maandag 17 april 2023

Gevangen in de oorlog

Wat heb je nodig?
  1. wit tekenpapier A4
  2. ribkarton
  3. potlood
  4. waterverf + penselen
  5. pot water
  6. zwart katoen of raffia
  7. lijm
Een les die past bij het thema Tweede Wereldoorlog en ook gedaan kan worden als aansluiting op verhalen of boeken rond dit thema.

"We moesten iemand of meerdere mensen tekenen die in een concentratiekamp zaten. We moesten de angst en de machteloosheid zo goed mogelijk tekenen. Bij de meesten lukte dat heel goed en een heleboel tekeningen werden echt heel erg mooi.
Als we klaar waren moesten we de achtergrond schilderen met waterverf. Op het laatst moesten we met wol of raffia prikkeldraad voor de mensen maken en de tekening op ribkarton plakken. Het was een indringende opdracht; je ging er toch wel meer over nadenken."

Met dank aan Sylvia Versteeg en haar leerlingen. 

vrijdag 14 april 2023

Tulpen; de lente komt!


Benodigheden:
  1. bos tulpen
  2. tekenpapier op A4 formaat
  3. witte wascokrijtjes
  4. waterverf
  5. penselen
  6. pot met water
Bekijk met de leerlingen een tulp. Hoe ziet deze bloem eruit? Wat valt je op aan de steel? En de bladeren? Hoe is de bloem samengesteld?


Zet in elk groepje een vaas met enkele tulpen. De leerlingen tekenen eerst een horizonlijn op ongeveer een derde van het tekenvel. Dit is het grasveld. In dit veld tekenen ze tulpen met witte wasco. Kijk daarvoor goed naar de tulpen die in je groepje staan en probeer ze zo natuurgetrouw mogelijk te tekenen. Zorg voor overlapping, en denk eraan dat de tulpen niet allemaal strak naast elkaar staan.


Kleur de tulpen in met waterverf. Gebruik meer water als je een lichtere kleur wilt. Op de witte wascolijnen zal de verf niet pakken.
Verf de lucht en het grasveld waarin de tulpen staan. Plak het werk na het drogen op een passende achtergrond.

Beeldaspecten in deze les: ruimte (diepte, overlapping, horizonlijn), nuance (kleuren lichter maken), kleur.
Techniek: tekenen met wasco, schilderen met waterverf.

werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7

vrijdag 7 april 2023

Ruspje Nooitgenoeg, net als Eric Carle


 Benodigdheden:

  1. wit papier A3
  2. geschilderd papier
  3. schaar
  4. lijn
  5. ronde vormen voor het omtrekken
Les 1:
Bekijk de illustraties van Carle. Wat valt op? Hoe zijn ze gemaakt? (geknipt uit geverfde vellen). Hoe zijn die vellen geschilderd? Hoe maakt hij de kleurverschillen? 
Bekijk op de website van het Eric Carle museum hoe hij te werk ging. 
Leerlingen kleuren vellen wit papier in met rood, geel en oranje (groep 1) of met rood en geel (groep 2 en 3);  niet mengen, maar steeds een ander kleurtje aan de kwast doen. Kwasten dan ook niet spoelen of schoonvegen. 
Maak daarna een tweede vel met blauw, groen en geel (groep 1) of blauw en geel (groep 2 en 3). Laat de vellen goed drogen. 

Maak tussen deze twee lessen door handzame stukken van de geverfde vellen door ze in vieren te snijden. 


Les 2: 
Trek op de achterkant van de geverfde vellen cirkels om en knip ze uit. Plak ze overlappend op een wit vel. Knip voor de kop een cirkel in een andere kleur. Teken de pootjes en knip uit. 

zondag 2 april 2023

Een zomerse zondag - Vlaamse expressionisten


Het Kunstmuseum in Den Haag brengt in samenwerking met uitgeverij Leopold bij grote tentoonstellingen prentenboeken uit. Allemaal meer dan de moeite waard om voor school aan te schaffen. Ik schreef al eerder over deze boekenserie bij de lessen over Karel Appel en M.C. Escher.
Bij de expositie Heerlijke herinneringen over het Vlaams expressionisme (maart-augustus 2023) verscheen het boek Een zomerse dag van de Vlaamse kunstenares Gerda Dendooven. 

'De Vlaamse expressionisten schilderden de poëzie van het dagelijks leven' lezen we op de achterflap. Logisch, maar vooral erg leuk, dat de teksten in dit boek volledig op rijm zijn geschreven. Aan de hand van de prenten wandelen we in en rond een Vlaams dorp waar ieder op zijn eigen manier van de zomerse zondag geniet. 

Zondagochtend negen uur.
De vroege zon strooit zacht haar vuur.
Wat is het stil, geen blaf geen zucht.
Geen vogel fladdert in de lucht. 

We zien vissers aan het water, een schilder die het zachte ochtendlicht probeert te vangen, een gezin in een bootje, kaartende mannen in een café en een schrijver die aan zijn nieuwe boek werkt.  Na de kermis wordt in de grote tent gefeest en gedanst tot de schemering invalt. De rust keert terug in het dorp. 

Door de bomen schijnt de maan.
Ook de schilders zijn naar huis gegaan.
Het was een mooie zomerdag.
En morgen is het maandag.   

De sfeervolle prenten in het boek bestaan uit collages van geknipte personen, aangevuld met getekende en geschilderde accenten. Bijzonder is dat de mensen uit slechts een kleur bestaan. De omgeving in zachte pasteltinten trekt daardoor extra aandacht. De typische Dendooven-grapjes zien we in dit boek ook, zoals de klodder verf op de billen van de vrouw van de schilder. Of de poedel die we steeds in een andere kleur tegenkomen: als schilder, circusartiest of danser. De afbeeldingen laten veel ruimte om er zelf dingen bij te bedenken.

Inspiratie voor haar boek haalde Dendooven uit schilderijen van verschillende Vlaamse expressionisten. Zo zien we het schilderij Marc groet 's morgens de dingen* van Floris  Jespers terug, evenals De grote schietkraam* van Gustave de Smet.
De titel van het boek is afgeleid van het schilderij Herinnering aan een zondag* van Edgard Tytgat. Op dit werk zien we Tytgat tijdens een zomerse namiddag aan het water, samen met  Gustave De Smet, Frits van den Berghe en hun echtgenotes. De interpretatie van Dendooven zien we terug in een van de prenten en natuurlijk ook in de titel van het boek!

* Hierop zit nog auteursrecht, dus hier geen afbeelding. 


Terugkerende onderwerpen in de schilderijen van Tytgat en De Smet zijn de kermis en het circus.  Die zien we ook in dit boek, evenals de accordeonspeler uit kunstwerken van De Smet.
Bijzonder is het kubistische tintje in sommige gezichten: ogen die je van voren ziet in gezichten die en profil zijn getekend. Kijken we naar een werk van Picasso? Nee, het is de kubistische inslag in het werk van Desmet. 

Een prachtig boek om bij een kunstles te gebruiken en te leren over de ontwikkeling van de moderne kunst in de dorpen langs de Leie. Of om gewoon lekker voor te lezen!
Te koop bij het Kunstmuseum of uw eigen boekhandel.  

vrijdag 31 maart 2023

Eén bloem maakt geen lente


Benodigdheden: 

  1. tekenpapier 
  2. waterverf
  3. penseel
  4. pot water
  5. fineliner 


Een bloem maakt geen lente, daarom schilderen wij een vel vol met bloemen en leren ondertussen hoe je waterverf verwerkt. 

Basisregel: gebruik veel water. Waterverf heet niet voor niets waterverf 😀. 
Veel kinderen gebruiken waterverf te droog. Ze duwen en draaien met een natte kwast (dat is sowieso niet goed bij waterverf!) of nat penseel in de waterverfblokjes, waar dan amper verf vanaf komt. 

Ik leg het altijd zo uit: "Maak een papje van de verf. Laat met je penseel 5 druppels water op het verfblokje vallen. Draai dan zachtjes met je penseel. Zo ontstaat een verfpapje. Is het verfpapje op? Voeg dan weer water toe." 

Wat moet je doen?
Bij deze tekenles ga je  niet vooraf schetsen met potlood. 
Schilder met waterverf bloemen op het tekenpapier. Schilder ook de achtergrond en de grond. Laat het werk drogen.
Omlijn je bloemen met fineliner en voeg dan ook details toe.
Je zult zien dat het fletse waterverfwerk ineens een prachtig kunstwerk is geworden! 


Beeldaspecten: kleur, lijn.

donderdag 30 maart 2023

Een oogje in het zeil houden

Wat heb je nodig?

  • tekenpapier 21 bij 21 cm 
  • geeltje (circa 9 bij 9 cm)
  • potlood
  • liniaal
  • kleurpotlood
  • viltstift 
Vooraf
Op-art is een afkorting van optical art, ofwel optische kunst. Op-art beweegt zich op het grensvlak van realiteit en illusie. De kunstenaar speelt een spelletje met de kijker door beelden te creëren die lijken te bewegen of diepte veroorzaken. 

Wat moet je doen?
Stap 1: Teken een oog op het midden van het tekenvel. 
Trek lijnen vanaf het oog naar de buitenranden. Belangrijk: trek een EVEN aantal lijnen, anders kun je straks geen dambordpatroon kleuren. 

Stap 2
Leg een vierkant blaadje over het oog. (Doe het zo dat er straks plek is voor nog een blaadje over het oog). Zet met potlood stippen op de hoeken. Verbind de stippen. 

Stap 3
Doe hetzelfde nog een keer op een andere plek. 


Stap 4
Trek alle lijnen over met zwarte stift. Zet om en om stippen in de vakken die zwart moeten worden. Kleur de vakken met een stip zwart. 

Stap 5
Kleur de iris van het oog met potlood. 

Voor groep 4 was deze les nog een hele uitdaging!😀

Beeldaspecten: lijn, kleur. 

woensdag 29 maart 2023

In de stijl van Hans Innemee

 

Benodigdheden:

  1. grijs papier 21 bij 21 cm (A4-8cm 😉) 
  2. oliepastel
Deze les is gedaan in een kleutergroep. In 2012 heb ik eerder een les voor de middenbouw over Innemee gedeeld op dit weblog. 

Hans Innemee (1951) is een Nederlands kunstenaar. Bekijk werken van Innemee met de klas. Ontdek samen dat het lijkt alsof er een verhaaltje in het werk zit. Welk verhaaltje past bij dat schilderij?


Bespreek kenmerken van het werk: 
  1. onderwerp: dieren
  2. weinig kleuren
  3. lijstje erom
  4. eenvoudige achtergrond
De opdracht luidt: teken jonge dieren in de lente. Kleur in met oliepastel. Maak met zwart een lijstje rond je tekening. 

dinsdag 28 maart 2023

Naar de bollen (2)

door een leerling van groep 6

De klassieker 'Naar de bollen' uit 2010 staat inmiddels in vele varianten op Pinterest, bijvoorbeeld met propjes crèpepapier.  

Benodigdheden:

  1. groen knutselpapier A4
  2. restjes papier
  3. crèpepapier
  4. schaar
  5. lijm
Trek een horizonlijn op ongeveer 1/3 deel vanaf de bovenkant . Zet in het midden een stip, dit is het verdwijnpunt. Trek vanaf de onderkant en zijkanten met potlood dunne lijnen naar deze stip. Plak propjes in de stroken in met 'bloembollenkleuren'. Knip huisjes en tulpen en plak deze op die horizonlijn.

dinsdag 21 maart 2023

Koeienparade

Wat heb je nodig?
  • tekenpapier A3 formaat
  • wasco
  • potlood
  • plakkaatverf en/of watervelf  
  • kwasten 
Wat moet je doen? 
  1. Teken met potlood een koe aan de hand van de instructie hier. 
  2. Trek de potloodlijnen over met wasco. 
  3. Kleur de koe en achtergrond met plakkaat- en/of waterverf. 
Kunstwerken zijn van leerlingen uit groep 4.

zondag 5 maart 2023

Bloemen, net als Eric Carle

door leerlingen van groep 1/2

Benodigdheden:

  1. wit schilderpapier
  2. plakkaatverf in groen, geel, rood, oranje
  3. kwast
  4. potlood
  5. schaar
  6. plaksel
  7. rond geel vouwblaadje 
  8. gekleurd papier 
Basis voor deze les is het boek Een zaadje in de wind van Eric Carle, over de levenscyclus van een bloem. 
Tien zonnebloemzaadjes worden meegevoerd door de wind. De reis is gevaarlijk en lang. Uiteindelijk groeit alleen het laatste zaadje uit tot een schitterende bloem. 

Deze les is gedaan in twee etappes. 

Les 1:
Bekijk de illustraties van Carle. Wat valt op? Hoe zijn ze gemaakt? (geknipt uit geverfde vellen). Hoe zijn die vellen geschilderd? Mengde hij de kleuren door ze te roeren? Hoe dan wel? 
Bekijk op deze pagina van de website van het Eric Carle museum hoe hij te werk gaat. 
Leerlingen kleuren de vellen wit papier in met rood, geel en oranje (groep 1) of met rood en geel (groep 2 en 3). Niet mengen, maar steeds een ander kleurtje aan de kwast doen. Kwasten dan ook niet spoelen of schoonvegen. 
Maak daarna een tweede vel met groen en geel. 
Laat de vellen goed drogen. 


Maak tussen deze twee lessen door handzame stukken van de geverfde vellen door ze in vieren te snijden. 
Leerlingen gebruiken niet hun eigen geverfde vellen meer, maar kiezen uit welke ze mooi vinden. Net als Eric Carle. 

Les 2: Plak het gele rondje (vouwblaadje) op het gekleurde papier.  
Teken op de achterkant van het rood-geel geverfde vel bloemblaadjes en knip ze uit. Plak ze rond het gele rondje. 
Teken achterop het groen-gele vel een stengel en bladeren. Knip ze uit en plak ze aan de bloem. Is de steel te kort? lak dan verschillende stukjes onder elkaar.