Valentijnsharten - zoals Jim Dine

Valentijnsdag, dus hartjes! Roze, rood en wit zijn de basiskleuren voor deze les!

Jim Dine 

Jim Dine (1935, VS) is beeldhouwer en pop-art kunstenaar. Harten, stropdassen, ochtendjassen en gereedschappen zijn terugkerende thema's in zijn werk. Laat werken van Jim Dine en bespreek ze.

Wat heb je nodig? 

1. wit tekenpapier 20 bij 20 cm
2. stukje fotokarton 10 bij 10 cm
3. liniaal en potlood
4. plakkaatverf + kwasten
5. waterverf + penselen
6. kleurpotloden 
7. viltstiften
8. pastelkrijt
9. oliepastel
10. restjes gekleurd papier, bv. crèpe- en vloeipapier, ribkarton, folie, vouwblaadjes.
11. plaksel
12. roze of rood papier voor de achtergrond

Organisatie
Verdeel de tekenmaterialen over verschillende plekken. Stimuleer leerlingen te experimenteren met de materialen. Wat gebeurt er als ik met waterverf over oliepastel ga? Kun je pastelkrijt en viltstift combineren? Hoe zorg ik dat mijn hart naar voren lijkt te komen? Wat gebeurt er als ik water op vloeipapier laat lopen? Met welke materialen breng ik textuur aan? 

Iedereen mag vrij door het lokaal en daar gaan zitten waar het materiaal van zijn/haar keuze ligt. De enige beperking is het aantal stoelen bij een groep: zijn ze allemaal bezet, dan kies je een ander materiaal.

Wat moet je doen?

1. Verdeel het tekenvel in vier vakken van 10 bij 10 cm. 
2. Vouw het fotokarton dubbel. Teken een half hart tegen de vouw en knip dit uit - dit is je mal. 
3. Trek de mal om in de vier vakken van het tekenvel.
4. Kleur de hartjes en de achtergronden. Gebruik zoveel mogelijk materialen en pas verschillende technieken toe. 
5. Klaar? Plak de harten op een roze of rood ondervel.

Beeldaspecten: vorm, kleur, textuur, nuance.

Werkstukken gemaakt door leerlingen uit groep 7/8.
Technieken: werken met meerdere materialen.

Valentijnshart in de stijl van Burton Morris

Dear Jacquelin,

I came across your blog and saw your student's artworks. I am truly touched that you honored my artwork in your teaching lessons and hope it was a success and inspired the children! 
I hope to show again in the Netherlands one day and feel free to keep in touch.

Your friend, Burton Morris 

(13 oktober 2011) 

Wat heb je nodig?

• diverse kleuren knutselpapier
• zwart vouwkarton 20 bij 20 cm
• gekleurd vouwkarton 20 bij 20 cm
• schaar
• lijm
• zwarte viltstift

In de Coca-Cola Company in Atlanta (VS) in 2009 zag ik voor het eerst werk van Burton Morris: colaflesjes in pop-art stijl, fel van kleur en omringd met lichtblauwe bubbels. Prachtig!

Over de kunstenaar

Burton Morris (Pittsburgh, 1964) is een Amerikaanse pop-art artiest. Hij is beïnvloed door pop-art kunstenaars uit de jaren '60 en '70 en inmiddels uitgegroeid tot de bekendste hedendaagse post pop-art artiest. Morris geeft met zijn werk een hedendaagse draai aan de traditionele pop-art. Zijn werk is vrolijk, energiek en kleurrijk. De voor hem karakteristieke lijnen in combinatie met vrolijke heldere kleuren geven zijn werk een spetterende energie. Morris' werk is bekend uit de tv-serie 'Friends' en verschijnt verder in reclamecampagnes van bedrijven als Chanel, Pepsi en Heinz. 

Bron: www.burtonmorris.com

Vooraf

Laat werk van Morris zien en bespreek de opvallende kenmerken: 

• felle kleuren
• zwarte omlijning
• weinig details
• beweging d.m.v. streepjes
• witte streepjes die lichtval suggereren 
• zwarte stervorm rondof in zijn werk

Wat moet je doen? 
1. Knip voor de achtergrond de randen van een gekleurd vouwkarton glooiend weg, zodat een kleedje ontstaat.
2. Knip een groot hart uit het tweede vouwkarton en kleine hartjes uit andere kleuren.  

3. Knip witte lichtstreepjes en plak ze op de kleine hartjes, allemaal aan dezelfde kant.
4. Knip lichtstreepjes voor het grote hart. 

5. Plak het grote hart vast op het 'kleedje' en plak de lichtstreepjes erop en eromheen.

6. Knip langgerekte driehoekjes uit de zijkanten van het kleedje. 

7. Plak het kleedje op het zwarte karton.

8. Plak de kleine hartjes rond het grote hart.

9. Omlijn alle hartjes met een zwarte markeerstift.

10. Knip de zwarte achtergrond weg maar laat 2 mm rand zitten.

11. Plak het werk op een gekleurde ondergrond en knip deze vierkant. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 7/8.

Beeldaspecten: kleur, lijn. 

Jij bent mijn begin

Jij bent mijn begin, Octavie Wolters

'Alles wat leeft komt uit de lente,' zei moeder Haas. 'Waar ligt dat, de lente?' vroeg Haassie. 'In het oosten,' zei vader haas. 'Volg de rivier, zij zal het je wijzen.'

Zo begint de reis van Haassie op zoek naar zijn oorsprong. Hij rent zo hard als hij kan naar het oosten, waarbij de rivier hem als zwijgzame vriend de weg wijst. Hij reist door de winter, de herfst en de zomer naar de lente. Onderweg ontmoet hij verschillende dieren die hem aanmoedigen om door te rennen. Uiteindelijk komt hij terug bij het hazenleger, waar het inmiddels lente is. Haassie beseft dat het einde van zijn zoektocht ook zijn begin is. 
'Ik ben waar ik begonnen ben,’ zei Haassie. Zijn moeder knikte. ‘Mijn begin, dat ben jij.'

De tekst wordt ondersteund door prachtige, grote zwart-wit linosnedes. Of is het juist andersom, en worden de illustraties ondersteund door die enkele tekstregels onderaan de platen? 

Algemene gegevens: 
Titel: Jij bent mijn begin
Tekst en illustraties: Octavie Wolters 
Jaar van uitgifte: 2025
ISBN: 978902168707
Uitgeverij: Ploegsma

In de klas

'Jij bent mijn begin' biedt allerlei aanknopingspunten voor op school, zowel in de onder- als de bovenbouw. Ga met leerlingen op zoek naar de filosofische laag door te praten over waar je vandaan komt, met wie je je verbonden voelt en waar je je thuisvoelt. Zoek de bijzonderheden over de rivier, die niets zegt maar toch communiceert. Bespreek de seizoenen. Bestudeer de afbeeldingen en onderzoek hoe Octavie Wolters emoties laat zien bij de dieren. En natuurlijk maken leerlingen zelf een linosnede (bovenbouw) of foamafdruk (onderbouw) net zoals Octavie Wolters! *

* Deze foamafdrukken bij het boek Het lied van de spreeuw van Octavie Wolters zijn gemaakt in groep 2. De leerlingen Jill en Naämi konden al wel hun eigen naam schrijven, maar nog niet in spiegelbeeld! 

Onder de deken, net als Gustav Klimt

Baby, van Gustav Klimt (1917/1918)

Vooraf

Gustav Klimt (Oostenrijk, 1862 – 1918) valt onder de stroming Jugendstil. Zijn werk bestaat uit schilderijen van veelal vrouwen, maar hij heeft ook muurschilderingen, tekeningen en collages gemaakt. Klimt is veel geroemd voor het gebruik van goud in zijn schilderijen. 

Wat heb je nodig?

• foto's van leerlingen met ogen dicht
• tekenpapier A3
• schaar en lijm
• viltstiften

Kunstbeschouwing

Zet het originele schilderij 'Baby' van Gustav Klimt op het digibord. 

Bespreek de opvallende kenmerken: 

• verschillende patronen in de deken
• veel kleuren
• de deken is belangrijker dan de baby
• golvende lijnen om de plooien in de deken weer te geven

Wat moet je doen?

1. Knip je foto uit en plak die op het grote vel.
2. Teken een bedframe achter je hoofd. 
3. Teken een deken en verdeel die in golvende vlakken.
4. Kleur in met patronen in kleurpotlood en/of viltstift. 
5. Teken een behangetje met patronen op de achtergrond.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5. 

Beeldaspecten: lijn, kleur

Winterbomen doorkijkje

Wat heb je nodig? 

• Engels karton 15 bij 20 cm in drie kleuren
• liniaal
• potlood
• stanleymes
• snijmat
• dubbelzijdig foamtape

Wat moet je doen? 

1. Teken op elk karton een rechthoek op 2 cm van de buitenkanten. 
2. Teken in elke rechthoek een winterboom. Laat de drie boomstammen iets verspringen ten opzichte van elkaar. Zorg dat de takken aan de linker-, boven- of rechterkant het frame raken.  
3. Snijd de delen tussen de takken en naast de stam weg. 
4. Plak de drie ramen aan elkaar met dubbelzijdige foamtape: de lichtste kleur vooraan, de donkerste achteraan.
5. Maak een haakje of touwtje aan je werk en hang het voor een raam. 

Beeldaspecten: ruimte, vorm, kleur. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8.

Het beste nest

Het beste nest voor vogels in de winter is een kleurrijk vogelhuisje dat  beschermt tegen sneeuw en kou.

Wat heb je nodig? 

• tekenpapier
• oliepastel
• vloeibare waterverf
• kwasten
• 3D tape
• geprinte vogel *

Wat moet je doen? 

1. Teken een vogelhuisje op een stok.
2. Misschien hangt er ook een vetbol of pindaslinger aan het huisje.
3. Kleur in met oliepastel. 
4. Teken met witte oliepastel sneeuwvlokken en een laagje sneeuw op het huisje.
5. Schilder de achtergrond met vloeibare waterverf. Laat een rand van een cm rondom wit voor een extra winterse look. 
6. Teken een vogeltje op een ander stuk papier en kleur in of * kleur de geprinte vogel in. 
7. Plak de vogel bij het huisje met 3D tape zodat hij iets naar voren komt. 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 3.

Beeldaspecten: ruimte, kleur, vorm 

Stormachtige winternacht

Vooraf: 
Geïnspireerd op de Sterrennacht van Vincent van Gogh maken leerlingen deze stormachtige winternacht. Laat het schilderij zien en bespreek de spiralen in de lucht.

Wat heb je nodig? 

• tekenpapier A3 
• potlood
• oliepastels 
• vloeibare waterverf
• kwast 

Wat moet je doen? 

1. Leg het tekenvel in de breedte voor je.  
2. Teken het hoofd van een verbaasd kijkende sneeuwman in de hoek.  t
3. Teken zijn sjaal die fladdert in de wind.
4. Teken zijn afgewaaide hoed die door de lucht vliegt. 
5. Kleur in met oliepastels. 
   
6. Teken met oliepastels spiralen in de lucht net zoals Van Gogh. 
7. Verf de tekening met vloeibare waterverf maar laat de randen wit. 

Beeldaspecten: kleur, ruimte, lijn. 

Kunstwerken gemaakt door leerlingen van groep 6. 

Wij weten van wanten!

Vooraf: 

Bedenk vooraf of leerlingen zelf muts en wanten moeten knippen of dat je een mal geeft. 

Wat heb je nodig?

• gekleurd papier
• viltstiften
• wit tekenpapier
• lijm
• oliepastels

Wat moet je doen?

1. Teken een gezicht en kleur dit in met oliepastels. Pas op dat de ogen niet bovenop het hoofd zitten, maar in het midden! De ruimte tussen de twee ogen is zo breed als een oog.
2. Knip uit gekleurd papier wanten en een muts. 
3. Teken hierop met viltstift patronen. Zorg dat ze op beide wanten gelijk zijn. 
4. Plak wanten en muts op de tekening. De wanten moeten met de duimen naar elkaar wijzen.

Beeldaspecten: vorm, kleur, lijn (patroon) 

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 4.

Sneeuwmannen in het bos

Vooraf:

Maak een landschap met textuur van gescheurde stukken papier. Oefen voorafgaand aan deze les hoe je het best papier kunt scheuren. 

In deze les maakt elke leerling zijn eigen kunstwerk, maar je kunt deze opdracht ook als groepsopdracht laten doen.

De bomen worden gescheurd uit beschilderd papier. Voor lagere groepen kun je groen papier gebruiken; sla stap 1 en 2 dan over. 

 

Wat heb je nodig?

• grijs knutselpapier A4
• wit stencilpapier A4
• wit tekenpapier A4
• restje zwart papier
• plakkaatverf
• kwast
• pot water
• viltstiften
• lijm
  

Wat moet je doen?

1. Verf een vel tekenpapier groen. Gebruik waterige verf en meng diverse kleuren, zodat het niet een egaal groen geheel wordt. 
2. Leg dit vel te drogen.
3. Scheur enkele bergen van wit stencilpapier. Leg deze overlappend op het gekleurde knutselpapier. Gebruik de rechte kanten voor de onderkant. Stukjes die over de rand komen, kun je later wegknippen. 
4. Scheur een paar sneeuwpoppen uit wit stencilpapier. 
5. Scheur uit zwart papier hoeden voor de sneeuwpoppen. 
6. Scheur een paar wolken uit het witte stencilpapier. 
7. Teken op de achterkant van het groene vel een paar dennen in verschillende groottes en scheur ze uit.
8. Leg de dennen op het vel met de bergen: de grootste vooraan en de kleinere naar achter om diepte te creëren. 
9. Plaats de sneeuwmannen tussen of deels achter de bergen. 
10. Tevreden? Plak dan alles vast. 
11. Knip uitstekende stukjes papier aan de zijkanten weg. 
12. Teken met viltstift knopen en een neus op de sneeuwmannen.

Beeldaspecten: textuur, ruimte, vorm, nuance. 

Werkstukken gemaakt door leerlingen van groep 8 (bovenaan de pagina) en groep 4 (de andere). 

Sneeuwmannen op een kluitje

Wat heb je nodig?

• blauw papier A4
• potlood
• oliepastelkrijtjes

Wat moet je doen?

1. Teken met potlood op het blauwe vel drie
   sneeuwmannen die dicht bij elkaar staan. Zorg voor overlap. 
2. Teken bij elke sneeuwman een sjaal.
3. Kleur in met oliepastel; begin met wit. 
4. Breng schaduwen aan met lichtgrijze oliepastel. 
5. Omlijn de sneeuwmannen en sjaals met zwart.
6. Teken sneeuwvlokken op de achtergrond.

Beeldaspecten: ruimte, kleur.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 6.

Kom op, we maken een sneeuwpop!

Vooraf

In deze les tekenen leerlingen een deel van een sneeuwpop. Door te kiezen voor een niet complete sneeuwpop, dwingen we hen om groot te tekenen. Bijkomend voordeel is dat er nog wat te raden over blijft, want hoe zou jouw sneeuwpop eruitzien als je hem helemaal had getekend?

Wijs de leerlingen erop dat ze beginnen te kleuren met wit. Hiermee voorkomen ze dat er andere kleuren door het wit komen en weten we zeker dat de witte krijtjes aan het eind van de les nog steeds wit zijn! 

Wat heb je nodig?

• blauw tekenpapier A4
• potlood
• oliepastelkrijt
• witte plakkaatverf
• tamponneerkwast
• schotel

Wat moet je doen?

1. Schets met potlood een deel van een sneeuwpop. 
2. Schets ook de muts, sjaal en andere onderdelen.  
3. Kleur je tekening met oliepastelkrijt en begin met wit. 
4. Omlijn alle onderdelen met zwart. 
5. Maak sneeuwvlokken rond de sneeuwman met witte verf en een tamponneerkwast.

Beeldaspecten: kleur, vorm.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.

Sneeuwpop close-ups

Wat heb je nodig?

1. grijs papier 15 bij 15 cm
2. oliepastels
3. gekleurd karton voor achtergrond
4. schaar
5. lijm

Wat moet je doen?

1. Teken drie keer het gezicht (of een deel ervan) van een sneeuwpop vanuit verschillende gezichtspunten: van bovenaf, frontaal, van onderaf, profiel, ondersteboven enz.
2. Kleur in met oliepastels en omlijn met zwart. Natuurlijk komen de gekozen kleuren in alle tekeningen terug, het is immers steeds dezelfde sneeuwman!
3. Plak de tekeningen op gekleurd karton.

groep 8

groep 5

Beeldaspecten: kleur, lijn, ruimte.

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 5 en 8. 

De winter uit mijn raam

Wat heb je nodig?

• stroken bruin papier van 2 cm breed
• lichtblauw tekenpapier
• plakkaatverf
• kwasten
• oliepastelkrijtjes

Wat moet je doen? 

1. Teken een horizonlijn op het papier. 
2. Teken met oliepastels een winterboom en kleur deze in. 
3. Teken een weglopend hekje dat naar achteren toe steeds kleiner wordt.
4. Schilder met witte plakkaatverf sneeuw op de grond; meng er wat zwart door voor vegen in de sneeuw.
5. Schilder sneeuw op de takken en het hekje. 
6. Plak de bruine stroken op de tekening in de vorm van een raamkozijn.

Beeldaspecten: ruimte (perspectief, overlapping).

Tekeningen gemaakt door leerlingen van groep 7.