Aan de Amsterdamse grachten

Deel van groepswerk groep 6

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier
2. plakkaatverf
3. kwasten
4. potlood
5. lijm

Voor een bevriende leerkracht in Amerika, schilderden de leerlingen van groep 6 Amsterdamse grachtenhuizen. Vooraf spraken we over de Gouden Eeuw, de tijd waarin de voormalige pakhuizen zijn gebouwd. We bekeken  foto's van diverse grachtenpanden en bespraken de gevelsoorten (trap-, hals-, klok- en tuitgevel) en details (verdeling in etages, ramen, jaartal, trapjes etc.)

Na dit klassengesprek krijgt elke leerling een vel wit tekenpapier. Vooraf moet iedereen een streep trekken op 8 cm van de onderkant - dit is de gracht. Aan de linkerkant van het vel moet 2 cm als plakrand wit blijven.
Vervolgens tekent elke leerling een eigen grachtenpand. Laat de kinderen maximaal 5 minuten schetsen, om gekriebel te voorkomen. Verf de tekening met plakkaatverf. Schilder in de gevels stenen om de textuur aan te geven. Plak alle tekeningen aan elkaar en schilder de gracht voor de huizen. Voeg eventueel ook de tekst 'Groeten uit Holland' toe.

Hetzelfde dier, verschillende kleuren

Door Milan, groep 3

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. oliepastels
3. ecoline/vloeibare waterverf
4. penseel
5. pot water
6. schetspapier

Een les over warme en koude kleuren.
Voor deze les tekenen de leerlingen een dier naar keuze op een wit tekenvel. Als de tekening klaar is, maakt de leerkracht een kopie. Dier één moet worden ingekleurd met warme kleuren, dier twee met koude kleuren. De achtergrond wordt gevuld met ecoline of vloeibare waterverf; ook hier warme en koude kleuren.
Plak beide tekeningen onder elkaar op een groot vel schetspapier.

Pieken en dalen

Door Faya, groep 4

Benodigdheden:

1. wasco in lichte kleurtjes
2. waterverf
3. penselen
4. pot water

Bespreek met de klas het verschil tussen heuvels en bergen. Wanneer noemen we iets een berg, wanneer een heuvel? Hoe ziet de bovenkant van heuvels eruit? En die van een berg? Die kan puntig maar ook glooiend zijn. Dit is afhankelijk van de leeftijd van de berg.

Laat de kinderen stap voor stap zien hoe een berglandschap getekend kan worden. Begin met twee glooiende lijnen onderaan het vel. Trek schuine lijnen naar beneden vanaf de laagste punten. Teken dan puntige bergen hierachter. Teken achter de pieken een zon.

Vul de bergen met patroontjes in wasco in lichte kleuren. Elke berg heeft zo zijn eigen patroon. Verf de bergen en de lucht met waterverf. Doordat de wasco vet is, zullen patronen en lijnen zichtbaar blijven.

Naam ontwerp

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier A5 formaat
2. zwarte watervaste stift
3. viltstiften
4. zwarte fineliner

Elk jaar maken we in de klas een verjaardagskalender. Voor de kalender van dit schooljaar, gebruikten we deze les. De tekeningen werden geplakt op een A-4 vel, met daarop de datum van de verjaardag van de leerling.

Schrijf je naam met een dikke zwarte watervaste stift in sierlijke letters op een wit blaadje. Trek de naam om met verschillende kleurtjes viltstift. Verdeel de achtergrond in vlakken, door lijnen te trekken van boven naar beneden en van links naar rechts. Teken met fineliner patronen in de vlakken. 

Batik zonnebloemen

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. potlood
3. oliepastels
4. plakkaatverf bruin of zwart
5. vloeibare zeep
6. kwasten
7. kranten

Bekijk met de klas zonnebloemen of afbeeldingen van zonnebloemen en bespreek de opvallende kenmerken: dikte van de steel, vorm van het blad, vorm van de bloembladen, stand van de bloembladen, kleuren enz.

Bedek de tafels met kranten.

De leerlingen tekenen met potlood dun enkele zonnebloemen op hun vel. Een op een centrale plek, verder halve zonnebloemen aan de randen om de tekening 'spannend' te maken (beeldaspect: afsnijding). Kleur de bloemen in met oliepastelkrijtjes. Zorg voor kleurverschil door niet alleen geel te gebruiken voor de bloemblaadjes, maar nuances aan te brengen met bruin, beige of oranje. Dit geldt natuurlijk ook voor het hart van de bloem: gebruik meerdere kleuren bruin of stippel met zwart of donkerrood.

Kleur de achtergrond blauw.

Als de tekening klaar is, verfrommel je hem tot een prop. Zorg dat de tekening aan de binnenkant van de prop zit. Wees voorzichtig, het vel moet niet gaan scheuren.

Vouw de prop open en strijk hem zo glad mogelijk door met de handen over de achterkant te wrijven. Keer het vel om. Beschilder de hele tekening met een grote kwast en een mengsel van plakkaatverf en een scheutje vloeibare zeep. Doe dit snel.

Spoel de tekening af onder de kraan. De verf zal in de vouwen blijven steken en dit geeft het mooie batikeffect.

 Laat de tekening drogen en pers hem daarna plat tussen twee boeken. Niet of plak het werk op een gekleurde achtergrond.

Door leerlingen van groep 6

Lesje over kleuren

Doel van de deze les is dat leerlingen ontdekken wat het effect van primaire en secundaire kleuren op elkaar is.

Benodigdheden hiervoor:

1. twee vellen wit of zwart papier op A3 formaat
2. gekleurd papier in rood, geel, blauw, oranje, groen en paars
3. lijm

Snijd vooraf uit gekleurd papier de vierkantjes voor de leerlingen. Per leerling heb je nodig: 5 vierkantjes van 5 bij 5 cm in alle zes kleuren en 5 vierkantjes van 3 bij 3 cm in alle zes kleuren.

Herhaal de termen primair en secundaire kleuren en benoem de kleuren. Vertel de leerlingen dat ze vandaag gaan bekijken hoe de kleuren op elkaar reageren. Hoe zou geel op blauw staan? Valt dat op? Hoe zit het met rood op paars? Welke kleuren zouden goed opvallen, welke juist niet?
Probeer met de groep te ontdekken hoe we dit systematisch kunnen onderzoeken. Uiteindelijk moet je tot het volgende concept komen:

A. primair op primair.
B. secundair op primair.
C. primair op secundair.
D. secundair op secundair.

primair op primair

A. Primair op primair.
Om alle combinaties van primair op primair te kunnen maken, heb je van elke primaire kleur 2 grote en 2 kleine vierkantjes nodig. Je kunt dit de leerlingen zelf uit laten zoeken, of de oplossing aangeven:
blauw op geel en rood op geel
geel op blauw en rood op blauw
geel op rood en blauw op rood
Plak de diverse combinaties op een vel wit papier. Schrijf eronder: primair op primair.

secundair op primair

B. Secundair op primair.

Om alle combinaties van secundair op primair te kunnen maken, heb je van alle primaire kleuren 3 grote vierkantjes nodig en van alle secundaire kleuren 3 kleine vierkantjes. Laat de leerlingen zelf onderzoeken hoe ze alle combinaties kunnen maken, of geef hen de volgende lijst:
- oranje op geel, paars op geel, groen op geel
- groen op blauw, oranje op blauw, paars op blauw
- paars op rood, groen op rood, oranje op rood
Plak de diverse combinaties op een vel wit papier, waarbij de grote vierkantjes van dezelfde kleur naast elkaar staan. Schrijf eronder: secundair op primair.

primair op secundair

C. Primair op secnudair.
Om alle combinaties van primair op secundair te kunnen maken, heb je van elke secundaire kleur 3 grote vierkantjes nodig en van elke primaire kleur 3 kleine vierkantjes. Je kunt dit de leerlingen zelf uit laten zoeken, of de oplossing aangeven:
geel op oranje, blauw op oranje, rood op oranje
geel op paars, blauw op paars, rood op paars
geel op groen, blauw op groen, rood op groen
Plak de diverse combinaties op een vel wit papier, waarbij de grote vierkantjes van dezelfde kleur naast elkaar staan. Schrijf eronder: primair op secundair.

secundair op secundair 

D. Secundair op secundair.
Om alle combinaties van secundair op secundair te kunnen maken, heb je van elke secundaire kleur 2 grote en 2 kleine vierkantjes nodig. Je kunt dit de leerlingen zelf uit laten zoeken, of de oplossing aangeven:
paars op groen, oranje op groen
oranje op paars, groen op paars
paars op oranje, groen op oranje
Plak de diverse combinaties op een vel wit papier. Schrijf eronder: secundair op secundair.

Laat de leerlingen na het maken van dit werkstuk bekijken welke kleuren het meest constrasteren, welke je bijna niet ziet enz.

Gipsmakser

Benodigdheden:

1. gipsverband
2. vaseline
3. bakje met water
4. schaar
5. handdoek
6. schildersdoek
7. textieltape
8. plakkaatverf
9. pot water
10. kwast
11. veren
12. lijm

Werk voor deze opdracht in tweetallen.
Laat dit filmpje zien voor je aan de les begint: maskers maken.
Bespreek nog een keer de aanwijzingen uit dit filmpje:
1. Doe een handdoek om je schouders en haal de haren uit het gezicht.
2. Smeer het gezicht goed in met vaseline, ook wenkbrauwen en wimpers.
3. Knip gipsverband in stukjes. Maak het verband nat en leg het op het gezicht. Leg het volgende stukje verband eroverheen en strijk dit glad. Laat de neus open.
4. Zorg voor drie lagen gips voor een stevig masker.
5. Verwijder het masker na 15 minuten.
6. Plak gipsverband op de opening van de neus.

Omlijn het masker met potlood op een schildersdoek. Snijd een gat in het doek dat rondom een halve centimeter kleiner is. Duw het masker aan de achterkant in het gat van het doek, en plak het aan de achterkant envoorkant vast met textieltape.

Schilder het doek en het gezicht met verdunde plakkaatverf en versier het. Kies hiervoor veertjes, oals in het voorbeeld, of kies voor lint, schelpen, steentjes etc. Natuurlijk kun je er ook voor kiezen het makser helemaal te schilderen.

Makers en dragers van het masker bij elkaar!

Bloemen achter het hek

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier op A4 formaat
2. schilderstape
3. schaar
4. plakkaatverf
5. tamponneerkwasten
6. bubbeltjesplastic
7. reepjes spons

Plak met stukjes schilderstape een hekje op het tekenvel, circa 2 cm van de onderkant af.

Knip een stuk bubbeltjesplastic dat net zo groot is als het vel tekenpapier. Verf het met een dikke kwast voor de helft blauw en voor de helft groen. Leg het tekenvel erbovenop en wrijf er met de hand overheen, zodat er een afdruk ontstaat van de bubbeltjes.
Gebruik reepjes spons (afknippen van een gewone spons) om bloemstelen en bladeren te stempelen.
Vertel de leerlingen dat ze niet alleen maar tussen de stukjes tape moeten stempelen, maar er ook overheen, zodat je later ook bloemstelen achter de paaltjes zien (beeldaspect ruimte).

Tamponneer bloemen op de stelen of gebruik je vingers om ermee te drukken. Tamponneer/druk ook bloemen onder het hek en tussen de paaltjes.
Laat het werk goed drogen en trek dan voorzichtig het schildertape eraf.

Werkstukken van leerlingen uit groep 3. 

In de stijl van Keith Haring, groepswerk

In de stijl van Keith Haring, door leerlingen van groep 4 en 5

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A1 formaat
2. karton 10 bij 15 cm
3. potlood
4. schaar
5. lijm
6. viltstiften
7. zwarte watervaste stift

Keith Haring (VS, 1958-1990) was een Amerikaans kunstenaar. Het werk wat  Haring wordt als pop-art gezien, maar ook de term graffiti-art wordt gebruikt.

Al op jonge leeftijd was Haring gek op tekenen. Zijn vader, die stripverhalen tekende, was een bron van inspiratie. Door boeken en musea maakte Haring kennis met moderne kunst. Hij bewonderde het werk van Warhol, maar ook dat van Dubuffet en Christo. Vooral Christo's zienswijze sprak hem aan: kunst is niet alleen voor de elite, maar voor iedereen.
Haring ging studeren in New York. Hij ontwikkelde een eigen stijl van visuele communicatie door schilderijen, geluid en film. Hij maakte krijttekeningen in de metro, op lege billboards en op straat. Hij wilde niet commercieel zijn, kunst was immers voor iedereen, maar werd toch steeds bekender. .
Zijn eerste expositie was in 1982, met schilderijen, beelden, beschilderde stukken doek en on-site werk. In de jaren erna exposeerde hij wereldwijd. In 1990 overleed hij aan de  gevolgen van aids. 

Laat werk van Haring zien.  Bespreek wat opvalt:

• stripachtige mensen
• weinig details
• dikke zwarte lijnen als contouren
• felle kleuren
• streepjes die beweging aangeven

Voor dit groepswerk is gewerkt in groepjes van vijf leerlingen.
Elke leerling tekent op een stukje karton een figuur in beweging in de stijl van Haring. Als de figuurtjes uitgeknipt zijn, moeten ze kriskras door elkaar met potlood worden omgetrokken op het grote witte vel. Samenwerken is vereist!
Beeldaspect: ruimte. De figuurtjes zijn negatief, de omgeving wordt juist ingekleurd en is positief.

Aanwijzingen:
- Probeer om niet twee keer dezelfde figuur naast elkaar te zetten.
- Varieer in de plaatsing: rechtop, liggend, schuin. Keer het kartonnetje ook om voor een figuur in spiegelbeeld.
- Begin niet in het midden, maar werk vanaf de kant en plaats de figuren zo dicht mogelijk tegen elkaar aan.
- Omlijn alle figuurtjes met een watervaste zwarte stift.
- Verdeel de tussenliggende vlakken in kleinere vlakken door rechte lijnen te trekken met zwarte stift.
- Kies allemaal één kleur en kleur de vlakken in met deze vijf kleuren.
- Zet natuurlijk ook je handtekening aan de zijkant van het werk, net als Keith Haring deed!

De zeilbotenrace

Benodigdheden:

1. twee vellen wit tekenpapier  
2. schuurpapier
3. plakkaatverf blauw, groen en wit
4. brede kwast
5. gekleurd papier
6. bruin inpakpapier (groentezak)
7. lijm
8. blauw papier A1 formaat

Spuit strepen verf in blauw, groen en wit op een schoteltje. Leg een vel wit tekenpapier voor je. Beschilder een vel wit tekenpapier met plakkaatverf. Meng de kleuren niet op het schoteltje, maar doe steeds twee of drie verschillende kleuren aan de kwast. Schilder in een golvende beweging. Laat dit vel drogen.
Neem het tweede tekenvel. Knip een stuk schuurpapier van 8 cm hoog en plak dit onderaan het vel. Scheur het geverfde blad in golvende stroken. Scheur de rechte kanten van de eerste en laatste strook ook, zodat alle stroken twee golvende kanten hebben.
Leg de stroken overlappend op het tekenvel en plak dan de korte zijkantjes vast. Het water en zand hebben nu een voelbare textuur.
Knip uit bruin papier (groentezak o.i.d.) zeilbootjes. Zorg ervoor dat de zeilbootjes naar boven toe steeds kleiner worden (beeldaspect ruimte --> creëren van diepte). Knip masten uit het bruine papier en zeilen uit gekleurd papier. Plak de bootjes tussen de golven, en plak daarbij tegelijk de golven vast. Plak de zeilen en masten op de golven.
Plak de werken naast elkaar op een vel blauw papier (A1) voor een mooi groepswerk. Wil je geen groepswerk, plak dan een blauwe strook bovenaan je eigen werk.

Door leerlingen van groep 6