassoles gebruiken. 
• Wil je liever drukken? Kies dan deze les en laat leerlingen een expressionistische hond drukken. 
• Of boetseer een hond van papier maché in de stijl van Nikki de Saint Phalle. 

Algemene gegevens 
Titel: Honden in het museum
Schrijver: Arthur Japin
Illustraties: Martijn van der Linden
Jaar van uitgifte: 2025
ISBN: 9789021686448
Uitgeverij: Ploegsma  

Kippen in de stijl van Andy Warhol

Wat heb je nodig? 

• wit papier 21 bij 14 cm
• viltstiften
• stukje karton

Wat moet je doen?

1. Verdeel het tekenvel in zes vakjes van 7 bij 7 cm. 
2. Teken op karton een kip en knip uit. 
3. Trek de mal om in de zes vakjes. Keer de mal als je wilt dat de kip de andere kant op kijkt. 
4. Kleur de onderdelen van de kippen en de achtergronden in met viltstift. Omlijn de kippen en de onderdelen ervan met zwarte fineliner en teken de poten.

Wil je deze les gebruiken om leerlingen iets te leren over kleuren, pas dan de opdracht aan. Voorbeeld:

• kleur één kip in alleen primaire kleuren
• kleur één kip in alleen secundaire kleuren
• kleur één kip in complementaire kleuren
• kleur één kip in alleen warme kleuren
• kleur één kip in alleen koude kleuren
• kleur één kip in alleen neutrale kleuren

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8.

Beeldaspecten: kleur.

Oscar de Octopus

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A3 formaat
• oliepastels
• vloeibare waterverf of ecoline
• kwast
• pot water
• zout

Vooraf

Lees het verhaal over Oscar de Octopus of het prentenboek O o octopus. Bekijk foto's van inktvissen: wat valt je op? 

Wat moet je doen?

1. Teken een inktvis: groot hoofd, grote ogen onderaan het hoofd en 8 tentakels die over en onder elkaar slingeren.
2. Kleur in met oliepastels; maak mooie patronen in de tentakels. 
3. Omlijn de inktvis eventueel met een donkerder kleur krijt.
4. Teken waterplanten met oliepastels. 
5. Besprenkel de tekening met water en laat daarin druppels vloeibare waterverf of ecoline vallen. Strooi er zout op voor een mooi effect.

Beeldaspecten: ruimte, kleur, lijn 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5.

Schaapjes voor het hek

Wat heb je nodig?

• tekenpapier
• plakkaatverf 
• tamponneerkwasten
• schilderstape
• restjes wit en zwart papier
• lijm 

Wat moet je doen?

1. Plak met schilderstape een hekje op het tekenvel. 
2. Trek een horizonlijn boven het hek. 
3. Tamponneer de wei door verschillende kleuren groen en geel aan de kwast te doen. Niet mengen!
4. Tamponneer de lucht op dezelfde manier met wit en blauw. 
5. Tamponneer bloemen in de wei.
   
6. Verwijder de schilderstap; doe dit als de verf nog nat is om scheuren van het papier te voorkomen.
7. Knip uit restjes wit papier wolkjes voor het lijf van de schapen of gebruik watjes. 
8. Knip koppen en pootjes uit zwart papier. 
9. Plak de schaapjes voor het hek. 
10. Teken met wit potlood het gezicht van het schaap.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 4.