Help, mijn naam verdwijnt!

Vooraf

In deze les combineer je perspectief tekenen met een optische illusie.

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier A4
• liniaal
• passer
• viltstiften

Wat moet je doen?

1. Leg het papier in de breedte voor je. 
2. Zet met potlood een stip halverwege de rechter zijkant. 
3. Trek met liniaal 5 strepen van de stip naar de linkerzijkant. 
4. Trek 5 strepen vanuit de stip naar de boven- en onderkant van het papier. 
5. Teken met de passer steeds grotere cirkels rond de stip tot het blad vol is.
6. Schrijf je naam in blokletters tussen twee schuine lijnen en drie blokken hoog. 
7. Maak de blokletters 3D door de onderkanten en linkerzijkanten erbij te tekenen.
8. Kleur de voorkant van de letters. 
9. Kleur de schaduwen met een andere kleur. 
10. Kies 2 kleuren (of één en laat de rest wit) en kleur de blokken om en om, net als een dambord. 
11. Omlijn de letters met fineliner.

Tekeningen gemaakt door leerlingen uit groep 8. 

Lief! Voor Valentijnsdag in de stijl van Robert Indiana

Wat heb je nodig?

• 4 stukjes tekenpapier 10 bij 10 cm
• potlood
• waterverf + penselen
• pot water
• fineliner 
• gekleurd papier voor achtergrond

Over de kunstenaar

Robert Indiana (VS, 1928-2018) was een popart kunstschilder en beeldhouwer. In zijn beelden en schilderijen zien we letters, cijfers en taal: korte krachtige woorden gecombineerd met geometrische vormen.
Zijn bekendste werk is ongetwijfeld het beeld LOVE. Het bestaat uit vier gestapelde letters waarbij de O schuin staat. Het beeld staat o.a. in New York. 

Blogschrijfster in New York

Laat het beeld van Robert Indiana zien. Vertel de leerlingen dat ze een Indiana werkstuk gaan maken, maar in plaats van LOVE het Nederlandse woord LIEF gaan tekenen.

Wat moet je doen? 

1. Teken in elk vak een hartje (of iets anders dat past bij het woord Lief).
2. Teken daaroverheen een letter van het woord LIEF. Maak dikke letters die je kunt inkleuren. 
3. Teken in de hartjes en letters patroontjes.
4. Kleur in met waterverf. Zorg dat de letters goed zichtbaar blijven door de keuze van de kleuren. 
5. Laat drogen. 
6. Plak de velletjes op een gekleurde achtergrond.
7. Omlijn patronen, letters en achtergrondfiguurtjes met zwarte fineliner.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 4. 

Beeldaspecten: kleur, vorm. 

Chocoladeletters?

Wat heb je nodig?

• tekenpapier vierkant gesneden
• wasco
• vloeibare waterverf
• kwast 

Wat moet je doen?

1. Vouw het tekenpapier in 16 vierkantjes.
2. Trek de vouwlijnen over met wasco.
3. Teken met wasco in de bovenste rij de letters s i n t.
4. Teken in de derde rij de letters p i e t.
5. Teken in de andere vakjes met wasco dingen die met de Sinterklaastijd te maken hebben.
6. Verf alle vakjes met vloeibare waterverf.
   Zorg dat er geen twee dezelfde kleuren naast elkaar komen.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 4. 

Verknipte naam

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 20 bij 20 cm
• gekleurd papier 22 bij 22 cm
• potlood
• liniaal
• viltstiften
• schaar
• lijm

Stap 1

Verdeel het witte vel in 4 vakken van 5 bij 5 cm. 

Verdeel elk vak weer in 4 vakken van 2,5 bij 2,5 cm. 

Stap 2

Teken met potlood de letters van je naam; zorg dat in elk vak een deel van een letter staat. Kleur de letters zwart. 

Stap 3

Kies 2 kleuren. Kleur 4 aaneensluitende vlakjes in kleur 1 en nog 4 aaneensluitende vlakjes in kleur 2. 

Stap 4

Knip alle vlakken los. Leg de 16 vlakken op een gekleurd vel. Zorg dat de witte en gekleurde vlakken om en om liggen. Plak ze vast. 

 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8.

Bron: arteascuola.com

Verjaardagskalender: dit ben ik!

Traditioneel aan het begin van het schooljaar is het maken van een verjaardagskalender. 

Benodigdheden:

1. tekenpapier A4 en A6 
2. viltstiften
3. kleurpotloden
4. liniaal
5. lijm
6. zwarte fineliner

Wat moet je doen? 

1. Schrijf met zwarte stift je naam op het A6-vel. 
2. Trek met drie kleuren stift lijnen rondom je naam.
   
3. Knip dit vel evt. kleiner en plak het op het A4-vel. 
4. Verdeel het A4-vel in vakjes en teken in elk vak iets wat met jou te maken heeft. 
5. Kleur in met kleurpotlood. 
6. Omlijn de tekeningetjes met zwarte fineliner. 

Ontwerp een chipszak

Wat heb je nodig?

• tekenpapier A4
• potlood
• afbeeldingen van chipszakken
• kleurpotloden
• markeerstift

Instructie
Bekijk voorkanten van chipszakken en bespreek ze. Wat valt op? 

• de naam van de chips staat meestal bovenaan de zak
• de naam is groot, soms in 3D letters en springt er echt uit 
• felle kleuren 
• de smaak is vermeld
• het gewicht staat erop
• er staat een afbeelding op van een of enkele chips  
• soms bijzonderheden in de vorm van een opvallende kreet: Nieuw, Party Pack of Minder vet 
  

Wat moet je doen?

• Teken de buitenlijnen van een chipszak. Geen rechte, maar glooiende lijnen. 
• Bedenk een naam en smaak voor je chips. Teken de naam op de zak in grote 3D letters. 
• Teken de chips die erin zitten op de voorkant. 
• Schrijf het gewicht op de zak en de eventuele bijzonderheden. 
• Kleur in met kleurpotloden of aquarelpotloden. 
• Omlijn de letters en eventueel andere details met een zwarte fineliner. 

Tekeningen gemaakt door brugklasleerlingen.

Naamplaatjes

Benodigdheden:

1. tekenpapier A4
2. zwarte fineliner
3. zwarte markeerstift
4. kleurpotloden of viltstiften

Wat moet je doen?

Schrijf met een zwarte markeerstift je naam in grote letters op het tekenvel.  Maak met zwarte fineliner kleine tekeningetjes rondom je naam: dingen waar je aan denkt, die bij jou passen of die je leuk vindt.

Bij deze opdracht zijn vele varianten: enkele of alle tekeningetjes kleuren, letters inkleuren of zelfs de hele achtergrond inkleuren. 

groep 7 Klein Heyendaal, Nijmegen

Ontwerp je eigen lettertype

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A3 formaat
2. liniaal
3. potlood
4. zwarte stiften
5. evt. gekleurde stiften 

Laat alfabetten in diverse lettertypen zien (google op letter doodling). Bekijk daarbij ook lettertypen van langer geleden, bv. gotische letters of de oude typemachine letters.  

Bespreek de afbeeldingen. De letters vormen samen een soort familie. Hoe kun je zien dat de letters binnen dit alfabet bij elkaar horen? Wat kun je zeggen over de lijnen, zijn ze dik-dun-rond-hoekig etc.? Wat voor gevoel roepen de letters op? (vrolijk, strak, deftig, schreeuwerig, gezellig, grappig etc.) 

Maak samen met de leerlingen een raster om hun letters in te tekenen - lesje liniaalgebruik :) In dit voorbeeld zijn de letters allemaal 5 cm hoog en is er een tussenruimte van 1 cm. Hierna tekenen de leerlingen hun hoofdletters eerst met potlood en trekken deze later over met verschillende diktes stiften. Eventueel inkleuren. 

Door leerlingen van groep 7

Kinderen die sneller klaar zijn, kunnen nog een serie kleine letters erbij maken in dezelfde stijl. 

Bespreek het werk door alle afbeeldingen bij elkaar te leggen en de leerlingen te laten reflecteren op elkaars werk. 

In de stijl van Roy Lichtenstein

Door Merel, groep 5

Benodigdheden:

1. gekleurd papier op A4 formaat
2. wit tekenpapier op A4 formaat
3. krant
4. liniaal en potlood
5. lijm
6. wasco
7. glitters
8. viltstiften

Roy Lichtenstein (1923 - 1997) was een Amerikaanse popart kunstenaar. Hij is vooral bekend om zijn enorm uitvergrote striptekeningen.
Na zijn kunstopleiding in New York en Columbus ging Lichtenstein zelf lesgeven. In zijn vrije tijd schilderde hij abstracte schilderijen en maakte parodieën op Amerikaanse kunst uit de jaren twintig van de vorige eeuw.
In1960 kwam hij via Claes Oldenburg in aanraking met stijlelementen uit de reclame en stripwereld. Hij ging gebruikmaken van rasters, stippen, zwarte contourlijnen en felle kleuren, waarmee hij uiteindelijk zo beroemd is geworden. Vanaf 1962 gebruikte Lichtenstein de werken van Monet, Picasso en Mondriaan als inspiratie voor zijn eigen kunst en ging hij ook zonsondergangen schilderen in hun stijl. Veruit zijn meeste werk is echter gebaseerd op advertenties en striptekeningen.

Laat werk van Lichtenstein zien via het digiboard en bespreek de belangrijke kenmerken: primaire kleuren met soms ook groen, rasterstippen zoals we ze kennen van krantenfoto's en dikke zwarte omlijningen. Laat vervolgens stripballonnen zien zoals Lichtenstein ze maakte en bespreek deze.

Door Neil, groep 5

In deze les maken de leerlingen een stripballon in de stijl van Lichtenstein. Kies een basisvorm, bijv. een wolk of een ster. Voor het maken van de ster, zie de handleiding hieronder. De wolk of ster wordt geknipt uit gekleurd papier. Hierop komt nog een wolk of ster uit krantenpapier. Vervolgens tekenen de kinderen een actiewoord op wit papier en kleuren dit in met viltstift. Knip het woord uit. Maak een mooie compositie van sterren/wolken en het woord en plak het vast. Breng actiestreepjes aan met zwarte wasco en eventueel met glitters en lijm.

Het tekenen van een ster stap voor stap:

1. Teken een cirkel op een wit papier.
2. Trek vanaf de randen van het papier met liniaal en potlood lijnen naar de cirkel. In het schema zijn dit de zwarte lijnen.

3. Trek vervolgens lijnen vanaf dezelfde plekken, maar maak ze schuin zodat er punten ontstaan. In het schema de rode lijnen.
4. Knip de delen tussen de sterpunten weg; in het schema zijn dit de blauwe vlakken.

Naam ontwerp

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A5 formaat
2. zwarte watervaste stift
3. viltstiften
4. zwarte fineliner

Elk jaar maken we in de klas een verjaardagskalender. Voor de kalender van dit schooljaar, gebruikten we deze les. De tekeningen werden geplakt op een A-4 vel, met daarop de datum van de verjaardag van de leerling.

Schrijf je naam met een dikke zwarte watervaste stift in sierlijke letters op een wit blaadje. Trek de naam om met verschillende kleurtjes viltstift. Verdeel de achtergrond in vlakken, door lijnen te trekken van boven naar beneden en van links naar rechts. Teken met fineliner patronen in de vlakken. 

Alfabet

Door Shanti en Emmy, groep 8

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A6 formaat
2. viltstiften
3. zwarte fineliner
4. twee grote vellen zwart karton
5. lijm

Geef alle leerlingen een tekenblaadje op A6 formaat (A4 in vieren gesneden). Spreek af welke leerling welke letter van het alfabet maakt. De I en de J komen op een vel, zodat er straks een groepswerk van 5 bij 5 tekeningen uitkomt.
Elke leerling tekent een grote letter, met circa 1 cm vrije ruimte rondom. Kleur de letter in zoals je zelf wilt. Kleur ook de achtergrond. Omlijn de letter en ook alle details met een fineliner. Zorg dat de letter en de achtergrond zo van elkaar te onderscheiden zijn, dat de letter goed 'naar voren' komt.
Plak twee grote vellen zwart karton aan elkaar. Plak de letters met 2 cm tussenruimte op het karton.

Groepswerk alfabet, groep 8

Letters met lussen

Door een leerling van groep 4

Een leuke les voor het moment dat de leerlingen de lusletters hebben leren schrijven. 

Benodigdheden:

1. tekenpapier gesneden op 20 bij 20 cm
2. wasco
3. ecoline/vloeibare waterverf
4. penselen
5. pot met water

Maak een rasterpatroon van hokken van 5 bij 5 cm en kopieer dit voor alle leerlingen op tekenpapier. Met wasco in diverse kleurtjes schrijven de kinderen grote lusletters in de hokken. Trek de lijnen van de vakken over met één kleur wasco. Kleur de vakken in met ecoline of vloeibare waterverf. Daar waar wasco zit, zal de ecoline niet pakken.

Kalligram

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A6 formaat (briefkaart)
2. potlood
3. fineliner

Een kalligram is een figuurtekst, waarbij woorden worden geschreven in een vorm die hun betekenis weerspiegelt. Laat op het digiboard enkele voorbeelden van kalligrammen zien. Zoek hiervoor in de Google afbeeldingenzoeker op 'kalligram' of 'calligram'. Kinderen tekenen op hun tekenvel met potlood de contouren van een woord waarvan ze een kalligram gaan maken. Met een fineliner schrijven ze hun tekening vol met het woord of de woorden die erbij horen, waarbij ze natuurlijk binnen de potloodlijnen van de tekening moeten blijven. Als de inkt is aangedroogd, kunnen de potloodlijnen worden weggegumd.

Woordkunst

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A6 formaat (briefkaart)
2. kleurpotloden of viltstiften
3. zwarte fineliner

Elke leerling bedenkt een woord dat hij wil tekenen. Het ontwerp moet de betekenis van het woord laten zien. Iemand die het woord niet kent, moet aan het ontwerp kunnen zien wat het woord betekent. Gebruik kleurpotloden of viltstiften om de letters in te kleuren. Omlijn de letters met een zwarte fineliner.

Door leerlingen van groep 6, 7 en 8

Naamkaartje in de stijl van Paul Klee

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A5 formaat
2. potlood
3. liniaal
4. viltstiften
5. zilverkleurige markeerstift

Dit naamkaartje in de stijl van Paul Klee is een leuke opdracht voor het begin van het schooljaar en ook te gebruiken voor de verjaardagskalender die elke groep aan het begin van het jaar maakt.

Paul Klee (1879 – 1940) is een Duits/Zwitserse kunstschilder. Zijn werk  valt niet onder één stroming: surrealisme, kubisme, abstractie, expressionisme zijn termen die bij zijn schilderkunst passen. 
Klee liet meer dan 9000 kunstwerken na. Hij schildert van alles: landschappen, portretten, dieren, mythologie, geheimzinnige machines. In zijn werk combineert hij abstracte en figuratieve vormen.

Laat werken zien van Paul Klee en bespreek de kenmerken. Wat zie je? Wat valt op? Laat dan het werk Blaue Nacht zien. Lijkt dit op de andere werken die je hebt gezien? Herken je de schilderstijl? Welke kleuren zijn in Blaue Nacht gebruikt? Hoe noemen we die kleuren?

Wat moet je doen?

Stap 1

Verdeel het vel met grijs potlood en liniaal in drie stroken van 5 bij 21 cm.

Stap 2

Begin links bovenaan: schrijf de eerste letter van je naam in hoofdletter. De letters moeten 5 cm hoog zijn, dus op de eerste lijn en tegen de zijkant en bovenrand van het papier komen. Zet de tweede letter van je naam ernaast en zorg er voor dat deze zowel de eerste letter als ook de schrijflijn en de bovenrand raakt. Doe hetzelfde met de rest van de letters van je naam. Als je klaar bent met je naam, begin je opnieuw. Maak zo de eerste rij vol. 

Stap 3

Ga door op de tweede regel en zorg dat de letters bovenaan de eerste regel raken. Doe de derde regel net zo, maar daar moeten de letters op de onderrand staan en de letters van de tweede rij raken. Zie voorbeeld hierboven. 

Stap 4

Gum de schrijflijnen weg, maar laat de letters staan. Dus: bij een E is de onderlijn tevens een deel van de letter, niet weg gummen dus. In het voorbeeld zijn de schrijflijnen roze.

Weg gegumde schrijflijnen. 

Stap 5

Kleur de vlakken in met vier kleuren viltstift. Gebruik niet dezelfde kleur naast elkaar. Dit voorkom je door van boven naar beneden of van links naar rechts te werken. Kies voor koude kleuren zoals Klee.

Stap 6

Klaar? Omlijn alle vakken met een markeerstift. In dit voorbeeld is gekozen voor zilver, omdat dit goed past bij de koude kleuren. 

Beeldaspecten: kleur, lijn. 

Speciale skeletten?

Door leerlingen van groep 7

Benodigdheden

1. wit tekenpapier A4 formaat
2. zwart knutselkarton
3. stanleymesje
4. snijmat
5. lijm
6. schaar

Vouw een A-viertje in de lengte dubbel. Schrijf je naam op de vouwlijn in sierlijk koordschrift. Maak de letters breder, tot circa 1 cm breed.
Of: schrijf je naam met twee potloden tegelijk in je hand.
Knip/snijd de naam uit - pas op dat je de vouw niet doorknipt-, vouw de dubbele naam open en plak deze op een zwart vel papier. Draai een kwartslag.
Skelet? Marsmannetje? Of je naam in het Chinees?

Zoek de naam!

Benodigdheden:

1. tekenpapier van 20 bij 20 cm
2. potlood
3. viltstiften of kleurpotloden
4. zwarte fineliner

Vouw het papier twee keer recht en twee keer diagonaal, zodat je acht driehoeken hebt. Teken je naam in 'bubbelletters' een van de vakken. Maak de letters tegen de vouw niet dicht. Als je tevreden bent over de letters, trek je de potloodlijnen over met een zwarte fineliner.

Ga naar het raam en trek de letters in de andere zeven vakken over met potlood. Trek de potloodlijnen weer over met een fineliner. Verbind de letters op de vouwen.

Kleur alles in met viltstift, zodat je geen verschil meer ziet tussen positieve en negatieve ruimte. Of: kleur de letters met viltstift en de negatieve ruimte met kleurpotlood (zie voorbeeld van Danjel).

Door Danjel, groep 8

Dichter bij Zee

Nederlandse kinderen schreven een gedicht over de zee: Dichter bij Zee. Een jury heeft er veertig uitgekozen. Deze gedichten staan afgedrukt op borden, verspreid langs de kust van Nederland. Van Zeeland tot Groningen kun je ze tegenkomen. Een van de gedichten heb ik gebruikt voor deze opdracht.

Benodigdheden:

1. A4 tekenpapier over de lengte doorgesneden
2. waterverf
3. penselen
4. zout
5. watervaste zwarte fineliner
6. plaksel
7. gekleurd papier voor ondergrond

Schrijf een gedicht over water.
Beschilder een tekenvel met waterverf in zeekleuren. Werk goed nat en strooi zout in het nog natte werk. De zoutkristallen zullen water opnemen en brengen textuur aan in het werk.
Laat het goed drogen en veeg het zout er weer af.
Scheur het geverfde vel in golvende stroken; houd het vel hierbij goed tussen je vingers en scheur in kleine 'stapjes'. Scheur zoveel stroken als je nodig hebt voor je gedicht. Schrijf op elke strook een regel. Plak alle stroken op een blauwe ondergrond. Versier je gedicht met bijpassende tekeningetjes.

Beeldaspecten bij deze les: kleur en textuur
Techniek: scheuren.

Een naam van faam!

Benodigdheden

1. wit papier op A4 formaat
2. zwarte watervaste stift
3. viltstiften

Opdracht
De leerlingen schrijven met watervaste stift hun naam meerdere keren op een wit vel. Door elkaar, op de kop, van boven naar beneden, het maakt niet uit. Het gaat erom dat de letters door elkaar komen te staan. Kies één schrijfstijl, blokletters of lusletters.
Als het blad vol genoeg is, kies je drie of vier kleuren die je mooi vindt; natuurlijk kun je er ook voor kiezen om meer kleuren te gebruiken. Kleur alleen die vlakken in die helemaal omsloten zijn door zwarte lijnen en die dus niet in verbinding staan met de witte achtergrond. Dit kunnen kleine vlakken zijn (van de letters - bij lusletters zijn er sowieso meer kleurvlakjes dan bij blokletters), maar ook grotere die tussen de namen zijn ontstaan. Hoe meer namen er staan, des te meer kleurvlakken zullen er zijn.
Plak het werk op een zwarte of gekleurde achtergrond. Op deze opdracht zijn verschillende varianten mogelijk. Zo kun je ook kiezen voor meerdere namen of voor verschillende woorden die bij een bepaald onderwerp horen.
Als de les over kleurenleer moet gaan, wijzig dan de opdracht door leerlingen te beperken in hun kleurkeuze: kies alleen primaire of alleen complementaire kleuren of alleen warme of koude kleuren.

Je naam in stralen

Benodigdheden

1. wit tekenpapier vierkant van 21 bij 21 cm
2. watervaste zwarte stift
3. zwarte fineliner
4. eventueel wascokrijtjes
5. zwart of gekleurd papier als achtergrond

Met de letters van je eigen naam kun je leuke dingen doen!
In deze les krijgen de leerlingen een vierkant vel tekenpapier. Vanuit het middelpunt (goed meten!) trekken ze een even aantal lijnen naar de kanten, zodat een oneven aantal vakken ontstaat. In het voorbeeld zijn tien hulplijnen getrokken die negen vakken opleveren. Binnen een vak schrijven ze hun naam in hoofdletters, waarbij de boven– en onderkant van de letters de hu-lijnen moeten raken; van binnen naar buiten of van buiten naar binnen. Door de schuinte van de vakken, worden de letters steeds kleiner, een opart effect (beeldaspect: ruimte).
Kleur de letters in met zwarte watervaste stift. In het aansluitende vak schrijf me met fineliner je naam zo vaak mogelijk. Schrijf in kleine letters en schrijf achter elkaar door. Hierbij zijn verschillende opties mogelijk: van binnen naar buiten, in een hoek, van links naar rechts enz. Op deze manier worden de stralen om en om gevuld met grote en kleine namen.
Eventueel kunnen de stralen met de grote letters nog ingekleurd worden met wascokrijtjes. Plak de tekening op een zwarte of gekleurde achtergrond.