Grijs, net als Theo van Doesburg

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 
• zwart vel als achtergrond
• houtskool
• liniaal
• potlood
• lijm

Over de kunstenaar 

Theo van Doesburg (1883-1931) was een Nederlandse schilder, architect en schrijver. Hij was gecharmeerd van de abstracte kunst van Kandinsky en het kubisme van Picasso. In 1917 richtte het tijdschrift De Stijl op, waarin hijzelf en andere kunstenaars hun vernieuwende ideeën konden publiceren. Bekende kunstenaars die we ook tot De Stijl rekenen zijn Piet Mondriaan, Bart van der Leck en  Gerrit Rietveld. 

Kenmerken van de Stijl-kunstenaars

• gebruik van primaire kleuren en niet-kleuren
• horizontale en verticale lijnen 
• gebruik van geometrische vormen
• streven naar evenwicht en harmonie in het kunstwerk

Compositie 12 - abstrahering van een landschap (1918)

Centraal deze les staat dit werk uit 1917 dat in het Guggenheim Museum in New York hangt. Geen primaire kleuren, maar alleen de niet-kleuren wit en zwart en alles daartussen. Doel van de les is niet dit werk na te maken, maar de techniek van het werken met houtskool te oefenen. 

Compositie in grijs, 1919

Wat valt op?

• geen kleur, alleen niet-kleuren
• geometrische vormen met soms afgeronde hoeken
• suggestie van diepte: soms lijken de stroken omhoog te komen door gebruik van licht en donker naast elkaar
• alleen horizontale en verticale lijnen 

Wat moet je doen?

1. Oefen eerst met houtskool op een kladje. Druk hard, zacht, veeg uit. Leer zo het materiaal kennen. 
2. Verdeel je tekenvel met potlood en liniaal in rechthoeken. Kleur deze in met houtskool. Zorg ervoor dat de lijnen tussen de rechthoeken goed zichtbaar zijn. Door harder en zachter drukken, wrijven en vegen kun je kleurnuances aanbrengen.
3. Plak het werk op het zwart papier. 

Beeldaspecten: kleur, nuance, lijn, vorm.
Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Kerstkleedje in maar één kleur

Wat heb je nodig?

• knutselpapier in kerstkleur 25 bij 25 cm
• potlood en liniaal
• zilver- of goudkleurige stift
• gekleurd papier voor achtergrond

Wat moet je doen?

1. Verdeel je tekenvel met potlood in 25 hokjes van 5 bij 5 cm. 
2. Teken in elk vakje een kerstfiguurtje. 
3. Kleur ze om en om in, net als bij een dambord: òf de achtergrond òf het figuurtje wordt zilver of goud. Doordat je maar een kleur mag kiezen, moet je gebruik maken van de kleur van de achtergrond.
4. Plak je werk op een gekleurde achtergrond.

zelfde les, minder vakken

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8. 

Beeldaspecten: kleur, vorm. 

Kleurige kerstbomen

Wat heb je nodig?

• twee vellen tekenpapier A4
• waterverf + penselen  
• pot water
• zijdevloeipapier
• schaar en lijm
• kwast
• liniaal
• potlood
• lijm
• goud- en zilverkleurige stift
• witte stift of snippers uit perforator
• glitter

Wat moet je doen?

1. Schilder een achtergrond met waterverf in verschillende kleuren die in elkaar overlopen. Gebruik veel water voor mooie lichte kleuren. 
2. Kies drie kleuren vloeipapier. Vouw de blaadjes enkele keren dubbel en knip er driehoekjes en vierkantjes uit. 
3. Maak een vel tekenpapier nat met een kwast of plantenspuit en leg de stukjes vloeipapier erop. Het vloeipapier zal gaan 'bloeden'. 
4. Laat het vel goed drogen. 
5. Haal het vloeipapier eraf. Je vel ziet er dan zo uit: 
   
6. Knip langgerekte driehoeken. Gebruik eventueel het schema (een A4 vel  - aan beide zijden houd je een halve cm over). Knip een stukje van de onderkant van de driehoeken voor bomen van verschillende hoogte. 
7. Plak de drie bomen op de achtergrond. Overlapping mag. 
8. Knip van de restjes kleinere driehoeken als je meer bomen wilt. 
9. Omlijn de bomen met goud- of zilver stift en teken een simpele takkenstructuur. 
10. Teken met bruin potlood stammen. 
11. Teken met witte viltstift sneeuwvlokken of plak snippers uit de perforator rond de bomen. 
12. Plak je werk op een gekleurde achtergrond. 
13. Plak glitters op de bodem van het bos.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8.

Beeldaspecten: kleur, vorm, nuance. 

Kerstbal met dekzwart

Wat heb je nodig?

1. tekenpapier A4 
2. oliepastels of wasco
3. dekzwart
4. kwast
5. satéprikker
6. aluminiumfolie
7. lint 

Wat moet je doen?

1. Kleur het tekenvel in met oliepastels/wasco. 
2. Verf eroverheen met dekzwart en laat drogen. 
3. Kras met een satéprikker een kerstbal uit en versier deze met patronen. 
4. Knip uit aluminiumfolie een ophangkroontje. 
5. Knip een stukje lint van 10 cm. Vouw dubbel en plak het onder het kroontje bovenop de kerstbal. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8.

Beeldaspect: lijn (patroon).

Zie de maan schijnt door de bomen

Zie de maan schijnt door de bomen…. en in het licht van de maan kleurt alles blauw. 

Wat heb je nodig?

1. wit A4 tekenpapier 
2. oliepastelkrijtjes
3. blauwe inkt, ecoline of vloeibare waterverf
4. kwast
5. krant
6. schoteltje met water
7. schuursponsje

Wat moet je doen?

1. Teken een maan op de bovenste helft van het tekenvel. 
2. Schets een boom. Let op: takken worden aan het eind steeds dunner. 
3. Teken een uil of kat op een tak.
4. Kleur de boom met oliepastel in meerdere kleuren blauw. Maak kleurverschil door harder of zachter te drukken. 
5. Kleur de uil of kat ook in blauwtinten. 
6. Teken ogen, oren, snavel en streepjes (veren) met zwart. 
7. Kleur de maan wit-geel en naar buiten toe steeds donkerder geel. 
8. Omlijn alles met wit oliepastel, ook de kleinste takjes. Een lastig klusje, want het wit zie je amper. Is je witte krijtje blauw geworden, krab dit dan eraf.  
9. Doe onverdunde inkt op een schoteltje en doop de zachte kant van het sponsje erin. Tamponneer over de tekening, maar blijf nog weg bij de maan. 
10. Doe wat extra water bij de inkt als je bij de maan bent. Tamponneer de lichtere inkt in een grote cirkel rond de maan: je ziet de maan schijnen! 

 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 8. 

Beeldaspecten: nuance, kleur, lijn

December skyline

Wat heb je nodig?

1. zwart papier 20 bij 20 cm
2. wit papier
3. pastelkrijt
4. wit en geel kleurpotlood
5. schaar
6. gekleurd papier

Wat moet je doen?

1. Teken op wit papier een skyline met grachtenhuisgevels. 
2. Knip uit en kleur de randen van de huizen met pastelkrijt. 
3. Leg dit vel op zwart papier. Veeg het krijt naar boven, zodat er er een skyline ontstaat. 
4. Keer het witte vel om en herhaal het proces om een tweede rij huizen te maken. Ruil je skyline met de buren als je twee verschillende dakenrijen wilt.
5. Teken met geel/wit pastelkrijt een maan en veeg deze ook uit. 
6. Teken ramen met geel en/of wit kleurpotlood. 
7. Plak het zwarte vel op een gele of rode ondergrond voor een echte Sinterklaassfeer, of kies rood of groen in de Kersttijd. 

Piet en Sint op het dak

Wat heb je nodig?

• wit tekenpapier 
• zwart knutselpapier
• restjes geel of oranje papier
• Oost-Indische inkt
• rietjes
• vloeibare waterverf
• brede kwast
• schaar en lijm

Wat moet je doen?

1. Verf het tekenpapier blauw of paars met verdunde vloeibare waterverf. Laat dit goed drogen.
2. Laat op 1/3 vanaf de onderkant een druppel Oost-Indische inkt op het gekleurde vel vallen en blaas dit door een rietje naar boven. Doe dit enkele keren, zodat het straks lijkt alsof er takken boven de huizen uitkomen.
3. Teken op zwart papier een skyline van huizen met verschillende daken, ongeveer zo hoog als de helft van het gekleurde vel. 
4. Knip de skyline uit en plak die op het geverfde vel. 
5. Knip raampjes uit restjes geel of oranje papier en plak ze op de huizen.
6. Knip een maan en plak die in de lucht.  
7. Knip uit zwart een silhouet* van Sinterklaas of Piet en plak die op een van de daken. 

* Bovenbouwleerlingen tekenen en knippen dit silhouet zelf. Voor leerlingen uit de middenbouw kun je een patroon geven.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 7.

Sinterklaas skyline

Op de site van juf Lisette staat een leuke les  om het klaslokaal in Sintstemming te krijgen: de Sinterklaas skyline! 

Benodigdheden:

1. donkerblauw of paars papier A4
2. geel papier A4
3. zwart papier A4
4. paperclips
5. schaar en lijm 
6. stanleymes en snijmat 

Wat moet je doen? 

1. Teken op het zwarte vel een skyline van een straat. Teken er eventueel een boom bij en een Piet bij een schoorsteen. 
2. Leg het zwarte vel op een geel vel en maak ze aan elkaar vast met vier paperclips. 
3. Knip/snijd de skyline uit, waarbij je dus door twee vellen tegelijk knipt.
4. Snijd alleen uit het zwarte papier raampjes uit de huizen. 
5. Knip een maan uit het overgebleven gele papier. 
6. Plak de zwarte en gele skyline op elkaar, maar verschuif het zwarte papier een millimeter, zodat het geel naar voren komt. 
7. Kijk van welke kant de maan schijnt en welke kant van de huizen wordt verlicht. Aan die kant moet je het geel zien. 
8. Plak de maan op het blauwe vel en de huizenrij eronder. Knip de onderkant eventueel bij.

Alle afzonderlijke werken naast elkaar vormen een mooi groepswerk.

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8. 

Pimp de Sint!

Wat heb je nodig?

1. wit tekenpapier A3
2. grijs potlood
3. wasco
4. schaar en lijm
5. rood karton voor achtergrond

Vooraf

Sinterklaas heeft er zo genoeg van om steeds die rode tabberd te dragen, altijd die ouderwetse onhandige mijter op zijn hoofd te hebben en eeuwig op die saaie zwarte veterschoenen te lopen. Hoog tijd voor een opknapbeurt!

Op het bord schrijven we eerst ideetjes: een stoere pet in plaats van een mijter, vlechtjes in de baard, hippe sneakers, een bomberjack, een retro zonnebril en een paarse staf met ledverlichting. Natuurlijk gooit de gepimpte Sint het zware grote boek in de papiercontainer, want alle informatie staat immers in zijn smartphone. En daarop kan hij ook lekker de nieuwste Spaanse hits beluisteren. 

Wat moet je doen?

1. Schets een Sint op een A3 tekenvel. Niet te veel details, dat komt later bij het inkleuren. Alles mag, maar er moet wel minimaal één ding zijn dat doet denken aan de 'echte' Sinterklaas. Hij moet immers wel herkenbaar blijven 😉
2. Kleur je tekening in met wasco. 
3. Klaar? Knip je Sinterklaas uit.
4. Plak je tekening op een groot rood vel. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7. 

Spookhuis in maanlicht

Door een leerling van groep 8

Benodigheden:

1. wit tekenpapier op A4formaat
2. zwart knutselpapier
3. geel bordkrijtje
4. schaar
5. snijmesje en -mat
6. lijm
7. wit potlood
8. zwarte viltstift
9. blauwe en paarse verf
10. schoteltje
11. stukje spons

Deze les staat in het teken van Halloween en spookhuizen. Maak eerst een woordweb: waar denk je aan als je aan een spookhuis denkt: skeletten, spinnen, vleermuizen, oud, vervallen, donker, eng enz.

Scheur van het zwarte papier een strook van ongeveer 5 cm en plak die op het witte vel; de bodem. Teken op zwart papier een huis dat er vervallen en oud uitziet. Knip het uit.

Snijd met een stanleymesje de ramen en deuren eruit. Plak het op het witte vel. Teken met wit potlood details, zoals stenen, spoken, spinnenwebben. Teken met zwarte stift dingen in de raamopeningen.

Knip een rondje - de maan - uit een restje papier en leg dit los op het werk. Trek met een geel bordkrijtje een lijn van ongeveer een cm breed rondom het huis en de maan en veeg dit naar buiten toe uit.

Gebruik een stukjes spons om de achtergrond te stempelen met paarse en blauwe plakkaatverf. Kom niet te dicht bij het gele krijt.

Plak het werk op een gele ondergrond.