Selfie in de stijl van de oude meesters

Door Anne, groep 5

Benodigdheden:

1. spiegels
2. potloden
3. tekenpapier op A3 formaat
4. kwasten
5. plakkaatverf
6. schaar
7. lijn

We bekijken realistische (zelf)portretten van bekende en minder bekende schilders en bespreken deze. Waarom werden de portretten vroeger zo realistisch geschilderd en nu niet meer zo vaak?
We bespreken de indeling van een gezicht: waar zitten de ogen, op welke hoogte komen je oren etc. (google op 'how to draw a face').
Vervolgens bekijken de leerlingen hun eigen gezicht in een spiegeltje. Hoe zien je ogen eruit? Heb je brede of smalle wenkbrauwen, vaste of losse oorlellen, krullen of steil haar etc.

De leerlingen schetsen hun gezicht aan de hand van een stappenplan op grote vellen papier en schilderen dit vervolgens. Als iedereen klaar is, leggen we alle portretten bij elkaar en kijken we of we elkaar herkennen. We geven elkaar feedback: Wat is goed aan jouw tekening en welke tip kan ik je geven voor de volgende keer?
Na het drogen knippen we de portretten uit en laten daarbij een randje wit zitten zodat het mooi afsteekt tegen een gekleurde ondergrond.

Portretten van de leerlingen van de plusklas, groep 3-6 

Japanse notans

Door Mike, groep 8

In Japan wordt  de harmonie tussen licht en donker in een kunstwerk aangeduid met de term 'notan'.

Benodigdheden:

1. wit papier 20 bij 20 cm
2. zwart papier 10 bij 10 cm
3. schaar
4. lijm
5. evt. snijmesje en snijmat

Laat op internet verschillende voorbeelden van notans zien (Google afbeeldingen) - er zijn symmetrische notans, maar ook niet symmetrische. Er zijn abstracte notans, maar ook figuratieve. 

Bespreek de afbeeldingen met de leerlingen.

Wat valt op? Is er symmetrie in de afbeelding of juist niet? Is de voorstelling abstract of figuratief? Wat betekent harmonie? Is er sprake van harmonie in deze notan? Waarom wel/niet? 

Leerlingen maken hun eigen notan: een figuratieve of een abstracte. Er mag geen papier overblijven! 

Pauw met patronen

Door Yoni, groep 6

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 20 bij 20 cm
2. gekleurd papier voor achtergrond
3. grijs potlood
4. kleurpotloden en/of viltstiften

Teken onderaan het blaadje in het midden een pauw en kleur deze in.  Trek met een potlood lijnen naar de zijkanten en bovenkant van het vel. Vul de ontstane vlakken met patronen in alleen warme of alleen koude kleuren. Trek als je klaar bent de potloodlijnen en de buitenlijnen van de pauw over met een zwarte stift. Knip de onderkant weg - zie voorbeeldfoto, en plak het werk op een gekleurde achtergrond.

Door Lyan, groep 6

Citrusfruit in complementaire kleuren

Benodigdheden:

1. wit tekenpapier 20 bij 20 cm
2. potlood+liniaal
3. oliepastels
4. waterverf
5. penselen
6. pot water 
7. citrusvruchten

Bron van deze les is de website Arteascuola. 

Complementaire kleuren zijn de kleuren die in de kleurencirkel tegenover

elkaar liggen: rood - groen, geel - paars, blauw - oranje. Complementaire kleuren versterken elkaar. 

Begin de les met de kleurencirkel. Bespreek de primaire en de secundaire kleuren en voeg het begrip complementaire kleuren daaraan toe. 

Verdeel het papier met potlood en liniaal in 25 vakjes van 4 bij 4 cm. Meten en trekken van lijnen is voor veel kinderen lastig, dus neem de tijd of doe dit op een eerder moment, bv. bij de rekenles 😉

Geef elk groepje leerlingen een halve citrusvrucht en bespreek hoe die eruit ziet. Laat de leerlingen twee complementaire kleuren kiezen die ze willen  gebruiken. 

Teken met potlood de citrusvrucht na en trek deze lijnen over met oliepastel. Trek ook de rasterlijnen over tot aan de buitenlijn van de vrucht. 

Verf de fruitparten met verschillende tinten van de ene kleur en de blokken rondom in verschillende nuances van de tweede kleur.

Door leerlingen van groep 6

Vrolijke vogeltjes op een tak

Benodigdheden:

1. vloeibare waterverf
2. wasco
3. veertjes
4. lijm
5. kwasten
6. wit tekenpapier

Teken met bruine wasco een tak die breed begint en smal toeloopt. Teken vogeltjes op de tak. Zorg dat ze grote witte ogen hebben. Kleur de vogeltjes in met felle kleurtjes wasco. Omlijn de ogen met zwart.
Verf de tak en achtergrond met vloeibare waterverf. Laat drogen. Teken pootjes en plak veren aan de vogeltjes.

Werkstukken zijn gemaakt door leerlingen van groep 3. 

The sky is the limit

Golden Gate Bridge door Elize, groep 8

Benodigdheden:

1. grijs papier op A4 formaat
2. witte en zwarte potloden
3. foto's van beroemde skylines

Tijdens een bezoek aan het Eschermuseum in Den Haag, zag ik een werk dat Escher gemaakt had op grijs papier. De enige kleuren die hij gebruikt had, waren zwart en wit. Samen met het grijs, heb je hierdoor toch een aantal kleuren tot je beschikking. Deze Eschertekening vormde de inspiratie voor deze les.

Zoek foto's van een aantal bekende skylines. Houd een klassengesprek over skylines, wolkenkrabbers en opvallende gebouwen. Laat kinderen zelf een opvallende skyline zoeken op internet. Print deze uit in zwart-wit en kopieer hem vervolgens zo dat goed te zien is hoe de schaduwen van de gebouwen vallen (instellen licht-donker op kopieerapparaat). Vertel de kinderen dat ze vandaag gaan tekenen op grijs papier met alleen zwarte en witte potloden. Het bijzondere van tekenen op grijs papier is dat je die kleur dus al hebt: je hoeft het grijs niet meer te kleuren. Met zwart worden vooral de donkere delen getekend, met wit de oplichtende delen. Hiervoor moet goed naar de afbeeldingen worden gekeken. Natuurlijk kun je met deze twee kleuren nog weer kleurnuances aanbrengen door harder of zachter te drukken.

Sydney, door Adnan, groep 7

Dieren in Afrika

Schaaltjes van schuim (styrofoam) zijn zeer geschikt om mee te drukken. Wij kochten voor ons schoolproject over Afrika loempiadozen bij een groothandel in verpakkingsmaterialen. De dozen hebben een deksel en een mooie gladde boven- en onderkant om mee te drukken. De zijranden sneden we eraf, zodat we vlakke plaatjes overhielden.

 Benodigdheden:

1. schaaltjes van schuim, gladde onderkant - snijd opstaande randjes eraf onder de snijmachine
2. potlood
3. blockprint verf
4. verfroller
5. glasplaat
6. gekleurd of wit papier (kies ruw papier, dit zuigt de verf sneller op)

Door Jirte, groep 8

Leg het principe van drukken uit. Waarom gingen mensen teksten en afbeeldingen drukken? Wat is het voordeel van drukken?

Om te drukken met schuim, moet met potlood een tekening in het het schaaltje worden gedrukt. Laat de kinderen eerst een ontwerpje tekenen op papier. Pas als het ontwerp goed is, kan deze worden nagetekend op het styrofoam. Niet te hard drukken, dan druk je door het foam heen, maar ook niet te zacht - er moet een duidelijke afdruk te maken zijn.

Rol blockprintverf uit op een glasplaat. Rol de verf op het stukje schuim. Leg daarop een blaadje en wrijf er met de vlakke hand overheen. Trek het blaadje eraf en de afdruk is klaar. Maak eventueel meerdere afdrukken in verschillende kleuren of in kleuren over elkaar heen.
Plak de drukwerkjes op mooi gekleurd papier.

Dubbele druk - zwart op wit en andersom, door Elize, groep 8

Malinese modderlappen

Door Max en Koen, groep 8

Benodigdheden:

1. zwart knutselpapier
2. plakkaatverf wit, bruin, goud
3. kwasten

Bogolans zijn lappen stof die beschilderd zijn met modder. De techniek wordt al eeuwenlang uitgevoerd in met name Mali. Door stof te beschilderen met ijzerhoudende modder, ontstaan de diepzwarte kleuren. De stof wordt ondergedompeld in water met kalama, zodat hij geel wordt. Daarna begint het schilderen met modder. Elke familie heeft zijn eigen motieven op de doeken.
Op Schooltv staat een mooi filmpje over het maken van de bogolans.
Bekijk daarna afbeeldingen (zoekterm Bogolan in Google) en bespreek de foto's. Welke kleuren zie je? Wat voor motieven en patronen zie je?

Vorm tweetallen in de klas. Geef elk kind een zwart vel en plakkaatverf in natuurlijke kleuren. De opdracht luidt: maak samen een bogolan, dus laat je werkstuk aansluiten op dat van je schoudermaatje. Goed overleggen dus! Gebruik alleen natuurlijke kleuren en laat de zwarte achtergrond onderdeel worden van je ontwerp.

Bewegende lollybomen net als Hundertwasser

Door Jayda, groep 5

Benodigdheden:

1. tekenpapier op A3 formaat 
2. plakkaatverf 
3. kwasten 
4. potten water 
5. restjes wit tekenpapier 
6. schaar 
7. splitpennen 
8. zware markeerstiften 

Friedensreich Hundertwasser (1928-2000) was een Oostenrijks kunstenaar en architect die vooral bekend is geworden van de door hem ontworpen kleurrijke gebouwen gebouwd met aandacht voor milieu en natuur. Opvallend bij zijn ontwerpen is dat rechte lijnen ontbreken, er gebruik gemaakt is van felle kleuren en veel van zijn gebouwen een typisch torentje hebben. Hundertwasser is hierbij duidelijk beïnvloed door de Spaanse kunstenaar/architect

Ook de schilderijen van Hundertwasser zijn uitbundig van kleur en bevatten voornamelijk glooiende lijnen.

Laat op het digiboard werk van Hundertwasser zien. Bespreek de opvallende kenmerken: kleurgebruik, glooiende lijnen, bomen die eruit zien als lolly's.

In deze les schilderen de leerlingen een achtergrond in golvende lijnen. Ze kiezen voor òf warme òf koude kleuren. Vervolgens schilderen ze een aantal papieren rondjes. Koude achtergrond = warme rondjes en andersom. Als het werk goed droog is, worden er met zwarte stift patroontjes in de golven en de rondjes aangebracht. Met een splitpen bevestigen de leerlingen de rondjes op hun achtergrond en schilderen stroken voor de stelen. De lollybomen kunnen draaien!

Stilleven fruit

Gemaakt door Lieke, groep 8

Benodigdheden:

1. schildersdoek
2. acrylverf
3. kwasten
4. schaal met fruit

In deze les schilderden de leerlingen zo natuurgetrouw mogelijk een schaal met fruit, net zoals de stillevenschilders dat deden in de 17e en 18e eeuw.

Bekijk een aantal van deze schilderijen en bespreek waar het om gaat bij een stilleven: compositie en kleur.