Surrealistische gang

Door Lieke, groep 8

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 24 bij 24 cm
2. waterverf
3. penselen
4. potlood
5. liniaal
6. water
7. tijdschrift
8. schaar en lijm
9. rubber foam 

Laat surrealistische werken zien van bv. Dali en bespreek de term surrealisme. 

Voer de eerste twee stappen van deze les via directe instructie uit: de leerlingen volgen de aanwijzingen die de leerkracht geeft.

Stap 1

Trek twee diagonale lijnen. Teken rondom het snijpunt een vierkantje van 8 bij 8 cm. Zet rondom het vierkant stippen telkens op 1 cm. Zet aan de buitenranden van het vel stippen om de 3 cm. 

Stap 2

Verbind de tegenoverliggende stippen d.m.v. lijnen. Zet op de diagonale lijnen streepjes op 2 cm en verbind deze met elkaar, zodat er een dambordpatroon ontstaat. 

Stap 3

Kleur de vakjes in met waterverf. Kies steeds twee kleuren bij elkaar en houd beide wanden gelijk qua kleur.

Stap 4

Snijd enkele hokjes aan drie kanten los, vouw het papier om en plak hier een plaatje uit een tijdschrift achter. 

Stap 5

Knip uit foam twee mensfiguren en plak ze op alsof ze zweven in de ruimte. 

Bron: There's a dragon in my artroom, Phil Brown.

Bomen in vier seizoenen

Door Yalisa, groep 5

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A6 formaat (briefkaart)
2. wattenstaafjes
3. plakkaatverf
4. gekleurd ribkarton
5. zilver en/of goudstiften
6. fiberfill of watten
7. lijm

Hoe kun je aan een loofboom zien welk seizoen het is? Welke kleuren herken je in de lente, zomer en herfst? Hoe ziet een boom eruit in de winter? 

Bespreek deze vragen aan het begin van deze les. Zet op het bord de kleuren die bij het voorjaar horen (lichtgroen, groen, wit, roze - bloesem), welke bij de zomer horen (groen, donkergroen, geel) en de herfstkleuren (bruin, oranje, rood, geel). In de winter zijn de takken kaal. 

De leerlingen gaan voor elk seizoen een boom maken. Aan de kleuren van de kruin moet te zien zijn welk seizoen het is. De stam wordt 'geschilderd' met een wattenstaafje, de kruin mag alleen gestipt worden. Denk eraan dat in de herfst ook blaadjes op de grond liggen! 

Gebruik fiberfill (sneeuw) voor de boom in de winter. 

Plak de bomen netjes op een stuk gekleurd ribkarton; zorg dat de randen rondom gelijk zijn. Versier het ribkarton met goud- en zilverstift en zet de namen van de seizoenen boven de bomen.  

Organisatie: 

Per groep een eierdoos met de verschillende kleuren verf. Geef de leerlingen elk een wattenstaafje voor de boomstam. Voor het stippen: per kleur een staafje voor gezamenlijk gebruik.

Door Faya, groep 5

Met dank aan Maureen Kaal 

Uilen in maanlicht

Achtergrond van verdunde ecoline

Benodigdheden:

1. tekenpapier 60 bij 25 cm
2. wit tekenpapier
3. bruin inpakpapier
4. Oost-Indische inkt
5. vloeibare waterverf of ecoline
6. kwasten
7. penselen
8. gladde vleeswarenschaaltjes van schuim
9. potlood
10. glasplaat
11. inktroller
12. blockprint
13. bordkrijt
14. schoteltje

's Ochtends: Leg de opdracht helemaal uit. Vertel hoe de les georganiseerd is en wat je van de leerlingen verwacht. Vraag hulp van een stagiaire of leerling uit groep 8 voor de eerste stap van deze les, het schilderen van de achtergrond. Maak hiervoor een plek vrij in de gang en laat steeds twee of drie kinderen tegelijk gaan.

Achtergrond van verdunde vloeibare waterverf met toevoeging van druppel Oost-Indische inkt.

's Ochtends: de achtergrond:
Leg een schoteltje op het grote vel papier; dit is de maan, die blijft wit. Beschilder het vel met zeer sterk verdunde Oost-Indische inkt of vloeibare waterverf (ook deze met veel water verdunnen) en een grote kwast in één richting. Zorg dat het schoteltje niet verschuift. Schilder met grote streken en laat aan de randen een stukje wit. Laat drogen.

's Middags: drukken en verven. 
Verdeel de klas in twee groepen. Groep 1 schildert de tak, groep 2 gaat drukken.

Groep 1: Tak schilderen:
Schilder met Oost-Indische inkt een tak met zijtakjes op het grote vel geschilderde papier. Denk eraan dat een tak naar het eind toe steeds dunner wordt. Ga niet om de maan heen, maar schilder er doorheen. Mocht de tak te weinig afsteken tegen de grijze achtergrond, dan kun je later, als het werk droog is, met wit bordkrijt de contouren nog omtrekken voor een beter contrast.

Groep 2: Uiltjes drukken:
Elke leerling krijgt twee stukjes foam. Teken twee verschillende uiltjes in het schuim door er met potlood in te drukken. Niet te hard, dan druk je door het foam heen, maar ook niet te zacht - er moet een duidelijke afdruk te maken zijn.
Rol blockprintverf uit op een glasplaat. Rol de verf op het stukje schuim. Leg daarop een blaadje (denk eraan, vooraf op elk blaadje je naam schrijven!) en wrijf er met vlakke hand overheen. Trek het blaadje eraf en de afdruk is klaar. Maak meerdere afdrukken in verschillende kleuren en op verschillende papiersoorten. In deze les hebben we wit tekenpapier en bruin inpakpapier gebruikt.

Een leerling die klaar is met drukken, neemt plaats aan de schildertafel en begint met zijn tak. Leerlingen die klaar zijn met de tak, gaan drukken.

Volgende dag:
Knip de uiltjes met een millimeter ruimte rondom uit. Trek met geel bordkrijt een cirkel rond de maan en veeg deze iets uit. Maak een collage van de uiltjes, denk aan overlapping (beeldaspect ruimte). Plak ze op de takken.

Achtergrond verdunde Oost-Indische inkt, takken omlijnd met bordkrijt

Alle werken gemaakt door leerlingen van groep 6. 

Lollybomen, in de stijl van Hundertwasser



Over de kunstenaar

Friedensreich Hundertwasser (1928-2000) was een Oostenrijks architect en kunstenaar, bekend geworden door zijn kleurrijke gebouwen die ontworpen  zijn met aandacht voor milieu en natuur.. Rechte lijnen ontbreken en veel  van zijn kleurrijke gebouwen hebben een typisch torentje. Hundertwasser is hierbij duidelijk beïnvloed door de Spaanse architect Gaudi.

Ook de schilderijen van Hundertwasser zijn schilderijen zijn uitbundig van kleur en bevatten voornamelijk glooiende lijnen.

Laat foto's van gebouwen van Hundertwasser zien. Bespreek de opvallende kenmerken: kleurgebruik, glooiende lijnen. Laat dan enkele schilderijen zien en vraag wat opvalt:

• gebruik van kleine vlakken omlijnd met zwart
• glooiende en vaak parallel lopende lijnen
• vaak terugkerende spiraalvormen
• felle kleuren

Vraag de klas waar de spiraalvormen aan doen denken. Waarschijnlijk zullen ze op lolly's uitkomen. Lollybomen, die gaan wij vandaag ook tekenen! Demonstreer het tekenen van een spiraal; begin in het midden.

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 35 bij 35 cm
• zwart knutselpapier
• stukken spons
• plakkaatverf
• goud- en zilverkleurige stiften
• passer of verschillende ronde voorwerpen
• schaar en lijm
• zwarte oliepastel

Wat moet je doen?

1. Stempel het witte vel vol met sponsafdrukken in kleuren die je mooi vindt en leg het werk te drogen. 
2. Trek op zwart papier met potlood verschillende ronde voorwerpen om. 
3. Teken met goud- of zilverstift spiralen in de rondjes. Vul de ruimte tussen de lijnen op met patroontjes in goud of zilver.
4. Maak een compositie van de lollybomen op het gekleurde vel en plak ze vast. 
5. Trek met zwart oliepastel lijnen naar de onderkant van het vel, de boomstammen. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 4. 

Uilen in de boom

Door Bas, groep 7

Benodigdheden

1. grijs knutselpapier
2. wit tekenpapier
3. plakkaatverf
4. schaar
5. lijm
6. linoleum 10 bij 10 cm
7. gutsjes
8. glasplaat
9. blockprint
10. roller
11. kranten
12. drukpers

Vooraf: laat twee leerlingen een A1 vel papier beschilderen met bruine plakkaatverf en accenten in geel en rood zodat er een houtstructuur ontstaat. Van dit vel scheuren alle leerlingen in de klas hun boomstammen en takken.
Laat een tweede A1 vel beschilderen in warme roodtinten - hiervan worden straks door alle leerlingen herfstblaadjes geknipt.

Elke leerling krijgt een stukje linoleum en tekent hierop een uil. Geef eventueel voorbeeldjes van uilen voor kinderen die het moeilijk vinden. Guts dan de buitenlijnen, de vleugellijnen, ogen en snavel uit. Breng versieringen aan, bv. golfjes die veren suggereren of kies voor andere patroontjes.
Druk je uiltje meerdere keren af met twee kleuren blockprint en leg de velletjes te drogen.

Maak het kunstwerk af in een tweede les; het drogen van de blockprint duurt nl. te lang.

Scheur uit het bruin geschilderde vel een boomstam en takken. Plak deze op het grijze vel papier. Knip blaadjes uit het rode vel. Knip de uilen die je wilt gebruiken uit met een randje wit van een mm rondom. Maak een mooie collage van boom, blaadjes en uilen en plak alles vast.

Met dank aan Maureen Kaal.

Onder de regenboog

Door Yordan, groep 7

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 25 bij 34 cm
2. zwarte viltstift
3. plakkaatverf
4. kwast
5. schaar
6. lijm

Dit lesidee zag ik op Pinterest en is oorspronkelijk afkomstig van een leerkracht uit Estland.
Schilder de bovenkant van een vel wit tekenpapier met strepen in verschillende kleuren. Laat dit drogen. Teken op een tweede vel papier met dunne potloodlijnen contouren van huizen. Zorg voor overlapping. 'Kleur' de huizen in met verschillende patronen in zwarte viltstift. De huizen worden niet omlijnd, de vlakken moeten herkenbaar zijn aan de gekozen patronen.
Maak de huizenrij net zo breed als het beschilderde vel. Knip de huizenrij uit en plak het op het beschilderde papier.

Kikkers in de vijver

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A4 formaat
2. blauwe ecoline
3. water
4. kwast
5. waterverf
6. penselen
7. plakkaatverf
8. tamponneerkwast

Maak het tekenvel met water en een grote kwast nat. Laat enkele druppels ecoline op het vel vallen en verspreid deze door het papier te bewegen of er licht met de natte kwast over te gaan. Laat dit groed drogen.
Schilder kikkers met waterverf. Kies als basisvorm een peer en schilder daar de poten aan. Schilder ook halve kikkers op de rand van het vel. Stamp met een tamponneerkwart en wat groene en gele plakkaatverf waterplanten in het water.
Niet het werk op een gekleurde achtergrond.

Door leerlingen van groep 6

Draaibaar, in de stijl van Keith Haring

Door Mike, groep 6

Benodigdheden:

1. tekenpapier 20 bij 20 cm
2. potlood
3. viltstiften
4. zwarte fineliner
5. gekleurd papier
6. lijm

 Keith Haring (VS, 1958-1990) was een Amerikaans kunstenaar. Het werk wat Haring wordt als pop-art gezien, maar ook de term graffiti-art wordt gebruikt.

Al op jonge leeftijd was Haring gek op tekenen. Zijn vader, die stripverhalen tekende, was een bron van inspiratie. Door boeken en musea maakte Haring kennis met moderne kunst. Hij bewonderde het werk van Warhol, maar ook dat van Dubuffet en Christo. Vooral Christo's zienswijze sprak hem aan: kunst is niet alleen voor de elite, maar voor iedereen.
Haring ging studeren in New York. Hij ontwikkelde een eigen stijl van visuele communicatie door schilderijen, geluid en film. Hij maakte krijttekeningen in de metro, op lege billboards en op straat. Hij wilde niet commercieel zijn, kunst was immers voor iedereen, maar werd toch steeds bekender. .
Zijn eerste expositie was in 1982, met schilderijen, beelden, beschilderde stukken doek en on-site werk. In de jaren erna exposeerde hij wereldwijd. In 1990 overleed hij aan de gevolgen van aids.

Laat werk van Haring zien. Bespreek wat opvalt:

• stripachtige mensen
• weinig details
• dikke zwarte lijnen als contouren
• felle kleuren
• streepjes die beweging aangeven

Voor deze opdracht tekenen de leerlingen figuurtjes in Keith Haring stijl. De tekening moet druk en vol worden en daarbij ook draaibaar zijn: de figuurtjes staan dus niet allemaal op dezelfde manier, maar worden kriskras op de tekening verspreid. Verder moeten ook figuurtjes op de rand van het blad komen, zodat het lijkt alsof er ook van het blad af nog van alles gebeurt (beeldaspect ruimte: afsnijding). 
Kleur alle figuurtjes in met één kleur viltstift. Omlijn met een zwarte fineliner en voeg daarna bewegingsstreepjes toe.
Plak het werk op knutselpapier dat dezelfde kleur heeft als de gekozen viltstiftkleur.

Zie ook mijn andere lessen over Keith Haring:

'In de stijl van Keith Haring groepswerk'

'In de stijl van Keith Haring'

Door Ellen, groep 6

Zeilen op het water

 

Door leerlingen van groep 4

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. potlood
3. waterverf
4. wasco
5. penselen
6. pot water

Zet halverwege het vel met groene wasco een horizonlijn. Teken hierboven met groene wasco een golvende lijn voor de struiken. Teken met potlood twee zeilboten in het water, waarbij het achterliggende bootje kleiner is (beeldaspect ruimte: diepte). Kleur de zeilboten in met wasco in vrolijke felle kleuren. Maak met witte wasco wolken in de lucht en kleur ze wit. Teken met witte wasco golfjes in het water.
Verf de lucht, de struiken en het water met waterverf en gebruik daarbij veel water. De wasco zal de verf afstoten zodat wolkjes en golven weer te zien zijn.

In de stijl van Roy Lichtenstein

Door Merel, groep 5

Benodigdheden:

1. gekleurd papier op A4 formaat
2. wit tekenpapier op A4 formaat
3. krant
4. liniaal en potlood
5. lijm
6. wasco
7. glitters
8. viltstiften

Roy Lichtenstein (1923 - 1997) was een Amerikaanse popart kunstenaar. Hij is vooral bekend om zijn enorm uitvergrote striptekeningen.
Na zijn kunstopleiding in New York en Columbus ging Lichtenstein zelf lesgeven. In zijn vrije tijd schilderde hij abstracte schilderijen en maakte parodieën op Amerikaanse kunst uit de jaren twintig van de vorige eeuw.
In1960 kwam hij via Claes Oldenburg in aanraking met stijlelementen uit de reclame en stripwereld. Hij ging gebruikmaken van rasters, stippen, zwarte contourlijnen en felle kleuren, waarmee hij uiteindelijk zo beroemd is geworden. Vanaf 1962 gebruikte Lichtenstein de werken van Monet, Picasso en Mondriaan als inspiratie voor zijn eigen kunst en ging hij ook zonsondergangen schilderen in hun stijl. Veruit zijn meeste werk is echter gebaseerd op advertenties en striptekeningen.

Laat werk van Lichtenstein zien via het digiboard en bespreek de belangrijke kenmerken: primaire kleuren met soms ook groen, rasterstippen zoals we ze kennen van krantenfoto's en dikke zwarte omlijningen. Laat vervolgens stripballonnen zien zoals Lichtenstein ze maakte en bespreek deze.

Door Neil, groep 5

In deze les maken de leerlingen een stripballon in de stijl van Lichtenstein. Kies een basisvorm, bijv. een wolk of een ster. Voor het maken van de ster, zie de handleiding hieronder. De wolk of ster wordt geknipt uit gekleurd papier. Hierop komt nog een wolk of ster uit krantenpapier. Vervolgens tekenen de kinderen een actiewoord op wit papier en kleuren dit in met viltstift. Knip het woord uit. Maak een mooie compositie van sterren/wolken en het woord en plak het vast. Breng actiestreepjes aan met zwarte wasco en eventueel met glitters en lijm.

Het tekenen van een ster stap voor stap:

1. Teken een cirkel op een wit papier.
2. Trek vanaf de randen van het papier met liniaal en potlood lijnen naar de cirkel. In het schema zijn dit de zwarte lijnen.

3. Trek vervolgens lijnen vanaf dezelfde plekken, maar maak ze schuin zodat er punten ontstaan. In het schema de rode lijnen.
4. Knip de delen tussen de sterpunten weg; in het schema zijn dit de blauwe vlakken.